Γράφει η Ειρήνη Αντωνάκη

Σήμερα, 18 Νοεμβρίου, η ημέρα είναι αφιερωμένη στην προστασία των παιδιών από τη σεξουαλική εκμετάλλευση, την κακοποίηση και κάθε μορφή βίας. Η Παγκόσμια Ημέρα υπενθυμίζει ότι πρόκειται για ένα σοβαρό κοινωνικό ζήτημα, το οποίο συχνά παραμένει στη σκιά, με οδυνηρές συνέπειες για τα παιδιά που το βιώνουν. Η ενημέρωση, η πρόληψη, η έγκαιρη αναγνώριση και η ουσιαστική προστασία κάθε παιδιού αποτελούν ευθύνη όλων μας.

Με αφορμή τη σημαντική αυτή ημέρα, στο «Θέμα Κρήτης» μίλησε ο πρόεδρος του Οργανισμού «Το Χαμόγελο του Παιδιού», Κώστας Γιαννόπουλος, αναδεικνύοντας τις διαστάσεις του φαινομένου, τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα παιδιά όταν αποφασίζουν να αποκαλύψουν την κακοποίηση, αλλά και την ανάγκη ενίσχυσης των μηχανισμών προστασίας.

Δέκα χρόνια από την εκστρατεία «Μένει Μυστικό»

Αρχικά, ο κ. Γιαννόπουλος αναφέρθηκε στη συμπλήρωση δέκα ετών από την έναρξη της εκστρατείας «Μένει Μυστικό», περιγράφοντας την έκταση της παιδικής σεξουαλικής κακοποίησης και εκμετάλλευσης. Όπως τόνισε, τα στοιχεία που διαχειρίζεται ο Οργανισμός είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά, ενώ εξακολουθεί να είναι δύσκολο να αποτυπωθεί η πραγματική διάσταση του προβλήματος, καθώς πολλά περιστατικά δεν καταγγέλλονται ποτέ.

Βασικός στόχος της εκστρατείας είναι να ενθαρρύνει τα παιδιά που βιώνουν κακοποίηση να μιλήσουν, χωρίς φόβο και ντροπή. Ο ίδιος κάνει λόγο για ένα φαινόμενο που λαμβάνει ολοένα και μεγαλύτερες διαστάσεις, τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς.

Η κακοποίηση από πρόσωπα εμπιστοσύνης και οι κίνδυνοι του διαδικτύου

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι η κακοποίηση δεν προέρχεται συνήθως από αγνώστους, αλλά από πρόσωπα του στενού οικογενειακού ή κοινωνικού περιβάλλοντος του παιδιού, τα οποία απολαμβάνουν την εμπιστοσύνη του.

Παράλληλα, ο πρόεδρος του Οργανισμού αναφέρθηκε στην αυξανόμενη διάσταση της διαδικτυακής σεξουαλικής εκμετάλλευσης ανηλίκων, με τη διακίνηση φωτογραφιών και βίντεο σεξουαλικού περιεχομένου. Όπως σημείωσε, οι σχετικές αναφορές που φτάνουν στις ελληνικές Αρχές από διεθνείς φορείς, όπως το αμερικανικό CyberTipline και το National Center for Missing & Exploited Children, αποκαλύπτουν μια ιδιαίτερα ανησυχητική πραγματικότητα, μεγάλο μέρος της οποίας παραμένει αθέατο.

Όλο και περισσότερα παιδιά αναζητούν βοήθεια στη γραμμή 1056

Ο κ. Γιαννόπουλος υπογράμμισε ότι ολοένα και περισσότερα παιδιά απευθύνονται απευθείας στη γραμμή 1056, αναζητώντας βοήθεια. Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, δεν ζητούν απλώς συμβουλές, αλλά υποστήριξη και συνοδεία από ειδικό ψυχικής υγείας, προκειμένου να προχωρήσουν σε καταγγελία στην Αστυνομία ή στον εισαγγελέα, καθώς φοβούνται να το κάνουν μόνα τους.

Όπως τόνισε, το γεγονός ότι τα παιδιά βρίσκουν το θάρρος να ζητήσουν βοήθεια αποτελεί ένα θετικό βήμα, αποκαλύπτει, ωστόσο, ταυτόχρονα το μέγεθος του προβλήματος.

Η δευτερογενής θυματοποίηση και η ανάγκη για «Σπίτια του Παιδιού»

Αναφερόμενος στις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ένα παιδί όταν αποφασίζει να αποκαλύψει την κακοποίηση που έχει υποστεί, ο πρόεδρος του Οργανισμού στάθηκε ιδιαίτερα στη δευτερογενή θυματοποίηση. Όπως εξήγησε, στο παρελθόν τα παιδιά καλούνταν να περιγράψουν επανειλημμένα το ίδιο τραυματικό γεγονός σε διαφορετικούς επαγγελματίες και υπηρεσίες, με αποτέλεσμα να αναγκάζονται να αναβιώνουν την τραυματική εμπειρία τους.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Οργανισμός έχει προωθήσει την ιδέα της δημιουργίας και λειτουργίας των «Σπιτιών του Παιδιού», στα πρότυπα αντίστοιχων δομών που εφαρμόζονται στις Ηνωμένες Πολιτείες και στις σκανδιναβικές χώρες. Στόχος είναι τα παιδιά να μπορούν να καταθέτουν σε ένα κατάλληλα διαμορφωμένο και ασφαλές περιβάλλον, περιορίζοντας την επαναλαμβανόμενη έκθεσή τους στην τραυματική εμπειρία.

Η προστασία των παιδιών απαιτεί τη συνεργασία όλων των φορέων

Ο πρόεδρος του «Χαμόγελου του Παιδιού» υπογράμμισε ότι η προστασία των ανηλίκων δεν μπορεί να αποτελεί αποκλειστικά ευθύνη των εθελοντικών οργανώσεων. Αντίθετα, απαιτείται η ουσιαστική λειτουργία των κρατικών θεσμών, με τις οργανώσεις να έχουν συμπληρωματικό ρόλο.

Παράλληλα, επισήμανε ότι η εξάπλωση της χρήσης του διαδικτύου έχει διευκολύνει ορισμένες μορφές σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών, γεγονός που καθιστά αναγκαία την ενίσχυση των μηχανισμών πρόληψης, διερεύνησης και προστασίας.

«Κανένα περιστατικό δεν πρέπει να μένει στη σιωπή»

Το βασικό μήνυμα που αναδεικνύει ο κ. Γιαννόπουλος είναι ότι κανένα περιστατικό παιδικής κακοποίησης δεν πρέπει να μένει στη σιωπή. Τα παιδιά χρειάζονται ένα ασφαλές περιβάλλον, μέσα στο οποίο θα μπορούν να μιλήσουν και να ζητήσουν βοήθεια, χωρίς να φοβούνται ή να αισθάνονται ότι φταίνε.

Την ίδια στιγμή, οι ενήλικες οφείλουν να ακούν με προσοχή, να μην υποτιμούν τις ενδείξεις και να κινητοποιούνται όταν αντιλαμβάνονται ότι ένα παιδί ενδέχεται να βρίσκεται σε κίνδυνο. Γιατί η προστασία της παιδικής ηλικίας δεν είναι υπόθεση μόνο μιας ημέρας, αλλά μια διαρκής ευθύνη της κοινωνίας.