Γράφει η Ειρήνη Αντωνάκη
Η άνοια και η νόσος Αλτσχάιμερ αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα υγείας, με την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαχείρισή τους. Η Παγκόσμια Ημέρα Αλτσχάιμερ, που τιμάται κάθε χρόνο στις 21 Σεπτεμβρίου, καθιερώθηκε το 1994 από την Alzheimer’s Disease International (ADI), σε συνεργασία με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ). Η πρώτη Παγκόσμια Ημέρα Αλτσχάιμερ πραγματοποιήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 1994, στο πλαίσιο του 10ου διεθνούς συνεδρίου της ADI στο Εδιμβούργο της Σκωτίας, ενώ η ημερομηνία συνέπιπτε και με τη 10η επέτειο ίδρυσης της ADI.
Στο «Θέμα Κρήτης» η νευροψυχολόγος Φωτεινή Κουντή
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Αλτσχάιμερ, μίλησε στο «Θέμα Κρήτης» η νευροψυχολόγος (MSc) και επιστημονικά υπεύθυνη του Κέντρου Ημέρας και της Κινητής Μονάδας της Εταιρείας Alzheimer «Αλληλεγγύη» στο Ηράκλειο Κρήτης, Φωτεινή Κουντή Ζαφειροπούλου.
Πότε η απώλεια μνήμης χρειάζεται διερεύνηση
Η κ. Κουντή εξηγεί ότι η φυσιολογική γήρανση μπορεί να συνοδεύεται από κάποιες δυσκολίες στη μνήμη, ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ηλικιωμένος που ξεχνά πάσχει από άνοια. Όταν, όμως, τα περιστατικά ξεχάσματος γίνονται συχνότερα ή εντονότερα και αρχίζουν να επηρεάζουν την καθημερινότητα, είναι σημαντικό να αναζητείται η συμβουλή ειδικού και να πραγματοποιείται έλεγχος της μνήμης. Στα σημάδια που θα πρέπει να μας προβληματίσουν περιλαμβάνονται οι επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις, χωρίς να υπάρχει πρόβλημα ακοής, η λήθη σημαντικών ραντεβού ή πρόσφατων συζητήσεων, η δυσκολία στην εύρεση ονομάτων προσώπων ή αντικειμένων, αλλά και η δυσκολία αναγνώρισης γνώριμων προσώπων. Όταν τα συμπτώματα επιδεινώνονται σταδιακά, χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.
Πρόληψη με άσκηση, διατροφή και πνευματική δραστηριότητα
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόληψη. Πέρα από τη γενετική προδιάθεση, σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση της άνοιας μετά την ηλικία των 60 ετών φαίνεται να διαδραματίζουν και περιβαλλοντικοί παράγοντες που μπορούν να τροποποιηθούν. Η σωματική και νοητική άσκηση, η υγιεινή διατροφή και η σωστή διαχείριση του άγχους αποτελούν βασικούς πυλώνες ενός τρόπου ζωής που μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση της υγείας του εγκεφάλου.
Η αξία της έγκαιρης διάγνωσης
Η κ. Κουντή επισημαίνει ότι η έγκαιρη διάγνωση είναι εξίσου σημαντική, καθώς όσο νωρίτερα εντοπιστεί ένα πρόβλημα, τόσο περισσότερες είναι οι δυνατότητες παρέμβασης. Η νευροψυχολογική εξέταση μπορεί να συμβάλει στην αξιολόγηση της μνήμης και των υπόλοιπων νοητικών λειτουργιών. Μάλιστα, προτείνεται ο προληπτικός έλεγχος της μνήμης, όπως και άλλοι προληπτικοί έλεγχοι υγείας, με στόχο την έγκαιρη αναγνώριση πιθανών προβλημάτων.
Νοητική θεραπεία και στήριξη των φροντιστών
Σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη των ανθρώπων με άνοια έχουν οι μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις. Στα Κέντρα Ημέρας εφαρμόζονται συστηματικά και επιστημονικά σχεδιασμένα προγράμματα νοητικής θεραπείας, με στόχο τη διατήρηση ή και τη βελτίωση των νοητικών ικανοτήτων, ιδιαίτερα στα αρχικά στάδια της νόσου. Παράλληλα, η νέα μάθηση και η συνεχής πνευματική δραστηριότητα προσφέρουν σημαντικά ερεθίσματα στον εγκέφαλο. Εξίσου σημαντική είναι και η στήριξη των φροντιστών, καθώς η άνοια επηρεάζει ολόκληρο το οικογενειακό περιβάλλον, με τους ίδιους συχνά να περιορίζουν την προσωπική και επαγγελματική τους ζωή και να οδηγούνται σε σωματική και ψυχολογική εξάντληση. Για τον λόγο αυτό, η φροντίδα και η υποστήριξη του φροντιστή αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της συνολικής αντιμετώπισης της νόσου.
Στήριξη και για τους ανθρώπους που φροντίζουν
Τα Κέντρα Ημέρας παρέχουν προγράμματα ψυχοεκπαίδευσης, μέσα από τα οποία οι φροντιστές ενημερώνονται για τη νόσο και αποκτούν πρακτικές οδηγίες για τη διαχείριση των καθημερινών δυσκολιών. Παράλληλα, παρέχεται ψυχολογική συμβουλευτική, με στόχο τη στήριξη της δικής τους ψυχικής και σωματικής υγείας, καθώς και ομάδες νοητικής θεραπείας.
Το μήνυμα της Φωτεινής Κουντή
Το βασικό μήνυμα της κ. Κουντή είναι ότι οι άνθρωποι που φροντίζουν έναν ασθενή με άνοια δεν πρέπει να αισθάνονται μόνοι. Η σωστή ενημέρωση και εκπαίδευση μπορούν να στηρίξουν τόσο τον ασθενή όσο και τον φροντιστή, ενώ η πρόληψη και η έγκαιρη διερεύνηση των συμπτωμάτων συμβάλλουν στην καλύτερη διαχείριση της νόσου.
Στην Κρήτη, όσοι χρειάζονται βοήθεια μπορούν να απευθύνονται στα Ιατρεία Μνήμης των νοσοκομείων, αλλά και στην Εταιρεία «Αλληλεγγύη», η οποία παρέχει δωρεάν υπηρεσίες σε ανθρώπους με άνοια ή ήπιες νοητικές διαταραχές, καθώς και στους φροντιστές και τις οικογένειές τους. Οι υπηρεσίες περιλαμβάνουν αξιολόγηση, μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις, ψυχολογική υποστήριξη και προγράμματα νοητικής και σωματικής ενδυνάμωσης, ενώ μέσω της Κινητής Μονάδας παρέχεται και κατ’ οίκον υποστήριξη.
