Η Ροδούλα Καφτάκη, εκπαιδευτικός Πληροφορικής και δημιουργός του Safe Kids Project, ανέδειξε σε πρόσφατη εκπομπή της, “Μαμά,θέλω Tablet”, ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό φαινόμενο της ψηφιακής εποχής: τον διαδικτυακό σεξουαλικό εκβιασμό, γνωστό ως Sextortion.
Όπως τόνισε, πρόκειται για ένα έγκλημα που «στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί πραγματικά να συμβεί σε κάθε ενεργό χρήστη του διαδικτύου», επισημαίνοντας ότι η ενημέρωση και η πρόληψη είναι πιο απαραίτητες από ποτέ.
Τι είναι το Sextortion και πόσο συχνά συμβαίνει;
Η κα. Καφτάκη εξήγησε ότι το Sextortion είναι η διαδικασία κατά την οποία κάποιος απειλεί να δημοσιοποιήσει προσωπικό ή ερωτικό υλικό ενός ατόμου, προκειμένου να αποσπάσει χρήματα, επιπλέον υλικό ή άλλου είδους ανταλλάγματα.
«Ο εκβιασμός δεν περιορίζεται μόνο σε χρηματικά ποσά», όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «αλλά συχνά περιλαμβάνει απαιτήσεις για συνάντηση ή ακόμη και σεξουαλική επαφή».
Παρουσιάζοντας στατιστικά στοιχεία, υπογράμμισε ότι το 94% των περιστατικών πραγματοποιείται αποκλειστικά μέσω διαδικτύου, κυρίως μέσω social media και εφαρμογών μηνυμάτων. Επιπλέον, σε χώρες όπως η Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο καταγράφηκε αύξηση έως και 257% μέσα σε ένα μόλις έτος.
Ποιους αφορά;
Η κα. Καφτάκη τόνισε ότι το φαινόμενο δεν αφορά μόνο εφήβους, όπως πολλοί πιστεύουν. Αντιθέτως, περίπου 1 στους 7 ενήλικες έχει υπάρξει θύμα sextortion, ενώ στους εφήβους το ποσοστό φτάνει το 20%.
Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι «σε 1 στις 6 περιπτώσεις, το θύμα ήταν 12 ετών ή και μικρότερο», σημείωσε.
Όπως εξήγησε, οι δράστες δεν στοχεύουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, αλλά εκμεταλλεύονται ευκαιρίες και αδύναμες στιγμές. «Αρκεί μια μόνο στιγμή για να πέσει κάποιος στην παγίδα», είπε, προσθέτοντας ότι με τη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, ο κίνδυνος έχει αυξηθεί ακόμη περισσότερο.
Οι τεχνικές των δραστών:
Σύμφωνα με την κα. Καφτάκη, οι δράστες ακολουθούν ένα συγκεκριμένο και επαναλαμβανόμενο μοτίβο:
Αρχικά δημιουργούν ψεύτικα προφίλ και προσεγγίζουν τα θύματα μέσω δημοφιλών πλατφορμών, δείχνοντας έντονο ενδιαφέρον και επιδιώκοντας να χτίσουν εμπιστοσύνη. Στη συνέχεια μεταφέρουν τη συνομιλία σε πιο «ιδιωτικά» κανάλια, όπου ο έλεγχος είναι περιορισμένος.
Όπως εξήγησε, «χρησιμοποιούν πίεση, συναισθηματική χειραγώγηση και συχνά ανταλλαγή υλικού για να αποσπάσουν προσωπικές εικόνες ή βίντεο». Ακολουθεί η απειλή δημοσιοποίησης, συνοδευόμενη από στοιχεία που έχουν συλλέξει για το θύμα, όπως φίλους ή επαγγελματικό περιβάλλον.
Η ίδια υπογράμμισε ότι οι βασικές τεχνικές περιλαμβάνουν την πίεση χρόνου και την καλλιέργεια φόβου και ντροπής, ώστε το θύμα να μην αντιδράσει ψύχραιμα ή να μην ζητήσει βοήθεια.
Τι πρέπει να προσέξουμε;
Η κα. Καφτάκη έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην πρόληψη, τονίζοντας ότι η σωστή διαχείριση των προσωπικών δεδομένων είναι κρίσιμη.
Συμβούλευσε τους χρήστες να διατηρούν ιδιωτικά τα στοιχεία τους στα κοινωνικά δίκτυα, να αποφεύγουν την άμεση οικειότητα με αγνώστους και να μην αποστέλλουν υλικό που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί εναντίον τους.
Επίσης, υπογράμμισε τη σημασία της ισχυρής ασφάλειας λογαριασμών, όπως η χρήση διαφορετικών κωδικών και η ενεργοποίηση διπλού ελέγχου ταυτότητας.
Τι να κάνουμε αν συμβεί;
Σε περίπτωση εκβιασμού, η κα. Καφτάκη ήταν κατηγορηματική: «Μην πληρώσετε και μην στείλετε άλλο υλικό». Όπως εξήγησε, η υποχώρηση δεν σταματά τον εκβιασμό, αλλά συνήθως τον εντείνει.
Οδηγίες διαχείρησης:
- άμεση διακοπή επικοινωνίας με τον δράστη,
- αποθήκευση αποδεικτικών στοιχείων και
- καταγγελία τόσο στην πλατφόρμα όσο και στη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στη σημασία της επικοινωνίας: «Μιλήστε σε κάποιον. Η απομόνωση είναι το πιο ισχυρό όπλο του δράστη», ανέφερε.
Ένα ξεκάθαρο μήνυμα:
Κλείνοντας, η κα. Καφτάκη τόνισε ότι «το θύμα δεν φταίει ποτέ», ακόμη και αν έχει προηγηθεί αποστολή προσωπικού υλικού.
Όπως υπογράμμισε, «ο εκβιασμός είναι έγκλημα που τρέφεται από τον φόβο, τη ντροπή και τη σιωπή», καλώντας τους πολίτες να μην υποκύπτουν και να αναζητούν βοήθεια.
«Αν κάποιος μπορεί να σε εκβιάσει μία φορά, θα συνεχίσει να το κάνει», κατέληξε, στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα αντίστασης και ενδυνάμωσης απέναντι σε ένα φαινόμενο που αφορά πλέον όλους.
Ακούστε ολόκληρη την συνέντευξη εδώ.
Ακούστε τα προηγούμενα επεισόδια της εκπομπής εδώ.
