Μια διαδρομή αφιερωμένη στη μνήμη των στρατιωτών που υπερασπίστηκαν τα οχυρά της Γραμμής Μεταξά πραγματοποίησε ο γενικός χειρουργός Στέλιος Αράπογλου, διασχίζοντας δύσβατες περιοχές της Βόρειας Ελλάδας και περνώντας από 21 οχυρά και πολυβολεία. Σκοπός του δεν ήταν απλώς να ολοκληρώσει μια απαιτητική αθλητική πρόκληση, αλλά να αναδείξει τις ιστορίες των ανθρώπων που πολέμησαν και έχασαν τη ζωή τους κατά τη γερμανική επίθεση τον Απρίλιο του 1941.

Το εγχείρημα ξεκίνησε στις 3 Οκτωβρίου, στις 7 το πρωί, από το οχυρό Νυμφαία στη Ροδόπη, το ανατολικότερο σημείο της Γραμμής Μεταξά. Δεκαπέντε ημέρες αργότερα, στις 18 Οκτωβρίου, ο δρομέας έφτασε στο Πολυβολείο 9, πάνω από τα Άνω Πορόια Σερρών, έχοντας διανύσει μια διαδρομή που περνούσε από τους νομούς Ροδόπης, Ξάνθης, Δράμας και Σερρών.

Παρά την εμπειρία του σε αγώνες υπεραποστάσεων και σε διαδρομές πολύ μεγαλύτερου μήκους, ο ίδιος θεωρεί αυτή την προσπάθεια μία από τις δυσκολότερες που έχει αναλάβει. Οι συνεχείς αναβάσεις και καταβάσεις, τα απομονωμένα σημεία, οι αντίξοες καιρικές συνθήκες και η παρουσία άγριων ζώων, όπως λύκοι, αρκούδες και αγριογούρουνα, έκαναν την πορεία ιδιαίτερα απαιτητική.

Μια διαδρομή με στόχο να διατηρηθεί ζωντανή η ιστορική μνήμη

Ο Στέλιος Αράπογλου κάλυπτε μόνος του το μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής, έχοντας την υποστήριξη ενός φίλου που τον ακολουθούσε με αυτοκίνητο όπου υπήρχε προσβάσιμο οδικό δίκτυο. Στα σημεία όπου έπρεπε να κινηθεί πεζός προς τα βουνά, οι δύο άνδρες συνεννοούνταν εκ των προτέρων για το σημείο στο οποίο θα συναντιούνταν μετά την κατάβαση.

Η διανυκτέρευση γινόταν σε μικρά ξενοδοχεία της περιοχής, τα οποία είχαν προγραμματιστεί από πριν, ώστε κάθε πρωί να μπορεί να συνεχίζει την προσπάθειά του. Για την προετοιμασία του είχε προηγηθεί εκτενής μελέτη της διαδρομής, αλλά και επιτόπια εξέταση των σημείων που θα περνούσε.

Η ιδέα γεννήθηκε το 2022, όταν επισκέφθηκε το οχυρό Ρούπελ στο πλαίσιο ενός προηγούμενου εγχειρήματός του. Εκεί συνομίλησε με τον αντισυνταγματάρχη Νικόλαο Γκιρμπάτση, ο οποίος εκπονούσε διδακτορική διατριβή για τα οχυρά της Γραμμής Μεταξά, αναζητώντας και καταγράφοντας πολυβολεία και στοιχεία των αρχικών σχεδίων τους.

Η συζήτηση αυτή έδωσε στον δρομέα την ιδέα να συνδέσει τα οχυρά και τα πολυβολεία μέσα από μια ενιαία διαδρομή, την οποία θα διέσχιζε τρέχοντας. Με αυτόν τον τρόπο, η αθλητική προσπάθεια θα λειτουργούσε ως αφορμή για να έρθουν ξανά στο προσκήνιο τα γεγονότα και οι άνθρωποι της εποχής.

Δεν ήταν, άλλωστε, η πρώτη φορά που αξιοποιούσε τις μεγάλες αποστάσεις για να μεταφέρει ένα ιστορικό μήνυμα. Το 2018 είχε διασχίσει την ηπειρωτική Ελλάδα, από το Ορμένιο Έβρου έως το Ακρωτήριο Ταίναρον, καλύπτοντας 1.519 χιλιόμετρα σε 23 ημέρες. Το 2023 πραγματοποίησε διαδρομή 3.064 χιλιομέτρων, από τον Έβρο έως την Κρήτη, περνώντας από 65 μνημεία ολοκαυτωμάτων και αναδεικνύοντας τη μνήμη των θυμάτων της ναζιστικής κατοχής και το ζήτημα των γερμανικών οφειλών.

Ένα προσκλητήριο για όσους δεν επέστρεψαν

Κεντρικό στοιχείο της φετινής διαδρομής ήταν η αναφορά στους στρατιώτες που σκοτώθηκαν ή εξαφανίστηκαν κατά τη μάχη των οχυρών. Ο Αράπογλου αναζήτησε στα αρχεία της Διεύθυνσης Ιστορίας Στρατού τα ονόματά τους και τα ταξινόμησε ανά οχυρό, ώστε να τα διαβάζει κατά την άφιξή του σε κάθε σημείο.

Σε βίντεο που κατέγραφε στη διάρκεια της διαδρομής, παρουσίαζε συνοπτικά την ιστορία κάθε οχυρού, τον χρόνο κατασκευής του, την αποστολή του και τα γεγονότα που εκτυλίχθηκαν εκεί. Στη συνέχεια, απήγγελλε τα ονόματα των πεσόντων και των αγνοουμένων.

Οι καταγραφές δημοσιεύονταν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σχεδόν σε πραγματικό χρόνο, ενώ η πορεία του ήταν διαθέσιμη για παρακολούθηση μέσω δύο συσκευών GPS. Η προσπάθεια προσέλκυσε το ενδιαφέρον κατοίκων των περιοχών από τις οποίες περνούσε, με ορισμένους να αναζητούν την ευκαιρία να τον συναντήσουν.

Για τον ίδιο, το προσκλητήριο δεν ήταν απλώς μια αναφορά σε ονόματα του παρελθόντος. Ήταν ένας τρόπος να αποδοθεί τιμή σε ανθρώπους που, όπως επισημαίνει, συχνά έχουν ξεχαστεί, παρότι στάθηκαν απέναντι στη γερμανική επίθεση του Απριλίου του 1941.

Ιδιαίτερη συγκίνηση τού προκαλούν οι στρατιώτες που καταγράφηκαν ως εξαφανισθέντες. Πολλοί βρίσκονταν σε προκεχωρημένα φυλάκια και θέσεις προκαλύψεως όταν ξεκίνησε η επίθεση στις 6 Απριλίου. Η σφοδρότητα των βομβαρδισμών είχε ως αποτέλεσμα να χαθούν τα ίχνη τους, χωρίς να είναι γνωστό μέχρι σήμερα πού βρίσκονται τα λείψανά τους.

Όπως τονίζει, για πολλούς από αυτούς δεν υπάρχει συγκεκριμένος τάφος στον οποίο να μπορούν να σταθούν οι συγγενείς τους για να τους τιμήσουν. Η ανάγνωση των ονομάτων τους στα σημεία όπου πολέμησαν αποτέλεσε, επομένως, έναν συμβολικό φόρο τιμής, 85 χρόνια μετά τα γεγονότα.

«Δεν είμαι εγώ ο πρωταγωνιστής»

Ο Στέλιος Αράπογλου εργάζεται ως γενικός χειρουργός στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης εδώ και 25 χρόνια. Παράλληλα, ασχολείται συστηματικά με το τρέξιμο μεγάλων αποστάσεων, έχοντας στο ενεργητικό του μαραθωνίους, υπερμαραθωνίους και πολυήμερα εγχειρήματα.

Ωστόσο, ξεκαθαρίζει ότι δεν αντιμετωπίζει τις προσπάθειές του ως προσωπικά επιτεύγματα που πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο. Για εκείνον, προτεραιότητα έχουν οι άνθρωποι και οι ιστορίες που επιχειρεί να αναδείξει μέσα από κάθε διαδρομή.

«Δεν είμαι εγώ ο πρωταγωνιστής. Πρωταγωνιστές είναι οι αγνοούμενοι, οι φονευθέντες και οι οικογένειές τους», είναι το μήνυμα που θέλει να μεταφέρει.

Ο ίδιος θεωρεί πως η επιτυχία ενός τέτοιου εγχειρήματος βασίζεται στην ψυχική αντοχή, στην πίστη στον σκοπό, στο θάρρος απέναντι στις δυσκολίες, στη σωματική δύναμη και στη σωστή προετοιμασία. Πάνω απ’ όλα, όμως, πιστεύει ότι η προσωπική προσπάθεια αποκτά ουσιαστικό νόημα όταν βοηθά να διατηρηθεί ζωντανή η μνήμη ανθρώπων που έγραψαν τη δική τους σελίδα στην Ιστορία.