Τη θέση της Ελλάδας απέναντι στις τουρκικές και λιβυκές αμφισβητήσεις των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων ανέδειξε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά την παρουσία του στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπου προήδρευσε σε συνεδρίαση για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια. Κεντρικό στοιχείο της παρέμβασής του αποτέλεσε η παρουσίαση χάρτη που αποτυπώνει τις συνέπειες του Τουρκολιβυκού Μνημονίου για τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών.
Με την κίνηση αυτή, ο πρωθυπουργός επέλεξε να χρησιμοποιήσει για ακόμη μία φορά τη χαρτογραφική απεικόνιση ως μέσο διπλωματικής ανάδειξης των ελληνικών θέσεων. Αντίστοιχη πρακτική είχε ακολουθήσει και το 2022, από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, όταν είχε αναφερθεί στις τουρκικές διεκδικήσεις της «Γαλάζιας Πατρίδας», παρουσιάζοντας χάρτη που είχε δωρίσει ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στον κυβερνητικό του εταίρο, Ντεβλέτ Μπαχτσελί.
Το ζήτημα των ελληνοτουρκικών σχέσεων αποκτά εκ νέου ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η περίοδος σχετικής αποκλιμάκωσης φαίνεται να έχει δώσει τη θέση της σε αυξημένη ένταση. Παρά το γεγονός ότι εξακολουθούν να υπάρχουν δίαυλοι επικοινωνίας μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας, οι πολιτικές και διπλωματικές διαφωνίες παραμένουν, ενώ η τελευταία συνάντηση κορυφής των δύο ηγετών πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Φεβρουάριο, στο πλαίσιο του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας στην τουρκική πρωτεύουσα.
Στο επίκεντρο βρίσκονται και οι ενεργειακές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Η προοπτική επανέναρξης των βυθομετρικών εργασιών για την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης GSI, αλλά και οι σχεδιαζόμενες σεισμογραφικές έρευνες της Chevron στα θαλάσσια οικόπεδα νότια της Κρήτης, επαναφέρουν στο προσκήνιο τις διαφωνίες γύρω από τις θαλάσσιες ζώνες. Μέρος των περιοχών που περιλαμβάνονται στον ενεργειακό σχεδιασμό βρίσκεται κοντά στη θαλάσσια περιοχή που διεκδικείται μέσω του Τουρκολιβυκού Μνημονίου.
Παράλληλα, παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων κινήσεων από την Τουρκία και τη Λιβύη, με την Τουρκική Πετρελαϊκή Εταιρεία (TPAO) να έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για έρευνες υδρογονανθράκων στην περιοχή.
Η επίκληση του διεθνούς δικαίου και το μήνυμα προς την Άγκυρα
Κατά την τοποθέτησή του στο Συμβούλιο Ασφαλείας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι οι γεωγραφικές πραγματικότητες και τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών δεν μπορούν να παρακάμπτονται μέσω μονομερών συμφωνιών και αυθαίρετων χαράξεων στον χάρτη. Ως παράδειγμα συμφωνίας που στηρίζεται στους κανόνες του διεθνούς δικαίου παρουσίασε την ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία του 2020 για τη μερική οριοθέτηση ΑΟΖ.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ανάγκη διατήρησης κοινά αποδεκτών κανόνων στις διεθνείς σχέσεις, προειδοποιώντας ότι η απουσία σεβασμού στο διεθνές δίκαιο μπορεί να οδηγήσει σε ένα περιβάλλον ανταγωνιστικών διεκδικήσεων στη Μεσόγειο. Μάλιστα, χρησιμοποίησε ως παράδειγμα μια υποθετική συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και Τυνησίας, η οποία θα αγνοούσε πλήρως τη γεωγραφική παρουσία της Σικελίας και της Μάλτας.
Με αυτόν τον τρόπο επιχείρησε να αναδείξει τις επιπτώσεις που, σύμφωνα με την ελληνική θέση, έχει το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο, καθώς δεν λαμβάνει υπόψη τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών στις θαλάσσιες ζώνες.
Οι νέες ισορροπίες και οι διπλωματικές προκλήσεις
Στο ευρύτερο διπλωματικό πεδίο, ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι κινήσεις της Τουρκίας αναφορικά με τη διαδικασία επιλογής του επόμενου Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ. Στο πλαίσιο αυτό έχει τεθεί στο τραπέζι το όνομα του Τούρκου διπλωμάτη Φεριντούν Σινιρλίογλου, ο οποίος υπηρετεί στον Οργανισμό για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ).
Η ελληνική κυβέρνηση επιχειρεί να αναδείξει τις θέσεις της σε διεθνές επίπεδο, δίνοντας έμφαση στην τήρηση των κανόνων του διεθνούς δικαίου και στην υπεράσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας. Την ίδια στιγμή, οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, οι ενεργειακοί σχεδιασμοί και οι σχέσεις με την Τουρκία διαμορφώνουν ένα σύνθετο διπλωματικό περιβάλλον, στο οποίο η Αθήνα καλείται να διαχειριστεί νέες προκλήσεις.
Πηγή: protothema.gr
