Την πλήρη υλοποίηση της Συμφωνίας των Παρισίων, την ταχύτερη περικοπή των εκπομπών και τη διεθνή συνεργασία έθεσε ως προτεραιότητες ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, σε δήλωσή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ από την COP31 στην Αττάλεια της Τουρκίας.
Ο υπουργός επανέλαβε τη δέσμευση της Ελλάδας για συγκράτηση της αύξησης της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας στον 1,5°C, τονίζοντας ότι απαιτούνται μεγαλύτερες προσπάθειες από όλες τις χώρες, και εκτός ΕΕ, για να μειωθούν τα αέρια του θερμοκηπίου. Χαιρέτισε επίσης τη συμμετοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας, με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, παρά τις απόπειρες των διοργανωτών να την αποκλείσουν. Όπως σημείωσε, η κλιματική αλλαγή δεν γνωρίζει σύνορα και η αντιμετώπισή της απαιτεί συλλογική συμβολή. Ο εξηλεκτρισμός και η περαιτέρω ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μπορούν να στηρίξουν ένα καθαρότερο, βιώσιμο ενεργειακό σύστημα, με κοινωνική συνοχή και ανταγωνιστικότητα. Ζήτησε πολυμερή συνεργασία βασισμένη στην επιστήμη, τον ρεαλισμό και την κοινή ευθύνη, ώστε να προστατευτούν ο πλανήτης και οι επόμενες γενιές.
Η ενεργειακή μετάβαση στην Ελλάδα
Η Ελλάδα παρουσιάζει στη Διάσκεψη την πρόοδό της στην ενεργειακή μετάβαση. Από το 2019, σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, αποτελεί προτεραιότητα η αξιοποίηση εγχώριων πηγών και ενός διαφοροποιημένου μείγματος, με χρήση του ηλιακού, αιολικού και υδροηλεκτρικού δυναμικού. Η κατανάλωση λιγνίτη έχει μειωθεί κατά 90% σε σχέση με το 2005, ενώ πάνω από το μισό ηλεκτρικό ρεύμα προέρχεται από τον ήλιο και τον άνεμο. Η χώρα κατατάσσεται τρίτη διεθνώς ως προς τη συμμετοχή της ηλιακής ενέργειας και ένατη ως προς την αιολική στο ενεργειακό μείγμα. Η εγκατεστημένη ισχύς ΑΠΕ ανέρχεται σε 18 GW, από 6,3 GW το 2019, σχεδόν τριπλάσια μέσα σε επτά χρόνια. Από το 2024 η Ελλάδα είναι καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας. Παράλληλα προχωρούν οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών με την ηπειρωτική χώρα, μειώνοντας την εξάρτηση από ρυπογόνο ηλεκτροπαραγωγή και το πρόσθετο κόστος που επιβαρύνει τους λογαριασμούς των νοικοκυριών.
Προστασία θαλάσσιου και φυσικού περιβάλλοντος
Το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου Ι – Νότιες Κυκλάδες έχει κατατεθεί στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Για τα Ιόνια Νησιά εγκρίθηκε η Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη, ολοκληρώνοντας τις απαιτούμενες μελέτες και επιτρέποντας την προετοιμασία του αντίστοιχου Διατάγματος. Εγκεκριμένες Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες καλύπτουν πλέον το 77,5% της συνολικής έκτασης του Δικτύου Natura 2000. Θεσπίστηκαν ειδικά καθεστώτα προστασίας για την Αμοργό και τη Γυάρο, ολοκληρώθηκε η Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα και δημοσιεύτηκαν τα τρία Εθνικά Χωροταξικά Πλαίσια για τις ΑΠΕ, τον τουρισμό και τη βιομηχανία, με αυστηρούς κανόνες για την ανθρώπινη δραστηριότητα.
Οι προτεραιότητες και τα ανοιχτά μέτωπα της COP31
Η Διάσκεψη επιδιώκει να ενισχύσει την πολυμερή συνεργασία και να μετατρέψει τις δεσμεύσεις της Συμφωνίας των Παρισίων σε απτή πρόοδο και μεγαλύτερη κλιματική φιλοδοξία. Οι ευρωπαϊκές προτεραιότητες περιλαμβάνουν τη διατήρηση του στόχου του 1,5°C, τη γρήγορη μείωση εκπομπών μέσω εξηλεκτρισμού και ΑΠΕ, τον τερματισμό και την αντιστροφή της αποψίλωσης έως το 2030, την κυκλική βιοοικονομία και την αναγνώριση της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) ως βασικής επιστημονικής πηγής. Οι νέες εθνικές δεσμεύσεις, σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές θέσεις, πρέπει να καλύπτουν όλους τους τομείς της οικονομίας και τα αέρια του θερμοκηπίου, να συμβαδίζουν με τον στόχο του 1,5°C και να υπολογίζονται με διαφάνεια και αξιοπιστία. Η μετάβαση στις μηδενικές εκπομπές, παράλληλα, πρέπει να είναι δίκαιη και κοινωνικά αποδεκτή. Ζητείται επίσης περισσότερη προσαρμογή και ανθεκτικότητα, ενσωμάτωση εκτιμήσεων κινδύνου σε όλους τους τομείς και μεγαλύτερη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα.
Ένα από τα βασικά σημεία διαφωνίας είναι αν η τελική απόφαση θα περιλαμβάνει σαφή αναφορά σε συγκεκριμένη πορεία απομάκρυνσης από όλα τα ορυκτά καύσιμα. Μεγάλοι παραγωγοί και καταναλωτές αντιστέκονται σε δεσμευτικές διατυπώσεις, ενώ άλλες χώρες ζητούν συγκεκριμένα βήματα. Η ΕΕ έχει μετριάσει την αρχική της θέση υπέρ δεσμευτικού χρονοδιαγράμματος τα τελευταία δύο χρόνια και εκτιμάται ότι τέτοιο χρονοδιάγραμμα δεν θα περιληφθεί στην απόφαση. Στον εξηλεκτρισμό, η προτεινόμενη αύξηση της συμμετοχής του ηλεκτρισμού στην τελική κατανάλωση δεν απαιτεί ρητά η πρόσθετη παραγωγή να προέρχεται από ΑΠΕ. Η αντιπαράθεση αφορά το αν αρκεί ο εξηλεκτρισμός ή αν πρέπει να συνδεθεί και με καθαρές πηγές και απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα.
Στη χρηματοδότηση συζητείται η κινητοποίηση τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων ετησίως έως το 2035 και η βελτίωση της πρόσβασης αναπτυσσόμενων χωρών. Η ΕΕ επιδιώκει να διευρυνθεί ο κύκλος των συνεισφερόντων, ώστε να περιλαμβάνει εύρωστες πετρελαιοπαραγωγές χώρες και αναδυόμενες οικονομίες, και ζητά διαφάνεια, λογοδοσία και προτεραιότητα στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες και στα μικρά νησιωτικά κράτη. Συνδέει τη χρηματοδότηση με φιλόδοξες μειώσεις εκπομπών. Αναπτυσσόμενες χώρες ζητούν να τηρηθούν οι χρηματοδοτικές δεσμεύσεις χωρίς αυστηρούς πρόσθετους όρους για διαφάνεια και χρήση των πόρων, εκφράζοντας ανησυχία ότι φιλόδοξες υποχρεώσεις θα περιορίσουν την ανάπτυξή τους.
Ανοιχτά παραμένουν επίσης ο τρόπος υλοποίησης και μέτρησης του τριπλασιασμού της χρηματοδότησης προσαρμογής, καθώς και η προέλευση των χρημάτων. Υπάρχουν διαφωνίες για την καθοδήγηση και τη χρηματοδότηση του Ταμείου Απωλειών και Ζημιών και για την ταχεία παροχή βοήθειας μετά από καταστροφές, με αναπτυσσόμενες χώρες να αντιτίθενται σε δεσμευτικούς κανόνες διαφάνειας και λογοδοσίας. Η ΕΕ, μικρά νησιωτικά κράτη και λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες ζητούν μεγαλύτερες μειώσεις εκπομπών, ενώ η ομάδα των αναπτυσσόμενων χωρών υπερασπίζεται τον εθνικά καθορισμένο χαρακτήρα των δεσμεύσεων και αντιτίθεται σε νέους τομεακούς στόχους.
Τέλος, διαφωνία υπάρχει για το χρονοδιάγραμμα των νέων εκθέσεων της IPCC. Η ΕΕ και ευάλωτες χώρες επιδιώκουν έγκαιρη δημοσίευση, ώστε να αξιοποιηθούν στον επόμενο παγκόσμιο απολογισμό της κλιματικής δράσης, ενώ άλλες χώρες προκρίνουν μεταγενέστερη έκδοση. Το βασικό διακύβευμα είναι να συνδυαστούν γρηγορότερες μειώσεις εκπομπών, επαρκής χρηματοδότηση και δίκαιη κατανομή ευθυνών, χωρίς να θεωρηθεί ότι περιορίζονται οι αναπτυξιακές επιλογές των χωρών.
Το περιεχομενο δημιουργηθηκε με την βοηθεια ΑΙ – powered by PIKIS AGENTS THE AI EXPERTS – www.pikistech.gr
