Σε μόνιμη εστία εισφοροδιαφυγής και σώρευσης χρεών που κατά κανόνα μένουν απλήρωτα και κάποια στιγμή μπαίνουν στη λίστα των οφειλών που χαρακτηρίζονται ως ανεπίδεκτες είσπραξης έχει εξελιχθεί για τον ΕΦΚΑ η ίδρυση “εικονικών” εταιρειών που ξεπηδούν σαν μανιτάρια και σκοπό έχουν να σβήνουν τα ίχνη από χρέη που αφήνουν τα ίδια πρόσωπα από προηγούμενες επιχειρηματικές τους δραστηριότητες.
Με τη μέθοδο αυτή η επιχειρηματική δραστηριότητα που άφησε χρέη στον ΕΦΚΑ συνεχίζεται από τη “νέα” εταιρεία, αλλά ως διαχειριστές και υπεύθυνοι τοποθετούνται πρόσωπα-βιτρίνα, γνωστοί ως “αχυράνθρωποι”, συνήθως ηλικιωμένοι με οικονομική ανάγκη και χωρίς περιουσιακά στοιχεία.
Το κόλπο είναι γνωστό, αλλά παρά ταύτα ο ελεγκτικός μηχανισμός αδρανεί και επεμβαίνει κατόπιν εορτής, αφού δηλαδή η παλιά επιχείρηση που έχει φορτώσει χρέη τον ΕΦΚΑ έχει κλείσει, αλλά η δραστηριότητα συνεχίζεται από τη νέα επιχείρηση-βιτρίνα που εμφανίζεται με μηδενικό χρέος στον ΕΦΚΑ.
Η απάτη στήνεται ως εξής:
1. Η λειτουργούσα επιχείρηση (π.χ. στον τομέα της καθαριότητας ή της εστίασης) αρχίζει να φορτώνει χρέη στον ΕΦΚΑ από απλήρωτες εισφορές.
2. Μόλις το ποσό φτάσει σε υψηλά επίπεδα κάποιων δεκάδων ή και εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ και έρχονται οι πρώτοι έλεγχοι για την είσπραξη των χρεών, μπαίνει το λουκέτο και η επιχείρηση με τη νομική μορφή που είχε ανοίξει δεν υφίσταται για τον ΕΦΚΑ.
3. Με το κλείσιμο της χρεωμένης επιχείρησης, ιδρύεται σε χρόνο μηδέν νέα εταιρεία, συνήθως με τη μορφή ΙΚΕ (Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία) με νέο ΑΦΜ, η οποία συστήνεται με κεφάλαιο ακόμη και 1 (ενός) ευρώ και μπορεί να διοικείται από ένα άτομο ως διαχειριστή, που ευθύνεται όμως και για τα χρέη της.
4. Ως διαχειριστής της “νέας” εταιρείας, που στην ουσία είναι το κέλυφος για να κρυφτεί η επιχείρηση που έκλεισε και άφησε χρέη, μπαίνει κάποιο άσχετο πρόσωπο, συνήθως ηλικιωμένος χωρίς περιουσιακά στοιχεία, έτσι ώστε να μην μπορεί ο ΕΦΚΑ να του κατάσχει κινητή και ακίνητη περιουσία λόγω χρεών. Η νέα εταιρεία ασφαλίζει το προσωπικό της προηγούμενης επιχείρησης και συνεχίζει κανονικά τις ίδιες δραστηριότητες απαλλαγμένη από χρέη, καθώς αυτά ανήκουν στην εταιρεία που έκλεισε.
5. Η νέα εταιρεία όταν θα αρχίσει ξανά να φορτώνει χρέη στον ΕΦΚΑ θα έχει την τύχη της προηγούμενης: δηλαδή, θα βάλει λουκέτο και στη θέση της θα δημιουργηθεί μια νέα ΙΚΕ εύκολα και γρήγορα με νέα εταιρική ταυτότητα, νέο ΑΦΜΑ, άλλον διαχειριστή και μηδενικές οφειλές.
Κοινό χαρακτηριστικό των περιπτώσεων αυτών είναι η συνεχής δημιουργία οφειλών και η ανυπαρξία περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη για την ικανοποίηση των απαιτήσεων του φορέα. Η απουσία περιουσιακών στοιχείων μπορεί να είναι και αποτέλεσμα μεθόδευσης, με σκοπό την αδυναμία εντοπισμού των πραγματικών υπευθύνων της επιχείρησης.
Τα ληξιπρόθεσμα χρέη προς τον ΕΦΚΑ έφτασαν στα 52,42 δισ. ευρώ στο τέλος Ιουνίου του 2026, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 639 εκατ. ευρώ μέσα σε τρεις μήνες, ενώ την ίδια στιγμή οι ενέργειες για την είσπραξη των “φρέσκων οφειλών” εντατικοποιούνται και εντός του β΄ τριμήνου του 2026 στάλθηκαν 81.269 ειδοποιητήρια προς αντίστοιχους οφειλέτες, από 41.975 που είχαν σταλεί το πρώτο τρίμηνο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ), η μεγάλη πλειονότητα των οφειλετών χρωστά έως 30.000 ευρώ, πλην όμως το 25% του χρέους των 52,4 δισ. ευρώ ανήκει σε 3.029 μεγαλοοφειλέτες, οι οποίοι χρωστούν έκαστος άνω του 1 εκατ. ευρώ στα ταμεία.
Ένα ποσό της τάξης των 10,8 δισ. ευρώ θεωρείται ανεπίδεκτο είσπραξης. Σε αυτές τις οφειλές είναι και τα χρέη που αφήνουν οι “εικονικές” εταιρείες που διοικούνται από πρόσωπα άσχετα με το επιχειρείν (αχυράνθρωποι) και ιδρύονται για να λειτουργούν ως κέλυφος των υπερχρεωμένων επιχειρήσεων.
Τα 10,8 δισ. ευρώ χρεών που θεωρούνται ανεπίδεκτα είσπραξης προέρχονται από χρέη εργοδοτών που έχουν πτωχεύσει ή βρίσκονται σε καθεστώς εκκαθάρισης, αλλά και από παλαιές οφειλές. Στην ίδια κατηγορία περιλαμβάνονται εργοδότες που δεν υπέβαλαν ποτέ ΑΠΔ και δεν κατέβαλαν ποτέ εισφορές.
Τα όπλα του ΕΦΚΑ απέναντι στους κατά σύστημα οφειλέτες
Τα όπλα του ΕΦΚΑ απέναντι σε αυτή την καλοστημένη επιχείρηση εξαπάτησης του Δημοσίου είναι ο γρήγορος εντοπισμός των απλήρωτων οφειλών, ώστε να προλάβει την αύξησή τους. Σε πρώτη φάση μόλις εντοπιστεί ότι μια εταιρεία αρχίζει να αφήνει απλήρωτες εισφορές, ενεργοποιείται το μπλοκάρισμα της υποβολής ΑΠΔ, ώστε η επιχείρηση να μην μπορεί να προχωρήσει σε συναλλαγές με τον ΕΦΚΑ και να σταματήσει να αυξάνει το χρέος με απλήρωτες εισφορές επί μακρόν.
Σε δεύτερη φάση αποστέλλεται στην επιχείρηση μέσω του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ) ειδοποίηση για τακτοποίηση των οφειλών της εντός 20 ημερών, είτε με ρύθμιση είτε με εφάπαξ εξόφλησή τους. Στην ειδοποίηση υπάρχει η υπόμνηση ότι αν η προθεσμία παρέλθει άπραγη, τότε θα ενεργοποιηθεί η λήψη αναγκαστικών μέτρων εις βάρος της επιχείρησης για την είσπραξη των οφειλών. Τα αναγκαστικά μέτρα αποτελούν την τρίτη φάση του σχεδίου ανάκτησης των χρεών, αλλά δεν αποδίδει πάντα, αντιθέτως οι “κατά σύστημα” οφειλέτες του ΕΦΚΑ φροντίζουν να μην έχουν προσωπικά όσο και εταιρικά περιουσιακά στοιχεία που θα μπορούσαν να κατασχεθούν έναντι των οφειλών τους.
Το αποτέλεσμα συνήθως είναι να λαμβάνονται μεν αναγκαστικά μέτρα, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Από εκεί και μετά, τα χρέη στοιβάζονται στις ανείσπρακτες οφειλές, η επιχείρηση κλείνει και μάλιστα πριν καν ξεκινήσουν τα αναγκαστικά μέτρα, και στη θέση της ιδρύεται μια νέα εταιρεία που ασκεί την ίδια δραστηριότητα, αλλά είναι άγνωστη για την προηγούμενη δράση της, καθώς έχει νέο ΑΦΜ, νέο μητρώο στο ΓΕΜΗ και στον ΕΦΚΑ και κυρίως μηδενικό χρέος.
