Ένα από τα μεγαλύτερα διλήμματα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι γονείς είναι ο χρόνος που περνούν τα παιδιά μπροστά στις οθόνες. Στο θέμα αυτό επικεντρώθηκε η Ροδούλα Καφτάκη μέσα από την εκπομπή «Μαμά, θέλω τάμπλετ», στον Θέμα Κρήτης 103.1, επιχειρώντας να απαντήσει στο πιο συχνό ερώτημα που, όπως είπε, δέχεται στις ομιλίες της στα σχολεία: «Πόσος χρόνος οθόνης επιτρέπεται;». Όπως είπε η κα. Καφτάκη «Ο χρόνος οθόνης δεν είναι απλώς θέμα ωρών – οι γονείς πρέπει να κάνουν τις σωστές ερωτήσεις!».
Όπως τόνισε, η καθημερινότητα των οικογενειών έχει αλλάξει ριζικά τα τελευταία χρόνια, καθώς κινητά τηλέφωνα, tablets, υπολογιστές και έξυπνες τηλεοράσεις έχουν γίνει αναπόσπαστο μέρος της ζωής μας, χωρίς όμως οι γονείς να έχουν λάβει σαφείς οδηγίες για την ασφαλή χρήση τους. Δεν είναι τυχαίο, όπως ανέφερε, ότι οι περισσότερες συγκρούσεις μέσα στο σπίτι σχετίζονται πλέον με τη χρήση των ηλεκτρονικών συσκευών.
Η ίδια εξήγησε ότι ως «χρόνος οθόνης» δεν νοείται μόνο ο χρόνος ψυχαγωγίας, αλλά το σύνολο της καθημερινής χρήσης ψηφιακών συσκευών, είτε αυτή αφορά την εκπαίδευση, την εργασία, την επικοινωνία, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα βιντεοπαιχνίδια ή ακόμη και την παρακολούθηση μουσικών βίντεο.
Τα στοιχεία που προβληματίζουν
Η κ. Καφτάκη παρουσίασε στοιχεία που δείχνουν ότι ο χρόνος οθόνης αυξήθηκε κατά περίπου 52% μετά την πανδημία, περίοδο κατά την οποία πολλά παιδιά απέκτησαν για πρώτη φορά προσωπική ηλεκτρονική συσκευή.
Σύμφωνα με στοιχεία:
- παιδιά ηλικίας 3 έως 5 ετών περνούν πλέον περισσότερες από δύο ώρες ημερησίως μπροστά σε οθόνες,
- στις ηλικίες 6 έως 12 ετών ο μέσος χρόνος ξεπερνά τις 4,5 ώρες,
- ενώ οι έφηβοι αφιερώνουν πάνω από 7,5 ώρες την ημέρα, χωρίς να υπολογίζεται η σχολική χρήση.
Παράλληλα, σημείωσε ότι η Ελλάδα βρίσκεται στις πρώτες θέσεις της Ευρώπης στη χρήση κινητών τηλεφώνων και μέσων κοινωνικής δικτύωσης, με τον μέσο ημερήσιο χρόνο χρήσης του διαδικτύου να αγγίζει σχεδόν τις έξι ώρες.
«Δεν υπάρχει μία απάντηση για όλες τις οικογένειες»
Η κ. Καφτάκη αναφέρθηκε και στον γνωστό κανόνα 3-6-9-12, που διατύπωσε ο Γάλλος παιδοψυχίατρος Serge Tisseron, σύμφωνα με τον οποίο δεν συνιστάται η χρήση οθονών πριν από τα τρία χρόνια, η χρήση πρέπει να γίνεται πάντα με επίβλεψη στις μικρές ηλικίες, να αποφεύγεται η ανεξέλεγκτη πρόσβαση στο διαδίκτυο πριν από τα εννέα χρόνια και η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης πριν από τα δώδεκα χωρίς γονική καθοδήγηση.
Παράλληλα, υπενθύμισε ότι η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συστήνει να αποφεύγεται η έκθεση σε οθόνες πριν από την ηλικία των 18 μηνών, καθώς η πρώιμη επαφή με τις ψηφιακές συσκευές δεν συμβάλλει στην ανάπτυξη του παιδιού.
Ωστόσο, όπως επισήμανε η κα Καφτάκη, οι γενικοί κανόνες δεν αρκούν, καθώς κάθε παιδί και κάθε οικογένεια έχουν διαφορετικές ανάγκες.
«Το λάθος είναι η ίδια η ερώτηση»
Ωστόσο, η κ. Καφτάκη υποστήριξε ότι το βασικό πρόβλημα δεν είναι μόνο ο αριθμός των ωρών που περνά ένα παιδί μπροστά σε μια οθόνη, αλλά κυρίως ο τρόπος με τον οποίο οι γονείς προσεγγίζουν το ζήτημα.
«Η σωστή ερώτηση δεν είναι “πόσες ώρες”, αλλά “ποιος χρόνος είναι πραγματικά ωφέλιμος για το παιδί μου και πώς μπορώ να το προστατεύσω από τις επιπτώσεις της υπερβολικής χρήσης”», υπογράμμισε.
Παράλληλα, προέτρεψε τους γονείς να ενισχύσουν τις δραστηριότητες στον φυσικό κόσμο, δίνοντας περισσότερο χώρο στο παιχνίδι, την άθληση, τη δημιουργική απασχόληση και την κοινωνική αλληλεπίδραση, αντί να αντιμετωπίζουν τις οθόνες ως αυτονόητο μέρος της καθημερινότητας.
Η παρομοίωση με τη ζάχαρη
Για να εξηγήσει τη φιλοσοφία της, η κ. Καφτάκη χρησιμοποίησε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, παρομοιάζοντας τον χρόνο οθόνης με τη ζάχαρη.
Όπως ανέφερε, οι οικογένειες δεν αντιμετωπίζουν όλες τη ζάχαρη με τον ίδιο τρόπο. Κάποιες επιλέγουν να μην προσφέρουν καθόλου ζάχαρη στα παιδιά τους, θεωρώντας ότι τα οφέλη της δεν αντισταθμίζουν τους πιθανούς κινδύνους. Άλλες την επιτρέπουν με μέτρο και σαφή όρια, για παράδειγμα μόνο σε ειδικές περιστάσεις ή συγκεκριμένες ημέρες. Υπάρχουν όμως και οικογένειες όπου τα γλυκά είναι διαρκώς διαθέσιμα, χωρίς κανόνες για το πότε και πόσο καταναλώνονται. Αντίστοιχα συμβαίνει και με τον χρόνο οθόνης. Δεν υπάρχει μία λύση που να ταιριάζει σε όλους. Το σημαντικό είναι κάθε οικογένεια να αποφασίσει συνειδητά ποια στάση ταιριάζει στις αξίες, τις ανάγκες και τους στόχους της, θέτοντας όρια που βοηθούν το παιδί να αναπτύξει υγιείς συνήθειες και ισορροπημένη σχέση με την τεχνολογία.
Κλείνοντας την εκπομπή, η κ. Καφτάκη επανέλαβε ότι η πρόληψη είναι πιο αποτελεσματική από την αντιμετώπιση των προβλημάτων που μπορεί να προκαλέσει η υπερβολική χρήση οθονών. Παράλληλα, προανήγγειλε ότι σε επόμενη εκπομπή θα παρουσιάσει τις επιπτώσεις της υπερβολικής χρήσης οθονών στη σωματική και ψυχική υγεία των παιδιών, θα καταρρίψει συχνούς μύθους γύρω από τον χρόνο οθόνης και θα δώσει πρακτικές οδηγίες για τη θέσπιση ορίων, καθώς και για τη αξία και σωστή εφαρμογή του «οικογενειακού συμφωνητικού».
Η Ροδούλα Καφτάκη ειδικός ψηφιακής ασφάλειας, εκπαιδευτικός, συγγραφέας και δημιουργός του Safe Kids Project (https://safekidsproject.gr/)
Μπορείτε να ακούσετε ολόκληρη την συνέντευξη πατώντας εδώ.
Ακούστε όλα τα προηγούμενα επεισόδια της εκπομπής “Μαμά θέλω Tablet” με την Ροδούλα Καφτάκη στον Θέμα Κρήτης 103.1 πατώντας εδώ.
Η Ροδούλα Καφτάκη είναι εκπαιδευτικός Πληροφορικής, συγγραφέας του βιβλίου «Μαμά,θέλω Tablet» και δημιουργός του Safe Kids Project.
