Νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας κατατέθηκε στη Βουλή στις 31 Οκτωβρίου. Ενσωματώνει την Οδηγία (ΕΕ) 2024/1711 και προβλέπει αλλαγές για καταναλωτές, προμηθευτές, δίκτυα και επενδύσεις, καθώς και ρυθμίσεις χωροταξικού, πολεοδομικού και περιβαλλοντικού χαρακτήρα.

Το σχέδιο νόμου, με τίτλο «Βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας», αποσκοπεί σε μεγαλύτερη διαφάνεια και σταθερότητα, ισχυρότερη προστασία των καταναλωτών και ευρύτερη συμμετοχή στην ενεργειακή μετάβαση. Περιλαμβάνει μέτρα για να μεταφέρονται ουσιαστικότερα στους πολίτες και στις επιχειρήσεις τα οφέλη από τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ), τα δίκτυα και τον εκσυγχρονισμό της αγοράς.

Καταναλωτές, προμηθευτές και δίκτυα

Οι προμηθευτές θα υποχρεούνται να διαθέτουν συμβάσεις ορισμένου χρόνου με σταθερή τιμή, διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους. Κατά τη διάρκειά τους δεν θα μπορούν να μεταβάλλουν μονομερώς την τιμή και τους όρους που έχουν καθορίσει. Προβλέπεται προστασία από διακοπή ηλεκτροδότησης όσο εκκρεμεί διαδικασία επίλυσης διαφοράς, ενώ η μέγιστη περίοδος εκπροσώπησης από τον Προμηθευτή Τελευταίου Καταφυγίου ορίζεται σε τουλάχιστον έξι μήνες. Υπό προϋποθέσεις, θα επιτρέπονται περισσότερες συμβάσεις προμήθειας ή συμφωνίες κοινής χρήσης ενέργειας, μέσω διαφορετικών μετρητών, στο ίδιο σημείο σύνδεσης.

Νοικοκυριά, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και δημόσιοι φορείς θα μπορούν να μοιράζονται ενέργεια από ΑΠΕ με ιδιωτική συμφωνία ή κοινό νομικό σχήμα και να αναθέτουν την οργάνωση σε τρίτο. Η κοινή χρήση δεν θα πρέπει να αποτελεί την κύρια εμπορική ή επαγγελματική δραστηριότητα των συμμετεχόντων. Παράλληλα, οι προμηθευτές θα καλούνται να περιορίζουν τον κίνδυνο από τις μεταβολές της χονδρικής μέσω αντιστάθμισης κινδύνου (hedging) και να υποβάλλονται σε δοκιμές αντοχής. Το σχετικό πλαίσιο θα καθορίζεται από τη ΡΑΑΕΥ, της οποίας ενισχύονται οι αρμοδιότητες για την προστασία καταναλωτών, την εποπτεία κινδύνων και την άρση εμποδίων στην αυτοκατανάλωση, την κοινή χρήση και τις ενεργειακές κοινότητες.

ΔΕΔΔΗΕ και ΑΔΜΗΕ θα δημοσιεύουν ανά τρίμηνο στοιχεία για τη δυνατότητα νέων συνδέσεων σε κάθε περιοχή. Οι αιτήσεις θα υποβάλλονται αποκλειστικά ψηφιακά, ενώ οι ενδιαφερόμενοι θα ενημερώνονται για την πορεία τους μέσα σε τρεις μήνες από σχετικό αίτημα και κατόπιν ανά τρίμηνο.

Σε περιοχές με ανεπαρκή χωρητικότητα για συνδέσεις εγγυημένης ισχύος εισάγονται Συμβάσεις Σύνδεσης Ευέλικτης Ισχύος. Με αυτές, ο διαχειριστής θα μπορεί, εντός προκαθορισμένων ορίων, να περιορίζει την ενέργεια που διοχετεύεται στο δίκτυο ή απορροφάται από αυτό. Τις περιοχές εφαρμογής θα καθορίζει η ΡΑΑΕΥ κατόπιν εισήγησης των διαχειριστών. Δεν προβλέπεται αποζημίωση για περιορισμούς εντός των συμφωνημένων ορίων, ενώ προβλέπεται αποζημίωση αν αυτά ξεπεραστούν και χρεώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης. Μετά τα αναγκαία έργα δικτύου, η σύνδεση μπορεί υπό όρους να γίνει εγγυημένης ισχύος. Οι ευέλικτες συνδέσεις δεν θα αναστέλλουν ούτε θα καθυστερούν τις προγραμματισμένες ενισχύσεις.

Επενδύσεις και ειδικές ενεργειακές ρυθμίσεις

Για τα νησιά ενεργοποιείται το Ταμείο Απανθρακοποίησης, με επενδυτικό πρόγραμμα ύψους 2,3 δισ. ευρώ. Σκοπός είναι να περιοριστεί η εξάρτηση από την ηλεκτροπαραγωγή με πετρέλαιο, να ενισχυθούν η ενεργειακή ασφάλεια και αυτονομία και να διατεθεί καθαρότερη, προσιτότερη ενέργεια. Το Ταμείο μπορεί να συγχρηματοδοτεί έως το 60% της επενδυτικής δαπάνης επιλέξιμου τμήματος έργου. Στις επιλέξιμες κατηγορίες περιλαμβάνονται ΑΠΕ και αποθήκευση, ηλεκτρικές διασυνδέσεις και αναβαθμίσεις υποδομών, σταθμοί φόρτισης οχημάτων και φράγματα πολλαπλού σκοπού. Πόροι θα προκύπτουν κυρίως από τη δημοπράτηση έως 25 εκατομμυρίων δικαιωμάτων εκπομπών που έχουν αποδοθεί στην Ελλάδα για τη μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος της νησιωτικής ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και από τους τόκους του λογαριασμού. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων θα διενεργεί τις δημοπρασίες, θα διαχειρίζεται τα έσοδα και θα τα αποδίδει στην Ελλάδα, αφαιρουμένων των προβλεπόμενων αμοιβών και δαπανών.

Επαγγελματίες αγρότες παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας αποκτούν εκ νέου δυνατότητα να καταθέσουν στον ΔΑΠΕΕΠ την απαιτούμενη υπεύθυνη δήλωση για το 2025 και να λάβουν την αυξημένη τιμή αποζημίωσης για το έργο ΑΠΕ τους. Οι ΟΤΑ Α΄ και Β΄ βαθμού απαλλάσσονται από τέλη αιτήσεων στη ΡΑΑΕΥ και στους διαχειριστές, καθώς και από το Τέλος Δέσμευσης Φυσικού και Ηλεκτρικού Χώρου. Μπορούν επίσης να παρατείνουν την ισχύ έργων τους για να προχωρήσουν στην ωρίμανση και υλοποίησή τους.

Για τα ιδιωτικά δίκτυα έργων ΑΠΕ προβλέπονται ετήσιες δηλώσεις και τεχνικές εκθέσεις από υπεύθυνους μηχανικούς προς τον ΔΕΔΔΗΕ, δειγματοληπτικοί και επιτόπιοι έλεγχοι, καθώς και προσωρινή διακοπή λειτουργίας έργου για τουλάχιστον τρεις μήνες όταν δεν υποβάλλονται οι απαιτούμενες εκθέσεις και πληροφορίες. Ο ΔΕΔΔΗΕ θα δημοσιεύσει έως τις 28 Φεβρουαρίου 2027 πρακτικές συντήρησης. Η εναέρια όδευση δικτύων περιορίζεται σε εξαιρετικές περιπτώσεις όπου η υπόγεια είναι τεχνικά αδύνατη, με αξιολόγηση και από τον ΔΕΔΔΗΕ.

Δίνεται κίνητρο για ριζική ανανέωση σταθμών ΑΠΕ ή ΣΗΘΥΑ πριν από τη λήξη λειτουργίας τους: μέρος της παραγωγής θα διατηρεί την αρχική τιμή αποζημίωσης και το υπόλοιπο θα αμείβεται βάσει της Ειδικής Τιμής Αγοράς. Για οικιακά φωτοβολταϊκά αυτοκατανάλωσης έως 10,8 kW, οι αρνητικές τιμές χονδρικής θα λογίζονται ως μηδενικές κατά την αποζημίωση της περίσσειας παραγωγής.

Η ΡΑΑΕΥ θα ελέγχει τη συμβατότητα έργων ΑΠΕ και αποθήκευσης με το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο, ιδίως ως προς τις περιοχές αποκλεισμού, ενώ προβλέπεται επανέλεγχος στο στάδιο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης. Για νέα Κέντρα Δεδομένων οι επενδυτές θα καλύπτουν το κόστος σύνδεσης και των αναγκαίων έργων ενίσχυσης που προκαλεί αποκλειστικά η σύνδεσή τους. Θα καλύπτουν τουλάχιστον το 60% της ετήσιας κατανάλωσης με ΑΠΕ και θα καταθέτουν εγγυητική 200.000 ευρώ ανά MW. Προβλέπονται έλεγχος οικονομικής επάρκειας βάσει κριτηρίων κύκλου εργασιών για συνδέσεις στο Σύστημα του ΑΔΜΗΕ, αυστηρότερες απαιτήσεις επενδυτικής και περιβαλλοντικής ωριμότητας για Οριστική Προσφορά Σύνδεσης και μητρώο στη ΡΑΑΕΥ. Με υπουργική απόφαση θα εξειδικευθούν τα ποσοστά κάλυψης της ζήτησης από ΑΠΕ και αποθήκευση.

Η μοναδιαία χρέωση ΥΚΩ στην πρώτη κλίμακα οικιακής κατανάλωσης μειώνεται κατά 50%, καθώς η διασύνδεση νησιών περιορίζει το κόστος ηλεκτροδότησης. Επιταχύνονται επίσης η αδειοδότηση έργων αποθήκευσης και η συμμετοχή των ενισχυόμενων σταθμών αποθήκευσης στις αγορές. Προβλέπεται ακόμη παράταση λειτουργίας αιολικών σταθμών, ώστε να αποζημιώνονται για την παραγωγή τους βάσει συμβάσεων με τον ΔΑΠΕΕΠ και τον ΔΕΔΔΗΕ, ως διαχειριστή των μη διασυνδεδεμένων νησιών.

Χωροταξικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές ρυθμίσεις

Το νομοσχέδιο διευκολύνει τη μετεγκατάσταση της Μεταμόρφωσης του Δήμου Παλαμά σε ασφαλέστερη θέση, νότια του Παλαμά. Η επιλογή συνδέεται με τον κίνδυνο επαναλαμβανόμενων ή εντονότερων πλημμυρών. Ο οικισμός είχε υποστεί ζημιές και από τον «Ιανό», ενώ μετά τον «Daniel» επηρεάστηκαν η ύδρευση και η ηλεκτροδότηση, πολλά κτίρια κρίθηκαν ουσιαστικά μη χρησιμοποιήσιμα και καταγράφηκαν ανησυχίες για την υγεία των κατοίκων. Σύμφωνα με την απογραφή του 2021, αριθμεί περίπου 324 μόνιμους κατοίκους, σε περίπου 180 ιδιοκτησίες, οι οποίες έχουν επανειλημμένα υποστεί ζημιές λόγω χαμηλού υψομέτρου και συγκέντρωσης υδάτων. Η μετεγκατάσταση σχεδιάζεται εντός του ίδιου δήμου, κοντά στις γεωργικές εργασίες και τις παραγωγικές δομές, ώστε να διατηρηθούν οι δεσμοί με την οικογενειακή και πολιτιστική κληρονομιά.

Για το Στάδιο «Γ. Καραϊσκάκης» προβλέπεται αύξηση χωρητικότητας από περίπου 33.500 σε 52.000 θέσεις, με νέες κερκίδες και ελαφρύ στέγαστρο, καθώς και νέοι ανώτατοι όροι ύψους για το δυτικό κτίριο, τις κερκίδες και το στέγαστρο. Ο συντελεστής δόμησης μειώνεται, η κάλυψη ορίζεται σε 60% και τουλάχιστον το 65% του επιτρεπόμενου συντελεστή αφορά αμιγώς αθλητικές χρήσεις· το υπόλοιπο 35% κατανέμεται ισόποσα σε συνοδές και άλλες χρήσεις. Προβλέπονται τουλάχιστον 1.800 θέσεις στάθμευσης, μελέτη διαχείρισης κυκλοφορίας και επικαιροποίηση της περιβαλλοντικής έγκρισης. Η ΠΑΕ Ολυμπιακός θα χρηματοδοτήσει τις εργασίες. Η χρήση, διοίκηση και διαχείριση του χώρου παραχωρείται υπό όρους για 49 χρόνια, βάσει σύμβασης της Γενικής Γραμματείας Αθλητισμού, της Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής και του Ολυμπιακού Συνδέσμου Φιλάθλων Πειραιώς.

Ορίζεται επίσης χώρος στη θέση «Νταμάρι», στη Δημοτική Ενότητα Δηλεσίου του Δήμου Τανάγρας, για μονάδα πρόνοιας και φροντίδας ηλικιωμένων, με καθορισμό χρήσεων και όρων δόμησης. Η σύγχρονη μονάδα εντάσσεται στις κοινωφελείς δράσεις της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών και αποσκοπεί στην κάλυψη τεκμηριωμένων τοπικών αναγκών. Διορθώνονται ακόμη σφάλματα στους Κώδικες Χωροταξίας και Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» και Τοπικής Αυτοδιοίκησης, χωρίς θέσπιση νέων ρυθμίσεων. Διευρύνεται η δυνατότητα λειτουργικής ενοποίησης όμορων ή εφαπτόμενων οριζόντιων και κάθετων ιδιοκτησιών, σε ίδια ή διαδοχικά επίπεδα, στο ίδιο ή σε γειτονικό κτίριο ή οικόπεδο.

Ο ΟΦΥΠΕΚΑ αναλαμβάνει αρμοδιότητα στον ενδιάμεσο θαλάσσιο χώρο του Θερμαϊκού Κόλπου, ώστε η διαχείριση των γύρω περιοχών Natura 2000 να αντιμετωπίζεται ως ενιαίο οικοσύστημα. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι εκβολές Γαλλικού, Αξιού, Λουδία και Αλιάκμονα, η Αλυκή Κίτρους και η λιμνοθάλασσα Επανωμής. Η ρύθμιση συνδέεται με τις μεταφορές ιζημάτων και θρεπτικών στοιχείων, την κυκλοφορία υδάτων και τις μετακινήσεις ειδών, ενώ επιτρέπει παρεμβάσεις για ρύπανση και θαλάσσια απορρίμματα που μεταφέρονται από ποτάμια.

Τέλος, παρατείνεται η αναστολή κυρώσεων, κατεδαφίσεων και προστίμων για τις καλύβες στο προστατευόμενο Δέλτα Έβρου έως την έκδοση Προεδρικού Διατάγματος για τις περιοχές Natura, αντί για ετήσιες παρατάσεις. Εκεί λειτουργούν επί δεκαετίες 168 καλύβες ψαράδων και κυνηγών, οι οποίες έχουν χαρακτηριστεί αυθαίρετες· οι 108 έχουν επίσημα καταγεγραμμένο ιδιοκτήτη. Η εκκρεμότητα παραμένει σχεδόν δύο δεκαετίες, με διαδοχικές αναστολές από το 2017. Η τελευταία, βάσει του ν. 5261/2025, ισχύει έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Η εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη του 2024 για περιοχές Natura της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης προβλέπει ρητά τη συγκεκριμένη χρήση και παρέχει βάση για οριστική διευθέτηση.

Το περιεχομενο δημιουργηθηκε με την βοηθεια ΑΙ – powered by PIKIS AGENTS THE AI EXPERTS – www.pikistech.gr