Η κυβερνοασφάλεια και οι ολοένα αυξανόμενες απειλές στον ψηφιακό κόσμο είναι ζητήματα που το τελευταίο διάστημα βρίσκονται στο επίκεντρο. Για τις προκλήσεις αυτές μίλησαν στο «Θέμα Κρήτης» ο διοικητής της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας, Μιχάλης Μπλέτσας, και ο αντιπεριφερειάρχης Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Κρήτης, Γιώργος Ματαλιωτάκης, με αφορμή τη διοργάνωση διήμερου σεμιναρίου στο Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ).
Ενημέρωση πολιτών και επιχειρήσεων στο ΙΤΕ
Η δράση απευθύνεται σε πολίτες, επιχειρήσεις, καθώς και φορείς του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, με στόχο να αναδείξει τη σημασία της ασφαλούς χρήσης των ψηφιακών υπηρεσιών και να προσφέρει πρακτικές γνώσεις για την προστασία από καθημερινές απειλές, όπως οι ηλεκτρονικές απάτες και τα μηνύματα ηλεκτρονικού «ψαρέματος» (phishing). Παράλληλα, φιλοδοξεί να φέρει πιο κοντά την τεχνογνωσία των ειδικών στην κοινωνία, ενισχύοντας τη συνεργασία μεταξύ της Περιφέρειας Κρήτης, του ΙΤΕ και της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας.
Οι απειλές και το «αόρατο» έργο της κυβερνοασφάλειας
Όπως εξήγησε ο κ. Μπλέτσας, η κυβερνοασφάλεια αποτελεί σε μεγάλο βαθμό ένα «αόρατο» έργο, καθώς η επιτυχία της αποτυπώνεται κυρίως στην απουσία προβλημάτων. Όταν τα συστήματα λειτουργούν κανονικά και οι πολίτες πραγματοποιούν τις συναλλαγές τους χωρίς εμπόδια, η προστασία που έχει προηγηθεί συχνά περνά απαρατήρητη. Ωστόσο, όσο περισσότερες δραστηριότητες μεταφέρονται στο διαδίκτυο, τόσο διευρύνεται και το πεδίο δράσης των κυβερνοεγκληματιών.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Μπλέτσας στις απειλές που αναμένεται να αντιμετωπίσουν οι ελληνικές δημόσιες υπηρεσίες ενόψει της ανάληψης της προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την Ελλάδα, τον Ιούλιο. Σύμφωνα με τον διοικητή της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας, η συγκεκριμένη περίοδος ενδέχεται να συνοδευτεί από αυξημένες κυβερνοεπιθέσεις, οι οποίες δεν αποσκοπούν μόνο στην πρόκληση τεχνικών προβλημάτων, αλλά και στη δημιουργία αναστάτωσης και στην υπονόμευση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς τους κρατικούς θεσμούς.
Τρεις κατηγορίες κυβερνοαπειλών και το οικονομικό κίνητρο
Ο κ. Μπλέτσας περιέγραψε τρεις βασικές κατηγορίες απειλών: εκείνους που προκαλούν προβλήματα χωρίς άμεσο οικονομικό όφελος, τους οργανωμένους κυβερνοεγκληματίες που επιδιώκουν οικονομικό κέρδος και τις επιθέσεις με γεωπολιτικά κίνητρα. Μάλιστα, σύμφωνα με όσα ανέφερε, ο παγκόσμιος τζίρος του κυβερνοεγκλήματος υπολογίζεται σε περίπου 3 τρισεκατομμύρια δολάρια, γεγονός που αποτυπώνει το μέγεθος της απειλής.
Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε και στη χρήση των κρυπτονομισμάτων σε παράνομες δραστηριότητες, εκφράζοντας έντονο προβληματισμό για τη σύνδεσή τους με το κυβερνοέγκλημα. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι τράπεζες εφαρμόζουν ιδιαίτερα αυστηρά μέτρα κυβερνοασφάλειας, καθώς η εμπιστοσύνη αποτελεί βασικό στοιχείο της λειτουργίας τους.
Deepfakes: Όταν ακόμη και η φωνή ενός οικείου προσώπου μπορεί να είναι πλαστή
Ένα ακόμη ζήτημα που απασχόλησε τη συζήτηση ήταν η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης για τη δημιουργία παραπλανητικού περιεχομένου, όπως τα λεγόμενα deepfakes. Πλέον, η τεχνολογία επιτρέπει την παραγωγή ιδιαίτερα πειστικών πλαστών εικόνων, βίντεο και ηχητικών μηνυμάτων, ακόμη και φωνών που μιμούνται οικεία πρόσωπα. Για τον λόγο αυτό, ο διοικητής της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας στάθηκε στην ανάγκη επαλήθευσης των πληροφοριών και διατήρησης της κριτικής σκέψης.
Ειδικά σε περιπτώσεις τηλεφωνικών απατών, όπου κάποιος εμφανίζεται ως συγγενής ή γνωστός και ζητά επειγόντως χρήματα, συνέστησε στους πολίτες να μην παρασύρονται από την πίεση της στιγμής. Αντίθετα, θα πρέπει να επιχειρούν να επιβεβαιώσουν την ταυτότητα του καλούντος, ακόμη και θέτοντας μια προσωπική ερώτηση στην οποία θα μπορούσε να απαντήσει μόνο το πραγματικό πρόσωπο.
Κυβερνοασφάλεια και ναυτιλία: Οι κίνδυνοι για τα σύγχρονα πλοία
Σημαντική θέση στη συζήτηση είχε και η κυβερνοασφάλεια στη ναυτιλία, έναν τομέα με ιδιαίτερη βαρύτητα για την Ελλάδα. Όπως επισημάνθηκε, τα σύγχρονα πλοία βασίζονται όλο και περισσότερο σε διασυνδεδεμένα ηλεκτρονικά συστήματα, από την τηλεμετρία και τις επικοινωνίες έως τον έλεγχο κρίσιμων λειτουργιών. Αυτό σημαίνει ότι μια κυβερνοεπίθεση θα μπορούσε να προκαλέσει προβλήματα ακόμη και στον έλεγχο του πλοίου ή στις διαδικασίες φόρτωσης και εκφόρτωσης.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο κ. Μπλέτσας στην εκπαίδευση των πληρωμάτων, καθώς ακόμη και μια προσωπική συσκευή μπορεί να αποτελέσει πιθανή δίοδο εισόδου κακόβουλου λογισμικού στα συστήματα ενός πλοίου. Η πρόληψη, όπως τονίστηκε, είναι καθοριστικής σημασίας, καθώς το κόστος προστασίας και προετοιμασίας είναι συνήθως πολύ μικρότερο από εκείνο της αντιμετώπισης μιας σοβαρής κυβερνοεπίθεσης.
Το στοίχημα για τη δημιουργία ενός οικοσυστήματος κυβερνοασφάλειας στην Κρήτη
Παράλληλα, στόχος της Περιφέρειας Κρήτης είναι η ανάπτυξη ενός ισχυρού τοπικού οικοσυστήματος κυβερνοασφάλειας, μέσα από τη δικτύωση πολιτών και επιχειρήσεων με εξειδικευμένες εταιρείες και επαγγελματίες του χώρου. Με αυτόν τον τρόπο, θα μπορούν να γνωρίζουν πού να απευθυνθούν και πώς να κινηθούν σε περίπτωση ψηφιακής απειλής.
Στη συζήτηση έγινε, τέλος, αναφορά και στον υπερυπολογιστή «Δαίδαλος», ο οποίος συνδέεται με την προσπάθεια ανάπτυξης υποδομών υψηλών υπολογιστικών δυνατοτήτων στην Ελλάδα και την ενίσχυση της εγχώριας έρευνας και τεχνολογίας στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης.
Το διήμερο σεμινάριο στο νέο αμφιθέατρο του ΙΤΕ
Το διήμερο σεμινάριο θα πραγματοποιηθεί στο νέο αμφιθέατρο του ΙΤΕ, χωρητικότητας 520 θέσεων. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν εκπρόσωποι της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας, πανεπιστημιακοί, καθηγητές, ερευνητές, ειδικοί από τον τραπεζικό κλάδο, καθώς και εκπρόσωποι τοπικών εταιρειών κυβερνοασφάλειας. Μέσα από τις εισηγήσεις και τις πρακτικές συμβουλές τους, επιδιώκεται να αναδειχθεί ότι η ψηφιακή ασφάλεια δεν αφορά μόνο τους ειδικούς της τεχνολογίας, αλλά αποτελεί πλέον υπόθεση όλων.
