Η PETA έφερε στη δημοσιότητα στοιχεία για έρευνα στο Εθνικό Κέντρο Έρευνας Πρωτευόντων της Ουάσιγκτον, όπου νεογέννητοι μακάκοι αποχωρίζονταν από τις μητέρες τους και υποβάλλονταν σε νευρολογικές εξετάσεις, αφού είχαν εκτεθεί προγεννητικά σε δομοϊκό οξύ.
Το πρόγραμμα, που μελετούσε την αναπτυξιακή νευροτοξικότητα της ουσίας, διήρκεσε από το 2014 έως το 2020 και χρηματοδοτήθηκε με περισσότερα από 4,2 εκατομμύρια δολάρια από τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ (NIH). Η τοξίνη παράγεται από θαλάσσια φύκη, συγκεντρώνεται στα οστρακοειδή και μπορεί να προκαλέσει ασθένεια στους ανθρώπους. Οι ερευνητές χορηγούσαν καθημερινά δόσεις σε 32 εγκύους μακάκους. Μετά τη γέννηση, 28 μικρά —ορισμένα μόλις δύο ημερών— απομακρύνθηκαν από τις μητέρες τους, τρέφονταν με μπιμπερό και τοποθετούνταν σε θερμοκοιτίδες. Στις τρεις εβδομάδες μεταφέρθηκαν σε ατομικούς χώρους.
Οι εξετάσεις αποσκοπούσαν στον εντοπισμό πιθανών εγκεφαλικών επιπτώσεων της ενδομήτριας έκθεσης και περιλάμβαναν ελέγχους αντανακλαστικών και μνήμης, με ηλεκτρόδια στο κεφάλι. Η PETA ανέφερε ότι τα ζώα έδειχναν αναστατωμένα, κρατούσαν κουβέρτες, πιπίλιζαν τα δάχτυλά τους, ούρλιαζαν και τινάζονταν, ενώ οι ερευνητές ξύριζαν το κεφάλι τους. Το υλικό που παραδόθηκε στην οργάνωση τον Σεπτέμβριο του 2026, μετά από αίτημα πρόσβασης σε αρχεία, είχε καταγραφεί από το 2017 έως το 2019.
Η δρ Λίζα Τζόουνς-Ένγκελ, επικεφαλής επιστημονική σύμβουλος της PETA για τα πρωτεύοντα, έχει εργαστεί 17 χρόνια ως ερευνήτρια στο πανεπιστήμιο και διαθέτει συνολικά 35 χρόνια εμπειρίας στον κλάδο. Υποστηρίζει ότι ο χωρισμός από τη μητέρα επηρεάζει τη φυσιολογία, το ανοσοποιητικό, τη συμπεριφορά και την ανάπτυξη των μικρών, άρα ενδέχεται να αλλοιώνει και την αντίδρασή τους στην ουσία ή στην ασθένεια που μελετάται. Η ειδικός στους μακάκους με μακριά ουρά Μαλίνε Χάνσεν σημειώνει ότι τα ζώα χρειάζονται μακροχρόνια μητρική φροντίδα και κοινωνικές ομάδες για την ανάπτυξή τους. Η Τζόουνς-Ένγκελ χαρακτηρίζει ανήθικη την πρακτική και απορρίπτει το επιχείρημα ότι η ομοιότητα των πιθήκων με τον άνθρωπο δικαιολογεί τον αποχωρισμό.
Το κέντρο δήλωσε στον Guardian ότι οι έρευνες σε νεαρά ζώα εγείρουν σοβαρά ζητήματα ευζωίας και ότι οι μητρικοί δεσμοί και η πρώιμη κοινωνική ανάπτυξη είναι σημαντικοί. Πρόσθεσε πως το κτηνιατρικό και φροντιστικό προσωπικό διαθέτει εξειδίκευση στην ανατροφή πρωτευόντων σε βρεφονηπιακό περιβάλλον. Ανέφερε ότι σήμερα δεν διεξάγονται εκεί μελέτες σε νεογέννητα, αλλά παραμένουν ενεργά πρωτόκολλα για αντίστοιχη έρευνα. Υποστηρίζει επίσης ότι τα ευρήματα για το δομοϊκό οξύ συνεισφέρουν στην κατανόηση των επιπτώσεών του στη μάθηση και τη μνήμη και εξακολουθούν να έχουν σημασία για τη δημόσια υγεία, αν και δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι άλλαξαν σχετικές συστάσεις.
Σύμφωνα με την PETA, οι πίθηκοι του προγράμματος θανατώθηκαν μετά την ολοκλήρωσή του. Τα NIH δηλώνουν ότι ζώα σε έρευνες που χρηματοδοτούν προστατεύονται από νόμους και πολιτικές, με στόχο να χρησιμοποιείται ο μικρότερος δυνατός αριθμός και να διασφαλίζεται η ευημερία τους. Η οργάνωση ζητά να κλείσουν και τα επτά Εθνικά Κέντρα Έρευνας Πρωτευόντων στις ΗΠΑ.
Το Εργαστήριο Έρευνας Βρεφικών Πρωτευόντων λειτουργεί στο πανεπιστήμιο από το 1971. Η δημοσιοποίηση των στοιχείων εντάσσεται σε μακρόχρονη αντιπαράθεση με την PETA. Σε αγωγή του 2020, η οργάνωση αμφισβήτησε τον χειρισμό αιτημάτων για δημόσια έγγραφα. Το δικαστήριο έκρινε ότι δεν είχε γίνει επαρκής αναζήτηση αρχείων, ενώ η υπόθεση αποκάλυψε συστηματική καταστροφή φωτογραφιών και βίντεο στο ίδρυμα. Η Τζόουνς-Ένγκελ, η μετάβαση της οποίας από την έρευνα στον ακτιβισμό καταγράφεται στην ταινία «Sentient», λέει ότι τα στοιχεία αποκαλύπτουν πλευρές της έρευνας που παρέμεναν κρυφές.
Έγγραφα δείχνουν ότι, μετά τη λήξη του προγράμματος για το δομοϊκό οξύ, το κέντρο συνέχισε να εκτρέφει, να αγοράζει και να χρησιμοποιεί πιθήκους, μεταξύ άλλων σε μελέτες για τον Epstein-Barr και τον HIV. Το 2021, 25 νεογέννητοι μακάκοι ρέζους μολύνθηκαν με SIV, συγγενικό ιό του HIV, για να διερευνηθεί γιατί ορισμένα βρέφη εμφανίζουν ταχύτερα AIDS. Υπέστησαν σημαντική καταπόνηση, χρόνια διάρροια και απώλεια βάρους και θανατώθηκαν για νεκροψία. Σε άλλη έρευνα, δέκα νεογέννητοι απομακρύνθηκαν από τις μητέρες τους μέσα σε δύο ημέρες από τη γέννηση, για δοκιμή πειραματικού εμβολίου κατά του Epstein-Barr.
Ενώ οι υποστηρικτές θεωρούν ότι οι βιολογικές ομοιότητες με τον άνθρωπο καθιστούν τα πρωτεύοντα χρήσιμα για τη μελέτη ασθενειών, δεκαετίες πειραμάτων δεν έχουν οδηγήσει σε εγκεκριμένο εμβόλιο κατά του HIV. Ο ερευνητής δρ Τζάροντ Μπέιλι επισημαίνει ότι οι βιολογικές διαφορές συχνά εμποδίζουν τη μεταφορά αποτελεσμάτων σε θεραπείες για ανθρώπους, αναφέροντας HIV/AIDS, Αλτσχάιμερ και Πάρκινσον. Το πανεπιστήμιο δηλώνει ότι επιδιώκει αντικατάσταση, μείωση και βελτίωση των πειραμάτων, αλλά θεωρεί πως τα ζώα παραμένουν αναγκαία για ορισμένα σύνθετα επιστημονικά ερωτήματα.
Ομοσπονδιακές υπηρεσίες στις ΗΠΑ στρέφονται σε εναλλακτικές μεθόδους, όπως «όργανο σε μικροτσίπ» και υπολογιστική μοντελοποίηση, ενώ τα NIH επενδύουν σε προσεγγίσεις βασισμένες στον άνθρωπο. Παρ’ όλα αυτά, το 2025 κρατούνταν σε αμερικανικές εγκαταστάσεις περισσότερα από 106.000 πιθηκοειδή, αύξηση 1,5% από το 2024. Την περίοδο 2025-2026 εισήχθησαν από την Ασία και την Αφρική πάνω από 32.000 πρωτεύοντα για εργαστηριακή χρήση.
Το περιεχομενο δημιουργηθηκε με την βοηθεια ΑΙ – powered by PIKIS AGENTS THE AI EXPERTS – www.pikistech.gr
