Ακρίβεια: Ο χειρότερος χειμώνας της δεκαετίας, λένε στην «Απογευματινή Ενημέρωση» εκπρόσωποι των εργαζομένων!

Την ίδια στιγμή, οι μεγάλες αυξήσεις στις τιμές χονδρικής βασικών οπωροκηπευτικών, με χαρακτηριστικότερη περίπτωση την ντομάτα, αναδεικνύουν τις πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα, σε ένα περιβάλλον αυξημένου κόστους ενέργειας, μεταφορών, συσκευασίας και πρώτων υλών, που εξακολουθεί να τροφοδοτεί την αβεβαιότητα.

Σύμφωνα με το capital.gr

Ήδη τουλάχιστον εννέα μεγάλες προμηθευτικές επιχειρήσεις έχουν γνωστοποιήσει στις αλυσίδες σούπερ-μάρκετ νέους τιμοκαταλόγους για περισσότερους από 390 κωδικούς προϊόντων, με αυξήσεις περίπου 5%-6%, που σε μεμονωμένες περιπτώσεις φθάνουν έως το 15%. Οι αυξήσεις, που περνούν σταδιακά στα ράφια, αφορούν αρκετές βασικές κατηγορίες: από φέτα, λευκά και κατσικίσια τυριά και μοσχαρίσιο κρέας έως ψωμί, φρυγανιές και παξιμάδια, προϊόντα σοκολάτας για ζαχαροπλαστική, κύβους και σούπες, γαλακτοκομικά επιδόρπια, φυτικά ροφήματα, εισαγόμενα αλλαντικά και μπίρες, αλλά και προϊόντα καθαρισμού.

Προς το παρόν, η σταθμισμένη επίπτωση των ανατιμήσεων που έχουν ανακοινωθεί για τον Οκτώβριο υπολογίζεται σε λιγότερο από 0,2%, με τα γαλακτοκομικά να αποτελούν τη βασική πηγή πίεσης. Ωστόσο, η εικόνα αυτή δεν θεωρείται ενδεικτική για τους επόμενους μήνες, καθώς εκφράζονται φόβοι ότι περισσότεροι προμηθευτές θα ανακοινώσουν αυξημένους τιμοκαταλόγους, μετακυλίοντας μέρος του υψηλότερου κόστους παραγωγής και διακίνησης στις τελικές τιμές. Η ανησυχία εντείνεται ενόψει της εορταστικής περιόδου, κατά την οποία αυξάνονται οι δαπάνες των νοικοκυριών για τρόφιμα.

Και όλα αυτά ενώ τα ελληνικά νοικοκυριά εξακολουθούν να πληρώνουν τον βαρύ λογαριασμό της προηγούμενης πενταετίας. Σύμφωνα με επεξεργασία των αναλυτικών στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ από το Capital, μεταξύ Ιουλίου 2021 και Ιουλίου 2026 οι τιμές των τροφίμων και μη αλκοολούχων ποτών αυξήθηκαν σωρευτικά κατά 34,3%. Στο μοσχάρι, ωστόσο, η αύξηση φτάνει το 75,1%, στη σοκολάτα το 60,8%, στα αυγά το 47,9%, στον καφέ το 43,4% και στα τυριά το 38,9%. Ακριβότερα κατά 35,4% είναι το ελαιόλαδο, κατά 34% το ψωμί και τα προϊόντα αρτοποιίας και κατά 31,3% τα λαχανικά.

Η ντομάτα ακριβότερη κατά 125%

Ενδεικτική της κατάστασης στα νωπά τρόφιμα είναι η πορεία της ντομάτας. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Οργανισμού Κεντρικών Αγορών και Αλιείας (ΟΚΑΑ), στις 13 Οκτωβρίου η επικρατούσα τιμή χονδρικής διαμορφώθηκε στα 1,80 ευρώ το κιλό, έναντι 0,80 ευρώ την αντίστοιχη περσινή περίοδο, καταγράφοντας αύξηση 125%. Μόνο μέσα σε μία εβδομάδα η τιμή ενισχύθηκε κατά 28,6%, από 1,40 ευρώ.

Σύμφωνα με πληροφορίες από την αγορά, οι αυξήσεις συνδέονται με τις ζημιές στην παραγωγή της Κρήτης, ενώ πρόσθετη ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο αυξημένης εξαγωγικής ζήτησης, που θα μπορούσε να περιορίσει περαιτέρω τις διαθέσιμες ποσότητες στην εγχώρια αγορά. Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η ντομάτα συγκαταλέγεται στα σημαντικότερα οπωροκηπευτικά σε αξία πωλήσεων.

Ανάλογες πιέσεις καταγράφονται και σε άλλα προϊόντα. Στις χονδρές πιπεριές η επικρατούσα τιμή έχει φτάσει στα 2 ευρώ το κιλό, από 1,10 ευρώ πέρυσι (+81,8%), στις μακριές γλυκές πιπεριές η αύξηση αγγίζει το 69,2%, ενώ στις μελιτζάνες φλάσκες η τιμή έχει υπερδιπλασιαστεί, από 0,70 σε 1,60 ευρώ το κιλό.

Το μοσχάρι μια ανάσα από τα 20 ευρώ

Στο κρέας, η μεγαλύτερη επιβάρυνση εντοπίζεται στο μοσχάρι. Σύμφωνα με το δελτίο χονδρικής του ΟΚΑΑ της 14ης Οκτωβρίου, η επικρατούσα τιμή για τα εγχώρια και τα εισαγόμενα τεταρτημόρια μοσχαριού διαμορφώνεται στα 9 ευρώ το κιλό.

Στη λιανική, οι τιμές είναι σημαντικά υψηλότερες. Ενδεικτικά, το χτένι Ολλανδίας πωλείται στα σούπερ-μάρκετ περίπου 17,80 ευρώ το κιλό, το νουά στα 19,40 ευρώ και η ελιά μόσχου κοντά στα 17 ευρώ. Στη Βαρβάκειο Αγορά, σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία από τον πρόεδρο της Ένωσης Κρεοπωλών, Ανδρέα Νιώτη, το μοσχάρι χωρίς κόκαλο πωλείται από 11,50 έως 13,90 ευρώ το κιλό και με κόκαλο από 8,50 έως 11 ευρώ, ενώ οι τιμές εκτιμάται ότι θα παραμείνουν σταθερές έως το τέλος του μήνα.

Αντίθετα, στα χοιρινά καταγράφονται χαμηλότερες τιμές χονδρικής σε σύγκριση με πέρυσι, αποτυπώνοντας τις διαφορετικές συνθήκες προσφοράς ανά κατηγορία.

Πώς αλλάζει το καλάθι

Η ακρίβεια έρχεται να προστεθεί στις αλλαγές που έχουν συντελεστεί τα τελευταία χρόνια στις καταναλωτικές συνήθειες των ελληνικών νοικοκυριών, με τις αγορές ορισμένων βασικών τροφίμων να περιορίζονται σημαντικά. Σύμφωνα με την τελευταία ανάλυση του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), με βάση τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, μεταξύ 2008 και 2025 η ετήσια κατά κεφαλήν αγοραζόμενη ποσότητα βόειου κρέατος μειώθηκε κατά 29,2%, από 17,36 σε 12,29 κιλά, ενώ οι αγορές πουλερικών αυξήθηκαν κατά 31,9%. Σημαντική υποχώρηση καταγράφεται επίσης στις ποσότητες ελαιολάδου (-34,8%) και τυριών (-23,6%), την ώρα που ενισχύεται η στροφή προς τα έτοιμα γεύματα.

Η συνολική ετήσια δαπάνη για είδη παντοπωλείου προσεγγίζει πλέον τα 25,7 δισ. ευρώ, εκ των οποίων περίπου 18,1 δισ. ευρώ αφορούν τρόφιμα.
Την ίδια στιγμή, οι ανελαστικές δαπάνες περιορίζουν τα διαθέσιμα περιθώρια για αγορές. Το 2025 η δαπάνη για στέγαση αυξήθηκε κατά 8,3% και για ενοίκια κατά 14,4%, σύμφωνα με το ΙΕΛΚΑ.

Το βάρος της ακρίβειας δεν κατανέμεται, πάντως, ισότιμα. Για το φτωχότερο 20% του πληθυσμού, σχεδόν ένα στα τρία ευρώ καταναλωτικής δαπάνης κατευθύνεται στη διατροφή, σύμφωνα με την τελευταία Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών της ΕΛΣΤΑΤ. Συγκεκριμένα, το ποσοστό φτάνει το 31,9%, έναντι 13,2% για το πλουσιότερο 20%. Αν προστεθεί και η στέγαση, οι δύο αυτές βασικές ανάγκες απορροφούν το 54,4% των συνολικών καταναλωτικών δαπανών των οικονομικά ασθενέστερων νοικοκυριών.