Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκονται οι έρευνες για το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στην περιοχή της Ούρδα, κοντά στο Τολέδο της Ισπανίας, με τις αρχές να προσπαθούν να συνθέσουν τα γεγονότα που οδήγησαν στη σύγκρουση δύο αμαξοστοιχιών. Ο μέχρι στιγμής απολογισμός κάνει λόγο για 68 νεκρούς και τουλάχιστον 107 τραυματίες, ενώ οι φόβοι για περισσότερα θύματα παραμένουν, καθώς τα σωστικά συνεργεία δεν έχουν ολοκληρώσει την έρευνα σε όλα τα κατεστραμμένα βαγόνια.
Οι επιχειρήσεις συνεχίστηκαν αδιάκοπα κατά τη διάρκεια της νύχτας, με περισσότερα από 500 μέλη της Guardia Civil να συμμετέχουν στις προσπάθειες εντοπισμού θυμάτων. Ισχυροί προβολείς φωτίζουν το σημείο, ενώ δύο μεγάλοι γερανοί χρησιμοποιούνται για την απομάκρυνση των διαλυμένων βαγονιών. Παράλληλα, τα συνεργεία επιστρατεύουν εξειδικευμένο εξοπλισμό κοπής μετάλλων, προκειμένου να αποκτήσουν πρόσβαση στα σημεία όπου ενδέχεται να υπάρχουν εγκλωβισμένοι επιβάτες.
Στην επιχείρηση αναμένεται να συνδράμουν και τρία ειδικά εκπαιδευμένα σκυλιά, ενώ χρησιμοποιείται επίσης drone με θερμική κάμερα για τον εντοπισμό ανθρώπων στα δυσπρόσιτα σημεία. Ωστόσο, όσο προχωρούν οι εργασίες απομάκρυνσης των συντριμμιών, οι προσπάθειες επικεντρώνονται ολοένα και περισσότερο στην ανάσυρση και την ταυτοποίηση των θυμάτων.
Σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, τέσσερις σοροί παρέμεναν εγκλωβισμένες στα βαγόνια, ενώ περιφερειακός σύμβουλος ανέφερε ότι κατά την ανύψωση των συντριμμιών εντοπίστηκαν ακόμη πέντε σοροί κάτω από βαγόνια. Δεν έχει διευκρινιστεί εάν τα συγκεκριμένα ευρήματα έχουν ήδη συμπεριληφθεί στον επίσημο απολογισμό.
Οι αγνοούμενοι και τα ερωτήματα για την ταυτοποίηση
Την ίδια ώρα, οι αρχές προσπαθούν να διασταυρώσουν τα στοιχεία των θυμάτων με τις δηλώσεις εξαφάνισης που έχουν κατατεθεί από συγγενείς. Μέχρι αργά το βράδυ, η Guardia Civil είχε καταγράψει 29 αναφορές αγνοουμένων: 13 στη Μαδρίτη, εννέα στο Τολέδο και επτά στη Σεβίλλη.
Παραμένει ασαφές πόσοι από τους δηλωθέντες ως αγνοούμενοι περιλαμβάνονται ήδη στον κατάλογο των νεκρών και πόσοι ενδέχεται να επέζησαν, εγκαταλείποντας το σημείο χωρίς να έχουν ακόμη εντοπιστεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Στην περιοχή έχουν επιβληθεί περιορισμοί πρόσβασης για την προστασία των στοιχείων, ενώ η ανακρίτρια του Οργάθ έχει θέσει την έρευνα υπό καθεστώς απορρήτου και έχει διατάξει την κατάσχεση των καταγραφικών συσκευών των δύο τρένων, γνωστών ως «μαύρων κουτιών».
Η σύγκρουση των δύο τρένων και οι συνθήκες της τραγωδίας
Το δυστύχημα σημειώθηκε λίγο πριν από τις 9 το πρωί, στη σιδηροδρομική γραμμή υψηλής ταχύτητας που συνδέει τη Μαδρίτη με τη Σεβίλλη, ανάμεσα στο Λος Γιέβενες και την Ούρδα, στην επαρχία του Τολέδο.
Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, συρμός AVE της κρατικής εταιρείας Renfe προσέκρουσε από πίσω σε ακινητοποιημένο τρένο της ιδιωτικής εταιρείας Iryo. Και οι δύο αμαξοστοιχίες είχαν αναχωρήσει από τη Μαδρίτη με προορισμό τη Σεβίλλη.
Το Iryo μετέφερε 147 επιβάτες, μεταξύ των οποίων ένα βρέφος, ενώ στο AVE επέβαιναν περίπου 397 άνθρωποι. Η σύγκρουση είχε καταστροφικές συνέπειες: τέσσερα βαγόνια ανατράπηκαν, το τελευταίο βαγόνι του Iryo υπέστη εκτεταμένες ζημιές και τυλίχθηκε στις φλόγες, ενώ η μηχανή του AVE κατέληξε σε πρανές.
Επιζώντες περιέγραψαν σκηνές χάους, με επιβάτες να εκσφενδονίζονται από τις θέσεις τους και άλλους να παραμένουν παγιδευμένοι ανάμεσα σε παραμορφωμένα μεταλλικά τμήματα, καλώντας απεγνωσμένα σε βοήθεια.
Οι συνομιλίες του κέντρου ελέγχου στο επίκεντρο
Ιδιαίτερη βαρύτητα στην έρευνα αποκτούν τα ηχητικά αρχεία που έφερε στο φως ο ισπανικός ραδιοφωνικός σταθμός Cadena SER, τα οποία, σύμφωνα με το δημοσίευμα, καταγράφουν τις επικοινωνίες μεταξύ των μηχανοδηγών και του κέντρου ελέγχου στην Ατότσα της Μαδρίτης.
Όπως μεταδίδει η El País, οι συνομιλίες φέρεται να καταδεικνύουν ότι δόθηκαν οδηγίες επανεκκίνησης των αμαξοστοιχιών με κανονική ταχύτητα, παρά τα προβλήματα που είχαν παρουσιαστεί στο σύστημα ασφαλείας. Επιπλέον, εξετάζεται εάν ο ελεγκτής παρέλειψε να ενημερώσει εγκαίρως τον μηχανοδηγό του AVE ότι το προπορευόμενο τρένο παρέμενε ακινητοποιημένο.
Η διερεύνηση επικεντρώνεται σε τρεις επικοινωνίες: δύο μεταξύ της μηχανοδηγού του Iryo και του κέντρου ελέγχου και μία μεταξύ του ίδιου κέντρου και του μηχανοδηγού του AVE, το οποίο βρισκόταν περίπου 25 χιλιόμετρα πίσω από τον προπορευόμενο συρμό.
Η εντολή για συνέχιση της πορείας
Σύμφωνα με τα ηχητικά που δημοσιοποιήθηκαν, στις 08:36 ο ελεγκτής επικοινώνησε με τον μηχανοδηγό του AVE, δίνοντάς του οδηγίες να αποσυνδέσει και να επανασυνδέσει το σύστημα LZB και στη συνέχεια να συνεχίσει με κανονική πορεία.
Ο μηχανοδηγός φέρεται να ζήτησε διευκρίνιση για το εάν μπορούσε πράγματι να κινηθεί με κανονική ταχύτητα, με τον ελεγκτή να επιβεβαιώνει την οδηγία.
Το συγκεκριμένο σημείο βρίσκεται στο επίκεντρο της έρευνας, καθώς, σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί, η προβλεπόμενη διαδικασία σε περίπτωση αδυναμίας λειτουργίας του αυτόματου συστήματος ασφαλείας απαιτούσε κίνηση με οπτική επιτήρηση και ανώτατο όριο ταχύτητας 40 χιλιομέτρων την ώρα. Με αυτόν τον τρόπο, ο μηχανοδηγός θα μπορούσε να αντιδράσει σε ενδεχόμενο εμπόδιο στη γραμμή.
Η ενημέρωση ότι το Iryo είχε ακινητοποιηθεί
Πέντε λεπτά αργότερα, στις 08:41, η μηχανοδηγός του Iryo επικοινώνησε με το κέντρο ελέγχου, ενημερώνοντας ότι είχε χάσει τη μετάδοση του συστήματος και ότι η αμαξοστοιχία παρέμενε σταματημένη μπροστά από το σήμα εισόδου στην Ούρδα.
Κατά την καταγραφή, ο ελεγκτής φέρεται να της έδωσε οδηγίες επανεκκίνησης, επίσης με κανονική ταχύτητα. Η μηχανοδηγός, ωστόσο, δεν κατάφερε να θέσει ξανά σε κίνηση το τρένο.
Στην επόμενη επικοινωνία, στις 08:48, ενημέρωσε εκ νέου ότι το σύστημα LZB δεν της επέτρεπε να συνεχίσει και ότι παρέμενε ακινητοποιημένη. Η απάντηση που φέρεται να έλαβε ήταν να καλέσει ξανά εφόσον αντιμετώπιζε πρόβλημα, χωρίς να προκύπτει από το συγκεκριμένο απόσπασμα ότι δόθηκε άμεσα εντολή ακινητοποίησης του AVE.
Οι καταγραφές περιλαμβάνουν, επίσης, εσωτερική συνομιλία εργαζομένων του κέντρου ελέγχου, η οποία αποτυπώνει σύγχυση σχετικά με την κατάσταση των συρμών και τις διαδικασίες που έπρεπε να ακολουθηθούν.
Το περιεχόμενο των ηχητικών εξετάζεται στο πλαίσιο της έρευνας. Οι ευθύνες και η ακριβής αλληλουχία των γεγονότων δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί οριστικά.
Η βλάβη στο σύστημα ασφαλείας και το ενδεχόμενο ανθρώπινου λάθους
Σύμφωνα με όσα έχει αναφέρει ο υπουργός Μεταφορών της Ισπανίας, Όσκαρ Πουέντε, το σύστημα σηματοδότησης και ελέγχου LZB παρουσίασε πρόβλημα επικοινωνίας μεταξύ υπολογιστών, με αποτέλεσμα να ακινητοποιηθούν συρμοί στη γραμμή.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο έλεγχος περνά στο κέντρο διαχείρισης της Adif, του οργανισμού που είναι υπεύθυνος για τις σιδηροδρομικές υποδομές. Οι διαδικασίες ασφαλείας προβλέπουν ειδικούς περιορισμούς στην κίνηση των τρένων, ώστε να αποφεύγονται συγκρούσεις όταν δεν λειτουργούν οι αυτοματοποιημένοι μηχανισμοί.
Ο υπουργός έχει χαρακτηρίσει ανεξήγητη την απόφαση να επιτραπεί στο AVE να συνεχίσει με κανονική ταχύτητα, κάνοντας λόγο για πιθανό ανθρώπινο λάθος. Στοιχεία θέσης της Renfe, σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί, δείχνουν ότι το AVE κινούνταν με περίπου 137 χιλιόμετρα την ώρα κατά τη σύγκρουση.
Παρά τα στοιχεία αυτά, η ανεξάρτητη αρχή διερεύνησης σιδηροδρομικών ατυχημάτων έχει επισημάνει ότι είναι πρόωρο να εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα για τα αίτια. Το κρίσιμο ερώτημα αφορά όχι μόνο τις αποφάσεις που ελήφθησαν εκείνα τα λεπτά, αλλά και το κατά πόσο οι μηχανισμοί ασφαλείας μπορούσαν να αποτρέψουν μια σύγκρουση ακόμη και σε περίπτωση ανθρώπινου λάθους.
Πολιτικές αντιδράσεις και μηνύσεις
Η τραγωδία έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην Ισπανία, καθώς πρόκειται για το δεύτερο πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στη χώρα μέσα σε διάστημα περίπου εννέα μηνών, σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί.
Στις 18 Ιανουαρίου, στο Αδαμούθ της Κόρδοβα, σύγκρουση μετά τον εκτροχιασμό συρμού της Iryo με αμαξοστοιχία Alvia είχε προκαλέσει τον θάνατο 46 ανθρώπων. Μετά και το δυστύχημα στην Ούρδα, η πίεση προς την κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ εντείνεται, με την αντιπολίτευση να ζητά απαντήσεις για την ασφάλεια του σιδηροδρομικού δικτύου και να θέτει ζήτημα πολιτικών ευθυνών.
Το δεξιό κόμμα Vox κατέθεσε μήνυση κατά της Adif για ανθρωποκτονία από αμέλεια. Η προσφυγή αφορά, σύμφωνα με τις σχετικές πληροφορίες, τους χειριστές του κέντρου ελέγχου της Ατότσα που φέρονται να έδωσαν τις επίμαχες οδηγίες, τους προϊσταμένους τους και όσους είχαν την ευθύνη για τα πρωτόκολλα λειτουργίας σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.
Ο πρωθυπουργός έχει δεσμευτεί ότι η έρευνα θα φτάσει μέχρι τέλους, ενώ η χώρα βρίσκεται σε τριήμερο εθνικό πένθος. Παράλληλα, η τραγωδία αναμένεται να επηρεάσει και την πολιτική αντιπαράθεση ενόψει των εκλογών που αναφέρονται για τις 29 Νοεμβρίου.
Σε αναστολή η σιδηροδρομική σύνδεση Μαδρίτης–Ανδαλουσίας
Μετά το δυστύχημα, η κυκλοφορία των τρένων υψηλής ταχύτητας στον άξονα Μαδρίτης–Ανδαλουσίας έχει διακοπεί, ενώ η Renfe έχει αναστείλει την πώληση εισιτηρίων για τη συγκεκριμένη σύνδεση έως τις 13 Δεκεμβρίου.
Η ημερομηνία αυτή αφορά τον προγραμματισμό των εισιτηρίων και δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι η γραμμή θα παραμείνει κλειστή μέχρι τότε. Η επαναλειτουργία της θα εξαρτηθεί από την πορεία των ερευνών, την ολοκλήρωση των απαραίτητων εργασιών και τις αποφάσεις των αρμόδιων αρχών.
Η τραγωδία επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της αξιοπιστίας των συστημάτων ασφαλείας σε ένα δίκτυο που για χρόνια θεωρούνταν πρότυπο για τις σιδηροδρομικές μεταφορές υψηλής ταχύτητας στην Ευρώπη. Το βασικό ζητούμενο πλέον είναι να αποσαφηνιστεί πώς μια βλάβη και οι χειρισμοί που ακολούθησαν οδήγησαν σε τόσο βαρύ απολογισμό και ποια μέτρα μπορούν να αποτρέψουν την επανάληψη μιας αντίστοιχης τραγωδίας.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
