Γράφει η Ειρήνη Αντωνάκη
Οι εκλογές στο Ισραήλ εξελίσσονται σε ένα σύνθετο πολιτικό θρίλερ, περιπλέκοντας ακόμη περισσότερο μια ήδη δύσκολη κατάσταση. Το εκλογικό αποτέλεσμα διαμορφώνει ένα ρευστό πολιτικό σκηνικό, με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου να εμφανίζεται αποδυναμωμένος και τα κόμματα να καλούνται να αναζητήσουν συμμαχίες για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Για τις πολιτικές ισορροπίες που διαμορφώνονται και τα σενάρια της επόμενης ημέρας μίλησε στο Θέμα Κρήτης ο διεθνολόγος Μιχάλης Σαρλής.
Αποδυναμωμένος ο Νετανιάχου – Το στοίχημα των 61 εδρών
Όπως εξηγεί ο κ. Σαρλής, το μπλοκ του Ισραηλινού πρωθυπουργού δεν διαθέτει την απαραίτητη κοινοβουλευτική δύναμη για να εξασφαλίσει αυτοδυναμία. Την ίδια ώρα, η αντιπολίτευση αποκτά μεγαλύτερα περιθώρια διεκδίκησης της εξουσίας, χωρίς ωστόσο να έχει εξασφαλίσει την απαιτούμενη πλειοψηφία των 61 εδρών που θα της επέτρεπε να σχηματίσει κυβέρνηση.
Ο ρόλος των αραβικών κομμάτων στις διαπραγματεύσεις
Καθοριστικό ρόλο στις μετεκλογικές εξελίξεις αναμένεται να διαδραματίσουν τα αραβικά κόμματα, τα οποία, σύμφωνα με την ανάλυση του κ. Σαρλή, ενισχύουν την κοινοβουλευτική τους παρουσία και θα μπορούσαν να συμβάλουν στην απομάκρυνση του Νετανιάχου από την εξουσία. Ωστόσο, η συνεργασία τους με τα κόμματα της εβραϊκής αντιπολίτευσης δεν θεωρείται δεδομένη, καθώς οι επιφυλάξεις και οι όροι που έχουν τεθεί δυσκολεύουν την επίτευξη συμφωνίας. Ορισμένες πολιτικές προσωπικότητες, όπως ο Γιαΐρ Γκολάν, εμφανίζονται πιο θετικές απέναντι σε μια τέτοια προοπτική, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας κυβέρνησης που θα στηρίζεται και στις ψήφους των αραβικών κομμάτων.
Η ασφάλεια και ο πόλεμος επηρεάζουν την εκλογική συμπεριφορά
Όπως επισημαίνει ο κ. Σαρλής, τα ζητήματα ασφάλειας διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του εκλογικού αποτελέσματος, καθώς βρίσκονται στο επίκεντρο της ισραηλινής πολιτικής ζωής μετά τις συγκρούσεις στη Γάζα και τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στον Λίβανο, τη Συρία και το Ιράν. Η παρατεταμένη πολεμική κατάσταση συνδέεται με τη δεξιά στροφή σημαντικού μέρους της ισραηλινής κοινωνίας, ενώ η ακροδεξιά εξακολουθεί να διατηρεί ισχυρή παρουσία.
Παρά τις προβλέψεις ορισμένων δημοσκοπήσεων, το κόμμα «Εβραϊκή Δύναμη» του Ιτάμαρ Μπεν Γκβιρ δεν κατέγραψε την αναμενόμενη ενίσχυση, παραμένοντας περίπου στα επίπεδα των προηγούμενων εκλογών. Παράλληλα, ρόλο στις πολιτικές εξελίξεις διαδραματίζει και η νεότερη γενιά ψηφοφόρων, η οποία ενηλικιώθηκε μέσα σε ένα περιβάλλον διαρκών συγκρούσεων και αυξημένης ανασφάλειας.
Η αμφισβήτηση των χειρισμών του Ισραηλινού πρωθυπουργού
Η απώλεια κοινοβουλευτικής δύναμης του Νετανιάχου συνδέεται και με την αμφισβήτηση των πολιτικών και στρατιωτικών χειρισμών της κυβέρνησής του, ιδιαίτερα μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 και τις επικρίσεις για την αδυναμία αποτροπής της. Την ίδια στιγμή, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπος με δικαστικές εκκρεμότητες, ενώ οι προσπάθειες αλλαγής της λειτουργίας των θεσμών και περιορισμού του δικαστικού ελέγχου έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις.
Παρά τις πιέσεις, η ισχυρή παρουσία της δεξιάς στο πολιτικό σκηνικό και η δυσκολία συγκρότησης μιας εναλλακτικής κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας διατηρούν ανοιχτά διαφορετικά σενάρια για την πολιτική συνέχεια του Νετανιάχου.
Κυβέρνηση συνεργασίας ή νέες εκλογές;
Ο κ. Σαρλής εκτιμά ότι το επόμενο διάστημα θα χαρακτηριστεί από δύσκολες διαπραγματεύσεις, καθώς τα κόμματα θα επιχειρήσουν να καταλήξουν σε συμφωνία, επιδιώκοντας να αποφύγουν, εφόσον αυτό καταστεί δυνατό, μια νέα προσφυγή στις κάλπες. Μεταξύ των σεναρίων που βρίσκονται στο τραπέζι είναι ο σχηματισμός κυβέρνησης εθνικής ενότητας, αλλά και μια κυβέρνηση της αντιπολίτευσης με τη συμμετοχή ή την εξωτερική στήριξη των αραβικών κομμάτων. Η έκβαση θα εξαρτηθεί από τις πολιτικές υποχωρήσεις που θα είναι διατεθειμένες να κάνουν οι εμπλεκόμενες πλευρές.
Οι σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση και ο παράγοντας Τραμπ
Οι πολιτικές εξελίξεις στο Ισραήλ επηρεάζουν και τις διεθνείς του σχέσεις, με εκείνες με την Ευρωπαϊκή Ένωση να παραμένουν ιδιαίτερα τεταμένες. Η διαχείριση του πολέμου στη Γάζα, οι εξελίξεις στη Δυτική Όχθη και οι στρατιωτικές επιχειρήσεις στην ευρύτερη περιοχή έχουν επιβαρύνει περαιτέρω το κλίμα. Εφόσον ο Νετανιάχου παραμείνει στην εξουσία, δεν διαφαίνεται άμεσα ουσιαστική αλλαγή στην πορεία των σχέσεων με τις Βρυξέλλες.
Διαφορετική είναι η εικόνα στις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ έχει εκφράσει την υποστήριξή του στον Ισραηλινό πρωθυπουργό. Σε κάθε περίπτωση, η επόμενη ημέρα στο Ισραήλ θα εξαρτηθεί από τις εσωτερικές πολιτικές συμμαχίες, τις εξελίξεις στο μέτωπο της ασφάλειας και τους διπλωματικούς συσχετισμούς.
