Γράφει η Ειρήνη Αντωνάκη
Η διαχείριση των υδάτινων πόρων της Κρήτης και η ανάγκη για έναν κοινό σχεδιασμό βρέθηκαν στο επίκεντρο στρογγυλής τράπεζας με θέμα «Η Διαχείριση των Υδάτων στην Κρήτη: Προκλήσεις και Λύσεις», η οποία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Διάλογοι της Νέας Γενιάς».
Στη συζήτηση συμμετείχε ο Οργανισμός Ανάπτυξης Κρήτης (ΟΑΚ), εκπροσωπούμενος από τον Διευθύνοντα Σύμβουλό του, Άρη Παπαδογιάννη, ο οποίος ανέδειξε την ανάγκη διαμόρφωσης μιας ενιαίας και μακροπρόθεσμης στρατηγικής για το σύνολο του νησιού. Όπως υπογράμμισε, καθοριστικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια θα έχει η συνεργασία και ο συντονισμός όλων των αρμόδιων φορέων, ώστε να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά τόσο η λειψυδρία όσο και οι αυξανόμενες ανάγκες σε ύδρευση και άρδευση.
Για το ζήτημα μίλησε στο «Θέμα Κρήτης» ο Αντιπεριφερειάρχης Περιβάλλοντος και Πρόεδρος της Επιτροπής Περιβάλλοντος και Χωροταξίας της Περιφέρειας Κρήτης, Νίκος Ξυλούρης.
Οι βροχοπτώσεις δίνουν ανάσα, αλλά δεν λύνουν το πρόβλημα
Όπως εξηγεί ο κ. Ξυλούρης, η Κρήτη παίρνει μια προσωρινή ανάσα στο ζήτημα της επάρκειας νερού, ωστόσο η αντιμετώπιση της λειψυδρίας παραμένει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τα επόμενα χρόνια. Οι πρόσφατες βροχοπτώσεις έχουν βελτιώσει σημαντικά την εικόνα των υδάτινων αποθεμάτων του νησιού, με τα φράγματα να βρίσκονται σε πολύ καλύτερη κατάσταση και ορισμένα από αυτά να αναμένεται να γεμίσουν πλήρως.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί προϋποθέσεις επάρκειας νερού για τα επόμενα δύο με τρία χρόνια, χωρίς όμως να αφήνει περιθώρια εφησυχασμού.
Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής καθιστούν αναγκαίο έναν μακροπρόθεσμο και ολοκληρωμένο σχεδιασμό, καθώς οι ευνοϊκές συνθήκες των τελευταίων μηνών δεν αναμένεται να επαναλαμβάνονται κάθε χρόνο. Αντίθετα, οι προβλέψεις δείχνουν ότι το νησί θα βρίσκεται αντιμέτωπο τόσο με περιόδους παρατεταμένης ανομβρίας όσο και με έντονα πλημμυρικά φαινόμενα, λόγω της συγκέντρωσης μεγάλων ποσοτήτων βροχής σε μικρότερα χρονικά διαστήματα.
Ο ΟΑΚ στο επίκεντρο της ενιαίας διαχείρισης
Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη σημασία αποκτά η πρόταση του Οργανισμού Ανάπτυξης Κρήτης για ενιαία διαχείριση των υδάτινων πόρων σε επίπεδο νησιού, πρόταση με την οποία συμφωνεί και η Περιφέρεια Κρήτης.
Σύμφωνα με τον κ. Ξυλούρη, ο ΟΑΚ θα μπορούσε να αναλάβει κεντρικό συντονιστικό ρόλο, με την απαραίτητη ενίσχυση σε προσωπικό και μέσα, ενώ οι Δήμοι και οι Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης θα συνεχίσουν να διαχειρίζονται τα ζητήματα που αφορούν την τοπική διανομή και τις ανάγκες των περιοχών τους.
Υποδομές, δίκτυα και ενεργειακές κοινότητες
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανατολική Κρήτη, όπου το πρόβλημα της λειψυδρίας είναι εντονότερο εξαιτίας των μικρότερων ποσοτήτων βροχής και χιονιού.
Παράλληλα, προτεραιότητα αποτελεί η ολοκλήρωση υποδομών που έχουν ήδη κατασκευαστεί, αλλά δεν μπορούν ακόμη να αξιοποιηθούν πλήρως, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις δεν έχουν ολοκληρωθεί τα απαραίτητα δίκτυα διανομής. Την ίδια στιγμή, βρίσκονται σε εξέλιξη εργασίες αποκατάστασης σε φράγματα που παρουσιάζουν κατασκευαστικά προβλήματα, ενώ ο ΟΑΚ προχωρά και σε παρεμβάσεις αντικατάστασης αγωγών, με στόχο τον περιορισμό των απωλειών νερού.
Στις προτεραιότητες της Περιφέρειας εντάσσεται επίσης η δημιουργία ενεργειακών κοινοτήτων σε Δήμους και ΤΟΕΒ, ώστε να μειωθεί το ενεργειακό κόστος που συνδέεται με την άντληση και τη διαχείριση του νερού. Συνολικά προβλέπεται η ανάπτυξη περίπου 38 με 39 ενεργειακών κοινοτήτων, με το Ρέθυμνο να έχει ήδη κάνει σημαντικά βήματα προς αυτή την κατεύθυνση.
Μεγάλα έργα με κρατική χρηματοδότηση
Ωστόσο, όπως υπογραμμίζει ο κ. Ξυλούρης, για την ουσιαστική αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτούνται και μεγαλύτερες παρεμβάσεις, οι οποίες προϋποθέτουν κρατική χρηματοδότηση και κεντρικό σχεδιασμό.
Μεταξύ αυτών βρίσκεται η πρόταση μεταφοράς νερού από φράγματα του Ρεθύμνου προς τη Μεσαρά, με στόχο την ενίσχυση του φράγματος της Φανερωμένης με περίπου 10 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού ετησίως για την κάλυψη αρδευτικών αναγκών.
Παράλληλα, εξετάζεται η αξιοποίηση υδάτινων πηγών, όπως ο Αλμυρός και οι Μαλάβρες, από τις οποίες σημαντικές ποσότητες νερού καταλήγουν σήμερα στη θάλασσα. Στις προτάσεις περιλαμβάνεται επίσης η δημιουργία μικρών και μεγαλύτερων φραγμάτων ανάσχεσης, τα οποία θα μπορούσαν να συμβάλουν τόσο στην αποθήκευση νερού όσο και στην προστασία από πλημμυρικά φαινόμενα.
Το 85% της κατανάλωσης νερού αφορά την άρδευση
Εξίσου σημαντικό ζήτημα είναι η ορθολογική χρήση των υδάτινων πόρων, με ιδιαίτερη έμφαση στον αγροτικό τομέα. Η αρδευτική κατανάλωση αντιστοιχεί περίπου στο 85% της συνολικής χρήσης νερού, ενώ η ύδρευση περιορίζεται στο 12% με 15%.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μια εξοικονόμηση της τάξης του 10% στην άρδευση θα μπορούσε να καλύψει τις συνολικές ανάγκες ύδρευσης. Για τον λόγο αυτό κρίνεται απαραίτητη η εφαρμογή σύγχρονων επιστημονικών και τεχνικών μεθόδων άρδευσης, αλλά και ο περιορισμός των απωλειών από διαρροές και παράνομες παροχές.
Ο σχεδιασμός για την επόμενη ημέρα
Οι πρόσφατες βροχοπτώσεις προσφέρουν στην Κρήτη πολύτιμο χρόνο, όχι όμως και οριστική λύση στο πρόβλημα της λειψυδρίας. Η ανάγκη για ενιαία διαχείριση, ολοκλήρωση των υποδομών, αξιοποίηση νέων υδάτινων πηγών και εξοικονόμηση νερού παραμένει επιτακτική.
Η συνεργασία της Πολιτείας, της Περιφέρειας, των Δήμων και των αρμόδιων φορέων, σε συνδυασμό με την υπεύθυνη χρήση των διαθέσιμων αποθεμάτων, θεωρείται καθοριστική για τη διασφάλιση της υδατικής επάρκειας του νησιού τα επόμενα χρόνια.









