Κάθε χρόνο, η επέτειος του Πολυτεχνείου ανοίγει έναν διάλογο που δεν εξαντλείται ποτέ. Είναι η στιγμή που η συλλογική μνήμη συναντά τη σύγχρονη πραγματικότητα, υπενθυμίζοντας πως η δημοκρατία δεν είναι δεδομένη, αλλά μια διαρκής κατάκτηση. Άνθρωποι, που πίσω απο τα συνθήματα διεκδίκησαν κάτι απλό αλλά θεμελιώδες, ελευθερία.
Γράφει η Ειρήνη Αντωνάκη
Ας κάνουμε όμως μια μικρή αναδρομή, κάποιες δεκαετίες πίσω, το 1967, όπου επιβλήθηκε η στρατιωτική δικτατορία. Από το 1972 αρχίζουν να εκδηλώνονται πράξεις ανυπακοής στα πανεπιστήμια, ενώ το 1973 ξεκινούν οι μαζικές κινητοποιήσεις και καταλήψεις. Τον Φεβρουάριο του 1973, σημειώθηκε η πρώτη μεγάλη κατάληψη στη Νομική Αθηνών, με χιλιάδες φοιτητές να συμμετέχουν και να οργανώνουν αντιδικτατορικές δράσεις, που γρήγορα εξαπλώθηκαν και σε άλλες πόλεις, όπως η Θεσσαλονίκη. Οι φοιτητές διεκδικούσαν δημοκρατία, ελευθερίες και κατάργηση της χούντας. Η κορύφωση των κινητοποιήσεων ήταν η εξέγερση του Πολυτεχνείου τον Νοέμβριο του 1973. Από τις 14 Νοεμβρίου ξεκίνησε η κατάληψη του Πολυτεχνείου με αιτήματα για δημοκρατία και αντίσταση στον δικτατορικό καθεστώς.
Στις 15 Νοεμβρίου έχουμε και την έναρξη του ραδιοφωνικού σταθμού. Καίριο μέσο με το οποίο οι φοιτητές καταβάλουν προσπάθεια να εξσφαλίσουν επικοινωνία με ακόμα περισσότερο κόσμο. Η εξέγερση ήταν μαζική, με συμμετοχή χιλιάδων φοιτητών και λαού. Στις 17 Νοεμβρίου η χούντα κατέσπειρε βίαια την κατάληψη με στρατιωτικές δυνάμεις, προκαλώντας θύματα, αλλά το γεγονός σηματοδότησε την αρχή του τέλους για το καθεστώς. Οι φοιτητικές κινητοποιήσεις την περίοδο 1967-1973 αποτέλεσαν όχι μόνο ένα πλήγμα στο δικτατορικό καθεστώς, αλλά και προπομπό για την επερχόμενη πολιτική αλλαγή, καθώς η νεολαία οργανώθηκε, πολιτικοποιήθηκε και αντίσταθηκε με σθένος και αυταπάρνηση στην αυταρχία της χούντας.
Τη νύχτα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου το Νοέμβριο του 1973, ο ακριβής αριθμός των νεκρών είναι θέμα που παραμένει αμφιλεγόμενο. Σύγχρονες μελέτες του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών αναφέρουν συνολικά περίπου 40 νεκρούς, εκ των οποίων 24 είναι επώνυμοι και 16 ανώνυμοι, ενώ οι τραυματίες υπολογίζονται πάνω από 2.000. Τα θύματα της καταστολής περιλαμβάνουν φοιτητές και πολίτες που σκοτώθηκαν από πυροβολισμούς στρατιωτικών και αστυνομικών δυνάμεων, καθώς και θανάτους από δακρυγόνα και άλλους τραυματισμούς κατά την επιχείρηση εισβολής στο κτίριο του Πολυτεχνείου. Η καταστολή ήταν σκληρή, με χρήση άρματος μάχης, πυρών και ευρείας βίας που συγκλόνισε το ελληνικό και διεθνές κοινό.
Το Πολυτεχνείο, πέρα από ιστορικό ορόσημο, λειτουργεί σήμερα σαν καθρέφτης. Μας καλεί να αναρωτηθούμε τι σημαίνει αντίσταση και συμμετοχή, πώς μπορεί ο καθένας να επηρεάσει την κοινωνία γύρω του και ποιο ρόλο έχουν οι νέοι όταν η δημόσια συζήτηση φαίνεται πολλές φορές να μοιάζει κουρασμένη. Και ίσως αυτό να είναι το πιο σημαντικό μήνυμα της ημέρας: πως η φωνή έχει αξία μόνο όταν ακούγεται.
