Στην πρώτη της συνεδρίαση συνέρχεται το απόγευμα της Δευτέρας η Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος, η οποία συγκροτήθηκε έπειτα από πρόταση του Πρωθυπουργού και Προέδρου της Νέας Δημοκρατίας, με τη στήριξη 154 βουλευτών του κόμματος. Η Επιτροπή έχει ως αποστολή να εξετάσει αν συντρέχει λόγος αναθεώρησης και να προσδιορίσει με σαφήνεια τις διατάξεις που κρίνονται αναθεωρητέες. Το πόρισμά της θα τεθεί σε πρώτη ψηφοφορία στην Ολομέλεια προς τα τέλη Ιουλίου ή στις αρχές Αυγούστου και, έναν μήνα αργότερα, θα ακολουθήσει η δεύτερη ψηφοφορία, σύμφωνα με το άρθρο 110 του Συντάγματος.
Η παρούσα Βουλή, ως προτείνουσα ή προαναθεωρητική, οφείλει να προσδιορίσει συγκεκριμένα ποιες διατάξεις παραπέμπονται προς αναθεώρηση. Δεν καθορίζει κατευθύνσεις ούτε το τελικό περιεχόμενο των αλλαγών, ούτε προβαίνει σε νομοτεχνικές διατυπώσεις. Για τον λόγο αυτό, κατά τη διαδικασία της σχετικής απόφασης, οι βουλευτές θα ψηφίσουν μόνο τον αριθμό του εκάστοτε άρθρου χωρίς περαιτέρω διατύπωση. Η επόμενη Βουλή, η Αναθεωρητική, η οποία θα προκύψει μετά τις εκλογές και θα διαθέτει νωπή λαϊκή εντολή, θα αναλάβει τη διαμόρφωση του τελικού περιεχομένου των αναθεωρητέων διατάξεων, χωρίς να δεσμεύεται από τις θέσεις που διατυπώθηκαν στην προηγούμενη Βουλή.
Στη διαδικασία αναθεώρησης εφαρμόζεται η λεγόμενη «χιαστί» πλειοψηφία: αν μια διάταξη εγκριθεί ως αναθεωρητέα από την προτείνουσα Βουλή με 180 ψήφους, τότε στην επόμενη Βουλή απαιτούνται 150 ψήφοι για τη διαμόρφωση του περιεχομένου της. Αντιστρόφως, αν λάβει 150 ψήφους στην πρώτη Βουλή, τότε στην επόμενη απαιτούνται 180 ψήφοι για την τελική της αναθεώρηση.
Παρότι η παρούσα Βουλή αποφασίζει μόνο για το ποιες διατάξεις θα αναθεωρηθούν, η Επιτροπή Αναθεώρησης διατηρεί έντονα πολιτικό χαρακτήρα, καθώς τα κόμματα θα παρουσιάσουν θέσεις και επιχειρήματα για κρίσιμα ζητήματα της συνταγματικής αναθεώρησης.
Έμπειρος κοινοβουλευτικός, γνωστός για τις παρεμβάσεις του και την αγάπη του για το ποδόσφαιρο, σχολίασε σε δημοσιογράφους ότι η πορεία της αναθεώρησης «θα κριθεί στο δεύτερο ημίχρονο», δηλαδή στην επόμενη Βουλή μετά τις εκλογές. Η τοποθέτηση αυτή αντανακλά την εκτίμηση ότι αρκετά κόμματα της αντιπολίτευσης δεν προτίθενται να στηρίξουν τώρα τις αναθεωρητέες διατάξεις, ώστε να διατηρήσουν ρόλο συνδιαμόρφωσης στην επόμενη φάση της διαδικασίας.
Πράγματι, κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν δηλώσει ότι δεν θα υπερψηφίσουν προτάσεις αναθεώρησης, ακόμη και σε διατάξεις με τις οποίες συμφωνούν, ώστε να μην δοθεί «λευκή επιταγή» στην επόμενη κυβερνητική πλειοψηφία. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκουν να διατηρήσουν ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση του τελικού περιεχομένου.
Ο εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας, Ευριπίδης Στυλιανίδης, έχει δηλώσει ότι θα επιδιώξει μέχρι τέλους τη μέγιστη δυνατή συναίνεση, ώστε να προχωρήσει απρόσκοπτα η διαδικασία. Η κυβερνητική πλειοψηφία τονίζει ότι η παρούσα Βουλή δεν αποφασίζει το «πώς» της αναθεώρησης αλλά το «τι» θα αναθεωρηθεί, καλώντας τις πολιτικές δυνάμεις να προσεγγίσουν τη διαδικασία με μακροπρόθεσμη θεσμική ευθύνη.
Ήδη Νέα Δημοκρατία και ΠΑΣΟΚ θεωρούν «ώριμες» προς αναθεώρηση αρκετές διατάξεις, ενώ και ο ΣΥΡΙΖΑ και άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν δηλώσει πρόθεση συμμετοχής στον διάλογο με δικές τους προτάσεις.
Άρθρο 5Α (δικαίωμα στην πληροφόρηση)
Η Νέα Δημοκρατία προτείνει να προβλεφθεί ότι η τεχνητή νοημοσύνη πρέπει να υπηρετεί την ελευθερία του ατόμου και το κοινωνικό συμφέρον, με στόχο τον περιορισμό κινδύνων και την αξιοποίηση των δυνατοτήτων της.
Το ΠΑΣΟΚ εισηγείται τη συνταγματική κατοχύρωση του προγράμματος «ΔΙΑΥΓΕΙΑ», σε μια περίοδο όπου εντείνονται οι ανησυχίες για τη διαφάνεια στη διαχείριση δημόσιων πόρων.
Άρθρο 16 (Παιδεία, Τέχνη, Επιστήμη)
Η Νέα Δημοκρατία προτείνει ενίσχυση της κρατικής μέριμνας για την ελληνική γλώσσα και προστασία της σημαίας ως εθνικού συμβόλου, καθώς και τη δυνατότητα ίδρυσης μη κρατικών πανεπιστημίων με δημόσιο ή ιδιωτικό χαρακτήρα, πλήρη αυτοδιοίκηση και κρατική εποπτεία ως προς την ποιότητα.
Το ΠΑΣΟΚ προτείνει τη ρητή κατοχύρωση του μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα των μη κρατικών πανεπιστημίων και παράλληλη ενίσχυση των δημόσιων ΑΕΙ.
Άρθρο 17 (προστασία ιδιοκτησίας, απαλλοτρίωση)
Η Νέα Δημοκρατία εισηγείται διεύρυνση της συνταγματικής προστασίας ώστε να καλύπτει και την περιουσία, αποζημίωση για περιορισμούς χρήσης χωρίς απαλλοτρίωση, δυνατότητα μεταφοράς συντελεστή δόμησης και αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κτιρίων για κοινωνικούς σκοπούς.
Το ΠΑΣΟΚ προτείνει ενίσχυση της κρατικής μέριμνας για παραμεθόριες και ευαίσθητες περιοχές και δυνατότητα ειδικών περιορισμών στην απόκτηση ή μεταβίβαση δικαιωμάτων σε αυτές.
Άρθρο 21 (Προστασία οικογένειας, γάμου, μητρότητας και παιδικής ηλικίας, δικαιώματα ατόμων με αναπηρίες)
Η Νέα Δημοκρατία προτείνει συνταγματική πρόβλεψη για την πρόσβαση σε προσιτή στέγη και ενσωμάτωση της διαγενεακής δικαιοσύνης στον σχεδιασμό πολιτικών.
Το ΠΑΣΟΚ εισηγείται την κατοχύρωση του Εθνικού Συστήματος Υγείας και την υποχρέωση του κράτους για διασφάλιση επαρκούς και προσιτής κατοικίας μέσω κοινωνικών πολιτικών στέγης.
Ο ΣΥΡΙΖΑ προτείνει ενίσχυση της προστασίας οικογένειας, μητρότητας, παιδικής ηλικίας και ΑμεΑ, καθώς και συνταγματική κατοχύρωση του ΕΣΥ και της κρατικής υποχρέωσης για πολιτική στέγης και αξιοπρεπή διαβίωση.
Άρθρο 86 (Δίωξη κατά μελών της κυβέρνησης, Ειδικό Δικαστήριο)
Η Νέα Δημοκρατία προτείνει η προκαταρκτική διερεύνηση να ανατίθεται σε Εισαγγελέα Εφετών και η άσκηση δίωξης να αποφασίζεται από ανώτατο δικαστικό όργανο, με κατάργηση της άμεσης εμπλοκής της Βουλής.
Το ΠΑΣΟΚ προτείνει αποσύνδεση της Βουλής από τη διαδικασία και ανάθεση της αρμοδιότητας σε ειδικό όργανο τριών δικαστών.
Ο ΣΥΡΙΖΑ ζητά την κατάργηση του δικαιώματος της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας να καθορίζει το πλαίσιο των ποινικών διώξεων.
Άρθρο 90 (ανώτατο δικαστικό συμβούλιο)
Η Νέα Δημοκρατία προτείνει επιλογή ανώτατων δικαστών από κοινοβουλευτική επιτροπή, με βάση κατάλογο τριών υποψηφίων που προτείνουν τα ανώτατα δικαστικά όργανα.
Το ΠΑΣΟΚ προτείνει μεικτή επιτροπή 19 μελών με συμμετοχή βουλευτών, δικαστών, δικηγόρων και πανεπιστημιακών.
Ο ΣΥΡΙΖΑ υποστηρίζει τη δημιουργία ευρύτερου εκλεκτορικού σώματος.
Άρθρο 101 Α (Ανεξάρτητες Αρχές)
Η Νέα Δημοκρατία προτείνει επιλογή διοικήσεων ανεξάρτητων αρχών από κοινοβουλευτική επιτροπή, έπειτα από κατάλογο που καταρτίζεται από συμβούλιο εμπειρογνωμόνων, στο οποίο συμμετέχουν θεσμικοί φορείς της διοίκησης και της αυτοδιοίκησης.
Το ΠΑΣΟΚ εισηγείται αναμόρφωση της διαδικασίας επιλογής με ενίσχυση της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας των αρχών.
Ο ΣΥΡΙΖΑ προτείνει συνταγματική κατοχύρωση των ανεξάρτητων αρχών και ενίσχυση της θεσμικής τους θωράκισης, καθώς και δικαίωμα των προέδρων τους να ενημερώνουν τη Βουλή.
Άρθρο 101 (Διοικητική Αποκέντρωση)
Η Νέα Δημοκρατία προτείνει αναθεώρηση του συστήματος αποκέντρωσης, ενίσχυση της διοικητικής αποτελεσματικότητας και συνταγματική κατοχύρωση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, με έμφαση στη διαφάνεια, τη λογοδοσία και την αξιοκρατία.
Το ΠΑΣΟΚ προτείνει επίσης τη συνταγματική κατοχύρωση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας ως ανεξάρτητου θεσμού, με αρμοδιότητα τον έλεγχο των οικονομικών των κομμάτων, των εκλογικών δαπανών και των δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης των βουλευτών.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
