Στην τελική ευθεία περνά από σήμερα η διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης, με τη συζήτηση στην Ολομέλεια της Βουλής επί της πρότασης που κατέθεσε η Νέα Δημοκρατία. Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος της πολιτικής διαπραγμάτευσης αναμένεται να μεταφερθεί στην επόμενη, την αναθεωρητική Βουλή, καθώς η σημερινή αντιπολίτευση δεν προτίθεται να δώσει θετική ψήφο στις προτεινόμενες αλλαγές, επιλέγοντας να διατηρήσει το περιθώριο παρέμβασης στη διαμόρφωση του τελικού περιεχομένου των διατάξεων.
Η Ολομέλεια θα συζητήσει για τρεις ημέρες την ανάγκη αναθεώρησης περισσότερων από 30 άρθρων του Συντάγματος, πριν αποφασίσει ποιες διατάξεις θα ανοίξουν τον δρόμο για αλλαγές στην επόμενη κοινοβουλευτική περίοδο.
Ο γενικός εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας, Ευριπίδης Στυλιανίδης, υποστήριξε ότι οι προτάσεις του κυβερνώντος κόμματος μπορούν να οδηγήσουν σε μια συνολική αναμόρφωση της λειτουργίας των θεσμών, ενισχύοντας τη Δικαιοσύνη, τη Βουλή και εκσυγχρονίζοντας την εκτελεστική εξουσία.
Η διαδικασία προβλέπει ότι η παρούσα Βουλή, η λεγόμενη προτείνουσα Βουλή, θα αποφασίσει ποιες διατάξεις θεωρούνται αναθεωρητέες. Η επόμενη Βουλή, που θα προκύψει από τις εθνικές εκλογές και θα έχει τον χαρακτήρα της αναθεωρητικής, θα καθορίσει το ακριβές περιεχόμενο των αλλαγών.
Καθοριστικό ρόλο παίζει η λεγόμενη «χιαστί» πλειοψηφία. Αν μια διάταξη συγκεντρώσει 180 ψήφους στην παρούσα Βουλή, τότε στην επόμενη απαιτούνται 150 ψήφοι για την τελική διαμόρφωσή της. Αντίθετα, εφόσον λάβει 151 ψήφους τώρα, θα χρειαστούν 180 ψήφοι στην αναθεωρητική Βουλή.
Στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος, τα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν υπερψήφισαν καμία πρόταση, προκειμένου να μην επιτευχθεί η αυξημένη πλειοψηφία των 180 βουλευτών σε αυτή τη φάση. Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκουν να μεταφέρουν το βάρος των τελικών αποφάσεων στην επόμενη Βουλή, όπου θα απαιτηθούν ευρύτερες συναινέσεις.
Το ΠΑΣΟΚ έχει δηλώσει ότι συμφωνεί επί της αρχής με την ανάγκη αναθεώρησης συγκεκριμένων άρθρων και έχει καταθέσει δικές του προτάσεις. Ωστόσο, στη σημερινή διαδικασία προσανατολίζεται να ψηφίσει «παρών» σε ορισμένες διατάξεις και «κατά» στις υπόλοιπες. Τα άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν δηλώσει ότι θα καταψηφίσουν την πρόταση της Νέας Δημοκρατίας.
Παρά τις διαφωνίες, υπάρχουν πεδία στα οποία φαίνεται να υπάρχουν περιθώρια συνεννόησης στην επόμενη Βουλή. Μεταξύ αυτών είναι η λειτουργία μη κρατικών μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων, η διαδικασία επιλογής της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων, η αλλαγή του πλαισίου για την ευθύνη υπουργών, η προστασία του περιβάλλοντος, οι εγγυήσεις απέναντι στις προκλήσεις της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά και ενδεχομένως η επέκταση της επιστολικής ψήφου στους εκλογείς εντός Ελλάδας.
Μεγαλύτερη συναίνεση φαίνεται να συγκεντρώνουν προτάσεις που αφορούν την ενίσχυση της ελληνικής γλώσσας και την προστασία της εθνικής σημαίας, καθώς περισσότερα κόμματα εμφανίζονται θετικά στην ανάγκη συνταγματικής κατοχύρωσής τους.
Την ίδια ώρα, ανοιχτό παραμένει το ενδεχόμενο ορισμένες κυβερνητικές προτάσεις να μην φτάσουν καν στην τελική ψηφοφορία. Μεταξύ αυτών βρίσκεται το ασυμβίβαστο της ιδιότητας υπουργού και βουλευτή, αλλά και η πρόταση για μία και μοναδική εξαετή θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας.
Η συγκεκριμένη αλλαγή φαίνεται να συναντά αντιδράσεις ακόμη και στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας, καθώς αρκετοί βουλευτές υποστηρίζουν ότι ένας τέτοιος περιορισμός θα είχε ουσιαστικό νόημα μόνο αν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας διέθετε περισσότερες αρμοδιότητες και πραγματικό θεσμικό ρόλο.
Ο πρωθυπουργός και πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας έχει ξεκαθαρίσει ότι οι βουλευτές θα ψηφίσουν κατά συνείδηση, υπογραμμίζοντας ότι αυτή είναι η παράδοση στις διαδικασίες συνταγματικής αναθεώρησης.
Η κυβέρνηση, πάντως, ασκεί ήδη κριτική στο ΠΑΣΟΚ για τη στάση του, υποστηρίζοντας ότι ενώ αναγνωρίζει την ανάγκη αλλαγών σε αρκετά άρθρα, επιλέγει να μην τις υπερψηφίσει στην παρούσα φάση. Από την πλευρά του, το ΠΑΣΟΚ απαντά ότι επιδιώκει πραγματικές υπερπλειοψηφίες στην επόμενη Βουλή και προτείνει αλλαγές στη διαδικασία αναθεώρησης του άρθρου 110 του Συντάγματος.
Η προηγούμενη αναθεώρηση του 2019 αποτελεί σημείο αναφοράς και για τις δύο πλευρές. Ήταν η πρώτη φορά που η Βουλή που ολοκλήρωσε την αναθεώρηση είχε διαφορετική πολιτική πλειοψηφία από εκείνη που είχε ξεκινήσει τη διαδικασία. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα ορισμένες προτάσεις να αλλάξουν κατεύθυνση ή να μην προχωρήσουν τελικά.
Έτσι, κυβέρνηση και αντιπολίτευση επικαλούνται σήμερα την εμπειρία του 2019, με διαφορετικές αναγνώσεις και διαφορετικούς στόχους, ενώ το τελικό αποτέλεσμα της νέας συνταγματικής αναθεώρησης αναμένεται να κριθεί από τους πολιτικούς συσχετισμούς της επόμενης Βουλής.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
