Αποτελεί πλέον κοινή διαπίστωση ότι πολλά πράγματα δεν πηγαίνουν καλά στην ελληνική κοινωνία. Και δεν πρόκειται για μια αυθαίρετη εκτίμηση, αλλά για μια εικόνα που επιβεβαιώνεται καθημερινά στον δρόμο, στη γειτονιά, στην οικογένεια.
Αρκεί μια μικρή έξοδος για να διαπιστώσει κανείς τη σκληρή πραγματικότητα: ανθρώπους κουρασμένους, αγχωμένους, βυθισμένους στις σκέψεις τους. Το άγχος, τα νεύρα, η αγένεια και ο ωχαδερφισμός κυριαρχούν όλο και περισσότερο, μετατρέποντας την καθημερινότητα σε πεδίο έντασης. Στους δρόμους η κατάσταση είναι συχνά εκρηκτική. Οδηγοί ανταλλάσσουν ύβρεις και απειλές, ενώ δεν λείπουν εκείνοι που είναι έτοιμοι να κατέβουν από τα οχήματά τους για βίαιη σύγκρουση. Το πιο ανησυχητικό είναι ότι κάποιοι φτάνουν να κυκλοφορούν με μαχαίρια ή άλλα επικίνδυνα αντικείμενα, έτοιμοι να αντιδράσουν ακραία για μια ασήμαντη αφορμή. Κάποτε λέγαμε πως «με την επέμβαση των ψυχραιμότερων αποφεύχθηκαν τα χειρότερα».
Σήμερα, όμως, οι ψυχραιμότεροι σιωπούν. Και ίσως όχι άδικα. Ποιος θα μπει στη μέση όταν κινδυνεύει να τραυματιστεί; Το πρόβλημα δεν αφορά πλέον μόνο τους γνωστούς θερμόαιμους. Η βία έχει διαχυθεί οριζόντια στην κοινωνία, εμφανίζεται σε όλες τις ηλικίες και γίνεται σχεδόν κανονικότητα. Το ερώτημα είναι αν έχει αλλάξει η ψυχοσύνθεση των ανθρώπων ή αν τα συσσωρευμένα προβλήματα βρίσκουν πλέον βίαιη διέξοδο. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η εικόνα της νεολαίας. Περιστατικά με ανήλικους που εμπλέκονται σε ξυλοδαρμούς, απειλές ή ακόμη και πιο ακραίες μορφές βίας δεν είναι πλέον σπάνια. Σκηνές που κάποτε θεωρούνταν αδιανόητες, σήμερα επαναλαμβάνονται. Η επιρροή των social media, η συνεχής έκθεση και η απώλεια ορίων φαίνεται να διαμορφώνουν ένα περιβάλλον έντασης και σύγκρουσης. Την ίδια ώρα, η ενδοοικογενειακή βία καταγράφει ανησυχητική αύξηση, με κύρια θύματα γυναίκες.
Πίσω από κλειστές πόρτες, άνθρωποι ξεσπούν με τρόπο βίαιο, ενώ τα θύματα συχνά σιωπούν από φόβο. Παράλληλα, η κρίση της οικογένειας γίνεται όλο και πιο εμφανής, αποδυναμώνοντας τον βασικό πυρήνα συνοχής της κοινωνίας. Μέσα σε αυτό το τοπίο, είναι φανερό ότι πολλοί άνθρωποι χρειάζονται ψυχολογική υποστήριξη. Παρά το γεγονός ότι πλέον υπάρχει μεγαλύτερη αποδοχή και περισσότεροι ειδικοί, αρκετοί εξακολουθούν να αποφεύγουν τη βοήθεια, παραμένοντας εγκλωβισμένοι στα προβλήματά τους. Και τότε δεν επηρεάζονται μόνο οι ίδιοι, αλλά και το περιβάλλον τους. Οι αιτίες είναι σύνθετες. Οι ραγδαίες αλλαγές, η οικονομική πίεση, η πολύωρη εργασία, η ανασφάλεια και τα οικογενειακά βάρη δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα. Πολλοί ζουν στα όρια, σαν «ηφαίστεια» έτοιμα να εκραγούν.
Σε αυτό προστίθεται και μια κουλτούρα εύκολου κέρδους και άμεσης ικανοποίησης, που εντείνει την απογοήτευση όταν η πραγματικότητα διαψεύδει τις προσδοκίες. Η ζωή, όμως, δεν είναι εύκολη ούτε δεδομένη. Και ακριβώς γι’ αυτό χρειάζεται περισσότερη ψυχραιμία, συνείδηση και σεβασμός. Λιγότερη ένταση, λιγότερη επιθετικότητα, περισσότερη ουσία. Το βασικό, όμως, είναι να σταματήσουμε να κρυβόμαστε πίσω από δικαιολογίες. Όσο αποφεύγουμε να δούμε την πραγματικότητα κατάματα, τόσο θα διαιωνίζονται τα αδιέξοδα. Η ανάδειξη των προβλημάτων δεν είναι υπερβολή· είναι αναγκαιότητα. Γιατί μόνο έτσι μπορεί να ξεκινήσει μια πραγματική αλλαγή.
