Η Αθήνα αναζητά δημοσιονομικό χώρο για να αντιμετωπίσει τον δύσκολο χειμώνα – ΕΦΚ, ΦΠΑ και υπερκέρδη των διυλιστηρίων στην ευρωπαϊκή εξίσωση.
Ο δύσκολος χειμώνας που βρίσκεται μπροστά μας δεν δοκιμάζει μόνο τις αντοχές των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων. Δοκιμάζει και τα περιθώρια της κυβέρνησης να παρέμβει ουσιαστικά στις τιμές χωρίς να ανοίξει νέα τρύπα στον προϋπολογισμό.
Η Αθήνα επιδιώκει μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία από την Ευρώπη, ώστε να μπορέσει να εξετάσει προσωρινές μειώσεις στην επιβάρυνση των καυσίμων. Το πρόβλημα είναι ότι στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν υπάρχει ακόμη κοινή γραμμή για το πώς πρέπει να αντιμετωπιστεί η νέα ενεργειακή πίεση. Και εδώ αρχίζει το δύσκολο κομμάτι για τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Η μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης θα είχε άμεσο αντίκτυπο στην αντλία, αλλά ταυτόχρονα θα αφαιρούσε σημαντικά έσοδα από τον κρατικό προϋπολογισμό. Χωρίς ευρωπαϊκή δημοσιονομική ευελιξία, η κυβέρνηση θα έπρεπε να βρει από αλλού τα χρήματα.
Ακόμη δυσκολότερη είναι η συζήτηση για ενδεχόμενη μείωση του ΦΠΑ. Μπορεί να ακούγεται ελκυστική ως μέτρο απέναντι στην ακρίβεια, όμως για μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου οι έμμεσοι φόροι αποτελούν σημαντική πηγή δημοσίων εσόδων, μια οριζόντια παρέμβαση θα δημιουργούσε σημαντικό δημοσιονομικό κόστος.
Και στη μέση τα διυλιστήρια
Στο ευρωπαϊκό τραπέζι υπάρχει παράλληλα η συζήτηση για τα έκτακτα κέρδη των ενεργειακών επιχειρήσεων και των διυλιστηρίων.
Για την ελληνική κυβέρνηση το ζήτημα είναι ιδιαίτερα λεπτό. Έχει ήδη επιβάλει στο παρελθόν έκτακτη φορολόγηση στα υπερκέρδη, ενώ στην παρούσα κρίση έχει επιλεγεί και η συμμετοχή των ίδιων των εταιρειών στη χρηματοδότηση παρεμβάσεων που συγκρατούν το κόστος για τον καταναλωτή.
Εάν τελικά η Ευρώπη κινηθεί προς μια νέα έκτακτη φορολόγηση, η κυβέρνηση θα κληθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη χρηματοδότησης της στήριξης των πολιτών και στη διατήρηση ενός σταθερού φορολογικού και επενδυτικού περιβάλλοντος.
Η εξίσωση του Μαξίμου
Το πραγματικό ερώτημα επομένως δεν είναι απλώς αν η κυβέρνηση *θέλει να μειώσει τους φόρους.
Είναι αν μπορεί να το κάνει χωρίς να θέσει σε κίνδυνο τη δημοσιονομική ισορροπία.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει μπροστά του μια δύσκολη εξίσωση: να περιορίσει το κόστος ενέργειας και καυσίμων για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, χωρίς ταυτόχρονα να δημιουργήσει μια νέα «μαύρη τρύπα» στα δημόσια έσοδα.
Γι’ αυτό και οι αποφάσεις που θα ληφθούν στις Βρυξέλλες αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για την Αθήνα.
Γιατί εάν η Ευρώπη δώσει δημοσιονομικό χώρο, ανοίγει ο δρόμος για πιο γενναίες παρεμβάσεις. Εάν όχι, η κυβέρνηση θα πρέπει να κινηθεί με πολύ πιο περιορισμένα εργαλεία: στοχευμένες επιδοτήσεις, παρεμβάσεις στην αγορά και ενδεχομένως νέες συνεισφορές από τον ενεργειακό κλάδο.
Ο χειμώνας, επομένως, δεν θα είναι μόνο ενεργειακά δύσκολος. Θα είναι και μια δύσκολη δημοσιονομική και πολιτική άσκηση ισορροπίας για το Μέγαρο Μαξίμου.
Κρητικός Παρατηρητής
