Χωρίς να προκύψει κοινά αποδεκτή υποψηφιότητα ολοκληρώθηκε ο ένατος γύρος άτυπων διαβουλεύσεων στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για την ανάδειξη του νέου Γενικού Γραμματέα, ο οποίος θα διαδεχθεί τον Αντόνιο Γκουτέρες. Στη διαδικασία συμμετείχε και η Ελλάδα, ως εκλεγμένο μέλος του Συμβουλίου.

Τις περισσότερες θετικές ψήφους συγκέντρωσε και πάλι η πρώην υπουργός της Κόστα Ρίκα, Ρεμπέκα Γκρίνσπαν, ωστόσο η υποψηφιότητά της εξακολουθεί να συναντά εμπόδια, καθώς δύο από τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου τάχθηκαν εναντίον της.

Η δεύτερη θητεία του Αντόνιο Γκουτέρες ολοκληρώνεται στις 31 Δεκεμβρίου 2026, ενώ μέχρι στιγμής δεν έχει προσδιοριστεί πότε θα πραγματοποιηθεί η επίσημη ψηφοφορία για τη σύσταση προς τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.

Τα αποτελέσματα του ένατου γύρου

Η Ρεμπέκα Γκρίνσπαν συγκέντρωσε 10 ψήφους υπέρ, 4 κατά και μία ουδέτερη, αποτελώντας τη μοναδική υποψήφια που ξεπέρασε το όριο των εννέα θετικών ψήφων που απαιτείται για τη σύσταση του Συμβουλίου. Παρά το προβάδισμά της, οι δύο αρνητικές ψήφοι από μόνιμα μέλη εμποδίζουν την προώθηση της υποψηφιότητάς της.

Στη δεύτερη θέση βρέθηκε ο επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας, Ραφαέλ Γκρόσι, με 8 θετικές, 6 αρνητικές και μία ουδέτερη ψήφο. Ακολούθησε η Λάνα Νουσεϊμπέ με 7 υπέρ, 6 κατά και 2 ουδέτερες.

Η Κάρολιν Ροντρίγκες-Μπρικέτ συγκέντρωσε 6 θετικές, 6 αρνητικές και 3 ουδέτερες ψήφους, ενώ ο Φεριντούν Σινιρλίογλου έλαβε 5 υπέρ και 10 κατά.

Χαμηλότερα βρέθηκαν ο Ολάρα Οτούνου με 3 θετικές και 12 αρνητικές ψήφους, η Μαρία Φερνάντα Εσπινόσα με 2 θετικές, 12 αρνητικές και μία ουδέτερη, καθώς και η Ιβόν Μπάκι, η οποία συγκέντρωσε μόλις μία θετική ψήφο, έναντι 13 αρνητικών και μίας ουδέτερης.

Αξιοσημείωτο είναι ότι και οι οκτώ υποψηφιότητες δέχθηκαν τουλάχιστον δύο αρνητικές ψήφους από τα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Στις άτυπες ψηφοφορίες, οι ψήφοι των πέντε μόνιμων μελών διακρίνονται μέσω διαφορετικού χρώματος ψηφοδελτίων, ωστόσο η διαδικασία παραμένει μυστική. Στην επίσημη ψηφοφορία απαιτούνται τουλάχιστον εννέα θετικές ψήφοι και καμία αρνητική από τα πέντε μόνιμα μέλη, ενώ η αποχή δεν λειτουργεί ως βέτο.

Πιέσεις για περιορισμό των υποψηφιοτήτων

Μετά την ολοκλήρωση του ένατου γύρου, ο πρέσβης των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, Μάικ Γουόλτς, κάλεσε τους υποψηφίους που δεν έχουν εξασφαλίσει την απαραίτητη υποστήριξη να εξετάσουν το ενδεχόμενο αποχώρησής τους. Όπως υποστήριξε, μια τέτοια εξέλιξη θα επέτρεπε στο Συμβούλιο Ασφαλείας να επικεντρωθεί σε μικρότερο αριθμό υποψηφιοτήτων.

Την ίδια ώρα, διπλωματικές πηγές που επικαλείται το Reuters εκτιμούν ότι η αδυναμία επίτευξης συμφωνίας αυξάνει τον κίνδυνο να υπάρξει προσωρινό κενό στη θέση του Γενικού Γραμματέα.

Τι προβλέπεται εάν δεν βρεθεί διάδοχος έως το τέλος του έτους

Εάν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου δεν έχει ολοκληρωθεί ο διορισμός νέου Γενικού Γραμματέα και δεν έχει αποφασιστεί κάποια μεταβατική λύση, τότε η θέση θα παραμείνει κενή από την 1η Ιανουαρίου 2027.

Ο Καταστατικός Χάρτης του ΟΗΕ δεν προβλέπει αυτόματη παράταση της θητείας του απερχόμενου Γενικού Γραμματέα, ούτε αυτόματη ανάληψη των καθηκόντων του από την Αναπληρώτρια Γενική Γραμματέα. Μάλιστα, η σχετική απόφαση για τη θέση του αναπληρωτή ορίζει ότι η θητεία του δεν μπορεί να υπερβαίνει εκείνη του Γενικού Γραμματέα.

Μεταξύ των λύσεων που έχουν τεθεί στο τραπέζι, σύμφωνα με την πρωτοβουλία «1 for 8 Billion», περιλαμβάνονται η παράταση της θητείας του Γκουτέρες για σύντομο χρονικό διάστημα ή ο προσωρινός διορισμός προσώπου που θα αναλάβει την άσκηση των καθηκόντων του. Και στις δύο περιπτώσεις απαιτείται σχετική διαδικασία μέσω του Συμβουλίου Ασφαλείας και της Γενικής Συνέλευσης.

Τα ιστορικά προηγούμενα στον ΟΗΕ

Η αδυναμία εξεύρεσης συμφωνίας για την ηγεσία του Οργανισμού δεν αποτελεί πρωτοφανές φαινόμενο.

Το 1950, το Συμβούλιο Ασφαλείας δεν κατάφερε να καταλήξει σε σύσταση για τον διάδοχο του πρώτου Γενικού Γραμματέα, Τρίγκβε Λι. Η Γενική Συνέλευση αποφάσισε τελικά να παρατείνει τη θητεία του για ακόμη τρία χρόνια, παρά την απουσία σχετικής σύστασης από το Συμβούλιο. Ο Λι παρέμεινε στη θέση μέχρι τον Απρίλιο του 1953, όταν τον διαδέχθηκε ο Νταγκ Χάμαρσκελντ.

Ένα πραγματικό κενό στην ηγεσία του ΟΗΕ καταγράφηκε το 1961, μετά τον θάνατο του Χάμαρσκελντ σε αεροπορικό δυστύχημα, στις 18 Σεπτεμβρίου. Περίπου ενάμιση μήνα αργότερα, το Συμβούλιο Ασφαλείας πρότεινε τον Ου Θαντ από τη Βιρμανία, σημερινή Μιανμάρ, ως ασκούντα καθήκοντα Γενικού Γραμματέα. Η Γενική Συνέλευση ενέκρινε ομόφωνα τον διορισμό του στις 3 Νοεμβρίου, ενώ έναν χρόνο αργότερα ανέλαβε επίσημα τη θέση.

Ανάλογη μεταβατική διαδικασία ακολουθήθηκε το 1966, όταν αποφασίστηκε η προσωρινή παράταση της θητείας του Ου Θαντ, προκειμένου να ολοκληρωθούν οι διαβουλεύσεις για την επόμενη θητεία του.

Πιο κοντά στη σημερινή κατάσταση βρίσκεται το προηγούμενο του 1981. Τότε, έπειτα από διαδοχικές άτυπες ψηφοφορίες και δυσκολίες στην εξασφάλιση συμφωνίας, το Συμβούλιο Ασφαλείας κατέληξε τελικά στον Περουβιανό Χαβιέρ Πέρες δε Κουέγιαρ στις 11 Δεκεμβρίου. Η Γενική Συνέλευση ενέκρινε τον διορισμό του τέσσερις ημέρες αργότερα και ο ίδιος ανέλαβε καθήκοντα την 1η Ιανουαρίου 1982.

Η διαδικασία για την ανάδειξη του επόμενου Γενικού Γραμματέα παραμένει, επομένως, ανοιχτή, με το ενδιαφέρον να επικεντρώνεται στις επόμενες κινήσεις των μόνιμων μελών και στο κατά πόσο θα καταστεί εφικτή η επίτευξη συμφωνίας πριν από τη λήξη της θητείας του Αντόνιο Γκουτέρες.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ