Δικαστική μάχη που θέτει υπό αμφισβήτηση τη νομιμότητα της εισφοράς που παρακρατείται από τις αποδοχές των εργαζομένων του δημόσιου τομέα (2%) υπέρ της καταπολέμησης της ανεργίας, εκκινεί η προσφυγή δικαστικού λειτουργού κατά της παρακράτησης που διατυπώθηκε ενώπιον του Διοικητικού Πρωτοδικείου Πειραιά. Το δικαστήριο “μετέφερε” όμως τη δίκη στο Συμβούλιο Επικρατείας, υποβάλλοντας τρία προδικαστικά ερωτήματα προς το σχετικά με τη νομιμότητα της εισφοράς, τη συνταγματικότητα της διατήρησής της και τη διαδικασία δικαστικής διεκδίκησης των παρακρατηθέντων ποσών.
Η προσφυγή του δικαστή στρέφεται κατά της παρακράτησης της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης 2% υπέρ της καταπολέμησης της ανεργίας από τις αποδοχές του.
Η υπόθεση αφορά την αμφισβήτηση της συγκεκριμένης κράτησης κατά τη μισθοδοσία του Ιουνίου 2025. Ο δικαστικός λειτουργός ζήτησε την ακύρωση δύο πράξεων: της υπηρεσιακής βεβαίωσης της περιόδου Ιουνίου 2025 του Τμήματος Μισθοδοσίας του Υπουργείου Δικαιοσύνης και του αντίστοιχου μηνιαίου εκκαθαριστικού σημειώματος μισθοδοσίας της Ενιαίας Αρχής Πληρωμής, κατά το μέρος που αφορούν τον υπολογισμό, την παρακράτηση και την επιβολή της ειδικής εισφοράς.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναφορά της απόφασης στον νομικό χαρακτήρα της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης για την καταπολέμηση της ανεργίας, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 38 παρ. 2 περ. α΄ του ν. 3986/2011. Όπως επισημαίνεται, η εισφορά θεσπίστηκε με σκοπό την καταπολέμηση της ανεργίας, σε συνθήκες δυσχερούς δημοσιονομικής κατάστασης, και εισπράττεται ως έσοδο του κρατικού προϋπολογισμού.
Το Δικαστήριο υπογραμμίζει ότι πρόκειται για οριστική χρηματική παροχή προς το κράτος, η οποία έχει υποχρεωτικό χαρακτήρα και δεν συνοδεύεται από ειδικό αντάλλαγμα προς τον καταβάλλοντα. Με βάση τα χαρακτηριστικά αυτά, η εισφορά συνιστά φόρο.
Η συγκεκριμένη παραδοχή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς συνδέεται άμεσα με το πρώτο και το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, τα οποία αφορούν τον τρόπο δικαστικής αμφισβήτησης της επιβάρυνσης και τη διαδικασία διεκδίκησης τυχόν αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών.
Οι λόγοι
Στο πλαίσιο της προσφυγής προβάλλεται ότι έχουν πλέον εκλείψει οι λόγοι που οδήγησαν στη θέσπιση της ειδικής εισφοράς, ενώ η συνέχιση της επιβολής της δημιουργεί ζητήματα συμβατότητας με συνταγματικές και υπερνομοθετικές διατάξεις. Ειδικότερα, ο προσφεύγων υποστηρίζει ότι η διατήρηση της εισφοράς αντίκειται στις διατάξεις του άρθρου 4 του Συντάγματος περί ισότητας, του άρθρου 25 παρ. 1 περί αναλογικότητας, καθώς και στο άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, που κατοχυρώνει την προστασία της περιουσίας.
Κεντρικό σημείο της αμφισβήτησης αποτελεί το γεγονός ότι, κατά τον κρίσιμο χρόνο της υπόθεσης, δηλαδή τον Ιούνιο του 2025, η ειδική εισφορά εξακολουθούσε να επιβάλλεται αποκλειστικά στους εργαζομένους του δημόσιου τομέα. Το Δικαστήριο επισημαίνει ότι η διατήρηση της συγκεκριμένης επιβάρυνσης στον συγκεκριμένο κύκλο εργαζομένων έχει συνέπειες για ευρύτερο κύκλο προσώπων. Για τον λόγο αυτό, η εξέταση της νομιμότητάς της δεν περιορίζεται μόνο στην ατομική μισθολογική διαφορά που τέθηκε ενώπιόν του.
Τα τρία προδικαστικά ερωτήματα προς το Συμβούλιο της Επικρατείας
Τα ερωτήματα που διατυπώνει το Διοικητικό Πρωτοδικείο Πειραιά αφορούν τόσο τη διαδικασία που πρέπει να ακολουθηθεί για τη δικαστική προστασία των ενδιαφερομένων όσο και την ουσιαστική νομιμότητα της εισφοράς.
1. Ποιο είναι το κατάλληλο ένδικο βοήθημα για τη διεκδίκηση των παρακρατηθέντων ποσών;
Το πρώτο ερώτημα αφορά το ποιο ένδικο βοήθημα προβλέπεται για την ικανοποίηση αξιώσεων φορολογουμένων που προέρχονται από μη νόμιμη επιβολή ή αχρεώστητη καταβολή της ειδικής εισφοράς. Ειδικότερα, το Δικαστήριο ζητά να διευκρινιστεί εάν η δικαστική προστασία πρέπει να επιδιωχθεί με την άσκηση αγωγής ή προσφυγής, λαμβανομένου υπόψη του ιδιαίτερου τρόπου προσδιορισμού και είσπραξης της συγκεκριμένης επιβάρυνσης.
2. Ποιες διοικητικές πράξεις μπορούν να προσβληθούν και ποια διαδικασία πρέπει να ακολουθηθεί;
Το δεύτερο ερώτημα είναι εκτενέστερο και εξετάζει διαφορετικές δικονομικές δυνατότητες. Αρχικά, στην περίπτωση που κριθεί ότι το κατάλληλο ένδικο βοήθημα είναι η αγωγή, ζητείται να προσδιοριστεί σε ποια διοικητική πράξη πρέπει να στηριχθεί η επικαλούμενη παρανομία. Συγκεκριμένα, το Δικαστήριο θέτει το ερώτημα εάν η σχετική αξίωση πρέπει να θεμελιωθεί στην οικεία μισθολογική κατάσταση του εργαζομένου, στο μηνιαίο εκκαθαριστικό σημείωμα που εκδίδει η Ενιαία Αρχή Πληρωμής ή σε κάποια άλλη διοικητική πράξη.
Στη συνέχεια, στην περίπτωση που κριθεί ότι το κατάλληλο ένδικο βοήθημα είναι η προσφυγή, ζητείται να αποσαφηνιστεί ποιες δικονομικές οδοί είναι επιτρεπτές. Ειδικότερα, τίθενται προς εξέταση οι ακόλουθες δυνατότητες:
Η άσκηση προσφυγής, κατά το άρθρο 63 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας, κατά της οικείας μισθολογικής κατάστασης ή του μηνιαίου εκκαθαριστικού σημειώματος της Ενιαίας Αρχής Πληρωμής.
Η τήρηση της διαδικασίας του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, η οποία αρχίζει με την υποβολή τροποποιητικής φορολογικής δήλωσης ή δήλωσης με επιφύλαξη, συνεχίζεται με την άσκηση ενδικοφανούς προσφυγής κατά τυχόν απόρριψης και ολοκληρώνεται με την άσκηση φορολογικής προσφυγής ενώπιον του αρμόδιου διοικητικού δικαστηρίου.
Η άσκηση απευθείας προσφυγής κατά το άρθρο 63 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας, με αίτημα τη μερική ανάκληση της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος λόγω νομικής πλάνης.
3. Είναι σύμφωνη με το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ η διατήρηση της εισφοράς 2%;
Το τρίτο προδικαστικό ερώτημα αφορά την ουσιαστική νομιμότητα της ειδικής εισφοράς. Το Διοικητικό Πρωτοδικείο ζητά από το Συμβούλιο της Επικρατείας να εξετάσει εάν η διατήρηση, κατά τον κρίσιμο χρόνο του Ιουνίου 2025, της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης για την καταπολέμηση της ανεργίας είναι σύμφωνη με το άρθρο 4 παρ. 1 και 5 του Συντάγματος και το άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, σε συνδυασμό με την αρχή της αναλογικότητας.
Στο επίκεντρο βρίσκεται επομένως το ζήτημα εάν η συνέχιση της συγκεκριμένης οικονομικής επιβάρυνσης, αποκλειστικά για τους εργαζομένους του δημόσιου τομέα, είναι συμβατή με τις συνταγματικές αρχές της ισότητας και της αναλογικότητας και με την προστασία της περιουσίας. Πρόκειται για το ουσιαστικότερο ερώτημα της υπόθεσης, καθώς η απάντησή του αφορά τη συνταγματική και συμβατική θεμελίωση της συνέχισης της εισφοράς.
Τι σημαίνει
Η εξέλιξη της υπόθεσης αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το σύνολο των εργαζομένων που εξακολουθούν να επιβαρύνονται με την παρακράτηση της συγκεκριμένης εισφοράς από τη μισθοδοσία τους. Η δικαστική διερεύνηση του ζητήματος ενδέχεται να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπίζονται στο εξής αντίστοιχες αξιώσεις, εφόσον προκύψουν σχετικές κρίσεις από το Συμβούλιο της Επικρατείας.
Πηγή: capital.gr
