Και οι φετινές δεν αποτελούν εξαίρεση, απεναντίας επιβεβαιώνουν ξεκάθαρα μια μετατόπιση που συντελείται τα τελευταία χρόνια: οι σχολές που συνδέονται άμεσα με την τεχνολογία, την Τεχνητή Νοημοσύνη, τα ψηφιακά δεδομένα, την καινοτομία κ.λπ. γίνονται όλο και περισσότερο ελκυστικές για τους υποψηφίους, ενώ παραδοσιακές επιλογές της ελληνικής οικογένειας (γιατρός, δικηγόρος, μηχανικός, στρατιωτικός), οι οποίες κυριαρχούσαν επί δεκαετίες, δείχνουν έντονα σημάδια κάμψης.
Οι εισακτέοι
Ενδεικτικά, στις Πανελλήνιες του 2026, από τους 70.593 υποψηφίους που συμμετείχαν στη διαδικασία επιλογής (εκ των οποίων οι 60.584 από τα ΓΕΛ και οι 10.009 από τα ΕΠΑΛ) εισήχθησαν συνολικά 63.609 ή σε ποσοστιαία κλίμακα το 90,1%. Με άλλα λόγια, 9 στους 10 μαθητές λυκείου που συμμετείχαν στις Πανελλήνιες εξασφάλισαν μία θέση σπουδαστή σε κάποιο ελληνικό δημόσιο ΑΕΙ. Μάλιστα η αρχική πρόβλεψη σε ό,τι αφορά τον συνολικό αριθμό των εισακτέων για το ακαδημαϊκό έτος 2026-27 ήταν ακόμη πιο γενναιόδωρη, προσδιορίζοντάς τους στους 68.788, δηλαδή περίπου 97,5%.
Οπως είναι προφανές, το ποσοστό επιτυχίας είναι εξαιρετικά υψηλό, παρότι η κατανομή των επιτυχόντων διαφοροποιήθηκε σημαντικά ανά επιστημονικό πεδίο, γεγονός που αποτελεί σταθερά την τελευταία δεκαετία. Ανάμεσα στο 2016 και το 2026 ο πανεπιστημιακός χάρτης της χώρας έχει αλλάξει άρδην. Επίσης, αν οι βάσεις προσδιορίζονται από το τρίπτυχο δυσκολία θεμάτων, αριθμός εισακτέων και δηλώσεις προτίμησης των υποψηφίων στο μηχανογραφικό, εντέλει αποδεικνύεται πως καθοριστικός είναι ο τρίτος παράγοντας, ήτοι οι προτιμήσεις των υποψηφίων.
Το «ΘΕΜΑ» αποτάθηκε σε δύο ανθρώπους με μακροχρόνια και βαθιά γνώση του εκπαιδευτικού τομέα, τον κ. Δημήτρη Γρηγοριάδη, διευθυντή ΓΕΛ Κρεμαστής Ρόδου, σύμβουλο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Συμβουλευτικής και Προσανατολισμού (ΕΛΕΣΥΠ), και τον Χρήστο Ατλάση, πιστοποιημένο σύμβουλο Επαγγελματικού Προσανατολισμού. Με τη δική τους πολύτιμη συμβολή επιχειρείται εδώ μια «ακτινοσκόπηση» των τάσεων που έχουν διαμορφωθεί στις προτιμήσεις των υποψήφιων φοιτητών από το 2016 μέχρι σήμερα.
Η άνοδος…
Πολυτεχνεία και Πληροφορική
Η ηγεμονία της τεχνολογίας
Αν υπήρχε ένας μεγάλος πρωταγωνιστής στην τελευταία δεκαπενταετία, αυτός ήταν αναμφίβολα οι σχολές που σχετίζονται με την τεχνολογία. Την ώρα που πριν από 10-15 χρόνια πολλά τμήματα Πληροφορικής βρίσκονταν αρκετές χιλιάδες μόρια χαμηλότερα από τις παραδοσιακές σχολές υψηλής ζήτησης, σήμερα η εικόνα έχει αντιστραφεί, αφού η Πληροφορική αντιμετωπίζεται πλέον ως η γλώσσα σχεδόν κάθε παραγωγικού κλάδου. Η έκρηξη της Τεχνητής Νοημοσύνης, της Κυβερνοασφάλειας, της Επιστήμης Δεδομένων και των ψηφιακών εφαρμογών δημιούργησε μία αγορά εργασίας με ιδιαίτερα υψηλές αποδοχές και σχεδόν μηδενική ανεργία για εξειδικευμένους αποφοίτους, που πλέον γίνονται ανάρπαστοι από εταιρείες τεχνολογίας, τράπεζες, φαρμακοβιομηχανίες, επιχειρήσεις ενέργειας, ακόμη και δημόσιους οργανισμούς. Η υψηλή απασχολησιμότητα και οι ανταγωνιστικές αποδοχές οδήγησαν επομένως σε σταθερή άνοδο των βάσεων σχεδόν όλων των ισχυρών τμημάτων Πληροφορικής της χώρας και Επιστήμης Δεδομένων (Data Science), που εδραιώθηκαν στις υψηλότερες βαθμολογικές κλίμακες. Η φετινή χρονιά επιβεβαίωσε αυτή την πορεία παρά το γεγονός ότι τα θέματα των Πανελλαδικών δεν ήταν ευκολότερα σε σχέση με πέρυσι.
Μέσα σε λιγότερο από μία δεκαετία, όμως, το σκηνικό αντιστράφηκε πλήρως. Μεταξύ 2019-2026 σημειώθηκε σημαντική ανάκαμψη των Πολιτικών και Αρχιτεκτόνων Μηχανικών λόγω της επανεκκίνησης μεγάλων έργων υποδομής και του real estate – μάλιστα σήμερα σε πολλές περιπτώσεις υπάρχει έλλειψη σε πολλούς κλάδους της Μηχανικής. Η ανάπτυξη των ψηφιακών υποδομών, οι επενδύσεις στην ενέργεια, η στροφή προς την πράσινη οικονομία, αλλά και η διεθνής ζήτηση για Ελληνες μηχανικούς αναζωογόνησαν το ενδιαφέρον. Κυρίως όμως η εκρηκτική ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης, των τηλεπικοινωνιών, της μικροηλεκτρονικής και των πληροφοριακών συστημάτων εκτόξευσε τη ζήτηση για τμήματα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών.
Ιατρικές Σχολές
Η ακλόνητη κορυφή
Οι Ιατρικές Σχολές διατήρησαν καθ’ όλη τη δεκαετία τη θέση τους στην κορυφή της πυραμίδας των βάσεων, με διακυμάνσεις μεταξύ 18.000 και 19.200 μορίων. Παρά τις δυσκολίες του Εθνικού Συστήματος Υγείας και τη μακρά περίοδο αναμονής για ειδικότητα, η Ιατρική παραμένει το απόλυτο σύμβολο κοινωνικού κύρους, επιστημονικής καταξίωσης και διεθνούς αναγνώρισης. Η πανδημία ενίσχυσε περαιτέρω την αντίληψη της υγειονομικής περίθαλψης ως θεμελιώδους πυλώνα της κοινωνίας. Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι πλέον τόσο μονοδιάστατη όσο πριν από δέκα χρόνια. Αν παλαιότερα η Ιατρική αποτελούσε σχεδόν τη μοναδική επιλογή των κορυφαίων υποψηφίων του 3ου Πεδίου, σήμερα ανταγωνίζεται σχολές Βιοτεχνολογίας, Βιοϊατρικής Μηχανικής και Επιστημών Υγείας με έντονο ερευνητικό και τεχνολογικό προσανατολισμό.
Νομικές Σχολές
Το κύρος επαναπροσδιορίζεται
Η Νομική παρέμεινε η ναυαρχίδα των Ανθρωπιστικών Σπουδών, ωστόσο η δεκαετία κατέγραψε μια ηπιότερη πίεση στις βάσεις εισαγωγής της σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες. Ο κορεσμός της παραδοσιακής δικηγορίας οδήγησε τους υποψηφίους σε επανεκτίμηση. Παρ’ όλα αυτά, η Νομική διατηρεί υψηλή ζήτηση, καθώς οι απόφοιτοι διοχετεύονται πλέον δυναμικά σε τομείς όπως το Εταιρικό Δίκαιο, η Κανονιστική Συμμόρφωση (Compliance), το Δίκαιο Τεχνολογίας και Ενέργειας, ακόμα και η Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού.
Ψυχολογία
Aνοδος, αλλά και αγωνία
Η ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα εξέλιξη της τελευταίας δεκαετίας αφορά τον κλάδο της Ψυχολογίας. Η πανδημία, η αυξημένη συζήτηση γύρω από την ψυχική υγεία, η ενίσχυση των σχετικών υπηρεσιών, η μεγαλύτερη κοινωνική αποδοχή του επαγγέλματος του ψυχολόγου, όπως και το εντονότερο ενδιαφέρον των νέων για επιστήμες που συνδυάζουν κοινωνική προσφορά με αυξημένες επαγγελματικές δυνατότητες οδήγησαν σε σημαντική αύξηση της ζήτησης. Οι Ψυχολογικές Σχολές συγκαταλέγονται πλέον σταθερά στις υψηλόβαθμες επιλογές του 1ου Επιστημονικού Πεδίου, ενώ η απόσταση από τις Νομικές έχει περιοριστεί αισθητά σε σχέση με το παρελθόν. Τα τμήματα είναι πλέον 7 (δύο στην Αθήνα και από ένα σε Θεσσαλονίκη, Ρέθυμνο, Ιωάννινα, Φλώρινα, Διδυμότειχο) και μαζί με τα Μη Κρατικά Πανεπιστήμια, αλλά και τα ιδιωτικά κολέγια δημιουργούν ανησυχία μεταξύ των επαγγελματιών του κλάδου για μαζική παραγωγή αποφοίτων που θα δυσκολευτεί να απορροφήσει η αγορά. Παρόμοια ανησυχία εκφράζεται και για το ποιοτικό επίπεδο των μελλόντων επαγγελματιών του κλάδου.
Παρ’ όλα αυτά, η απενοχοποίηση των ζητημάτων ψυχικής υγείας, η αύξηση της ζήτησης για συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία, η ανάπτυξη του Τομέα Ανθρώπινου Δυναμικού (HR) στις επιχειρήσεις και η ανάγκη για ψυχολόγους στο πλαίσιο της εκπαίδευσης κατέστησαν την Ψυχολογία μία από τις πρώτες επιλογές στο μηχανογραφικό, αν και παρατηρείται μία κόπωση στις βάσεις των τμημάτων.
Οικονομικά και Marketing
Ο νέος πραγματισμός
Τα Τμήματα Οικονομικών, Διοίκησης Επιχειρήσεων, Marketing, Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής, Διοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας, Διεθνών και Ευρωπαϊκών (Οικονομικών) Σπουδών, Ναυτιλιακών Σπουδών, Οικονομικής Επιστήμης και Εφοδιαστικής Αλυσίδας (Logistics) συνεχίζουν να προσελκύουν μεγάλο αριθμό υποψηφίων, οι οποίοι στις περισσότερες περιπτώσεις εξασφαλίζουν την εισαγωγή τους λόγω των σχετικά πιο εύκολων μαθημάτων εξέτασης, αλλά κυρίως λόγω της ύπαρξης τμημάτων που ξεκινάνε από πολύ χαμηλά με μοναδική προϋπόθεση την επίτευξη Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ) και φτάνουν μέχρι τα 18.425 μόρια (ΔΕΤ Αθήνας). Οι υποψήφιοι στρέφονται σε σπουδές με άμεσο αντίκρισμα στον ιδιωτικό τομέα, ευέλικτα επαγγελματικά δικαιώματα και δυνατότητα τηλεργασίας ή καριέρας στο εξωτερικό.
…Και η πτώση
Φιλολογικές Σχολές
Η πίεση του κορεσμού
Οι παραδοσιακές Φιλολογικές, Ιστορικές και Φιλοσοφικές Σχολές κατέγραψαν τη μεγαλύτερη υποχώρηση ζήτησης στη διάρκεια της δεκαετίας. Ο παγωμένος διορισμός εκπαιδευτικών στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση κατά τα χρόνια των μνημονίων και ο κορεσμός των φροντιστηριακών μαθημάτων οδήγησαν σε διολίσθηση των βάσεων. Μόνο τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια σχετική σταθεροποίηση, καθώς οι σχολές αυτές επιχειρούν να συνδεθούν με την Ψηφιακή Ανθρωπολογία, τη Γλωσσολογία Υπολογιστών και τη Διαχείριση Πολιτισμικής Κληρονομιάς. Σε κάθε περίπτωση, η παραγωγή αποφοίτων που δεν μπορούν να απορροφηθούν εξακολουθεί να εγείρει ανησυχία, καθώς εκτιμάται ότι θα μειωθούν οι εισακτέοι στα συγκεκριμένα τμήματα φοιτητές. Για τον λόγο αυτό οι ειδικοί επισημαίνουν ότι θα έπρεπε να δημιουργηθούν κατευθύνσεις εντός των τμημάτων για εναλλακτικές επαγγελματικές επιλογές.
Παιδαγωγικά
Σημάδια ανάκαμψης
Ισως η πιο χαρακτηριστική ιστορία υποχώρησης αφορά τις Παιδαγωγικές Σχολές. Οταν στις αρχές της δεκαετίας του 2010 αποτελούσαν μία από τις δημοφιλέστερες επιλογές των αριστούχων, η εικόνα άλλαξε δραματικά με την οικονομική κρίση. Η αναστολή των μόνιμων διορισμών, η πολυετής εργασιακή αβεβαιότητα και η συσσώρευση χιλιάδων αναπληρωτών οδήγησαν σε σταδιακή αποχώρηση των υποψηφίων. Ως αποτέλεσμα, σε αρκετές περιπτώσεις οι βάσεις μειώθηκαν κατά πολλές χιλιάδες μόρια μέσα σε λίγα χρόνια.
Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια συγκρατημένη ανάκαμψη, κυρίως λόγω της επανέναρξης των διορισμών στην εκπαίδευση. Ευνοημένοι στην επαγγελματική απορρόφηση είναι και όσοι έχουν το προσόν της Ειδικής Αγωγής με κάποιο μεταπτυχιακό τίτλο. Ωστόσο, οι Παιδαγωγικές δεν έχουν ακόμη ανακτήσει τη θέση που κατείχαν πριν από δέκα ή δεκαπέντε χρόνια.
Σώματα ασφαλείας
Λιγότερο ελκυστικά
Η διακύμανση των βάσεων στις Στρατιωτικές και Αστυνομικές Σχολές την τελευταία δεκαετία προσφέρει τα πιο ενδιαφέροντα κοινωνιολογικά συμπεράσματα. Η περίοδος αιχμής καταγράφεται το διάστημα 2016-2020, όταν στον απόηχο της οικονομικής κρίσης οι Στρατιωτικές Σχολές (ΣΣΑΣ, ΣΣΕ, ΣΝΔ, ΣΙ) και οι Σχολές της Αστυνομίας αποτελούσαν το ιερό δισκοπότηρο των μηχανογραφικών.
Η εξασφαλισμένη εργασία από την πρώτη μέρα εισαγωγής, ο μισθός κατά τη διάρκεια των σπουδών, η δωρεάν στέγαση και η σίγουρη συνταξιοδότηση εκτόξευσαν τις βάσεις σε δυσθεώρητα ύψη, προσπερνώντας συχνά παραδοσιακές πανεπιστημιακές σχολές. Ακολούθησε όμως μία αξιοσημείωτη μεταβολή επί τα χείρω μεταξύ 2021-2025. Η θέσπιση της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής αποκάλυψε δομικά κενά σε ορισμένες παραγωγικές σχολές, όπως για παράδειγμα στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων – Οπλα ή στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων, όπου υψηλά ακαδημαϊκά όρια σε συνδυασμό με τις αυστηρές αθλητικές/ψυχομετρικές δοκιμασίες άφησαν κενές θέσεις. Επιπλέον, η μερική ανάκαμψη της οικονομίας και η εκρηκτική άνοδος των αμοιβών στον τομέα της τεχνολογίας και της μηχανικής έκαναν τις στρατιωτικές υποχρεώσεις και τις μεταθέσεις λιγότερο ελκυστικές για μια μερίδα υψηλόβαθμων υποψηφίων, που προτίμησαν την ελευθερία κινήσεων της ελεύθερης αγοράς.
Το 2026, όμως, μετά την απόφαση της κυβέρνησης να διευρυνθεί η βάση άντλησης υποψηφίων με τη δυνατότητα να εισάγονται στις Στρατιωτικές Σχολές και υποψήφιοι από το 3ο και 4ο Επιστημονικό Πεδίο διαφαίνονται σημάδια ανάκαμψης. Χαρακτηριστικά, η κατεύθυνση Σώματα της Σχολής Ευελπίδων ανέβηκε 2.695 μόρια και η κατεύθυνση Οπλα 2.125 μόρια.
Βασική προϋπόθεση επιτυχίας είναι οι εισαχθέντες και οι εισαχθείσες να παραμείνουν στη σχολή. Από την άλλη, η Σχολή Μονίμων Υπαξιωματικών Αεροπορίας – Κατεύθυνση Επιχειρησιακής Υποστήριξης ανέβηκε 2.590 μόρια, αλλά η Σχολή Μονίμων Υπαξιωματικών Ξηράς έχασε 1.960 μόρια και τα Οπλα έχασαν 350 μόρια.
Το συμπέρασμα
Η ανασκόπηση της τελευταίας δεκαετίας αποδεικνύει ότι οι βάσεις εισαγωγής δεν είναι στατικοί δείκτες. Αντανακλούν τις βαθύτερες παγκόσμιες μεταβολές, αλλά και αυτές που συντελούνται στους κόλπους της ελληνικής οικογένειας και της οικονομίας. Στην Ελλάδα του 2026 οι νέοι καλούνται να είναι πιο τολμηροί από τους γονείς τους και να επιλέξουν σχολές, σπουδές και σταδιοδρομίες που τους διδάσκουν πώς να αλλάζουν, πώς να σκέφτονται και πώς να παραμένουν «ανθρώπινοι» σε έναν κόσμο που αλλάζει ώρα με την ώρα.
Καθώς εισερχόμαστε σε μια νέα εποχή, όπου τα σύνορα μεταξύ των επιστημονικών πεδίων γίνονται ολοένα και πιο ασαφή και η διά βίου μάθηση καθίσταται αναγκαιότητα, η πρόκληση για τους σημερινούς επιτυχόντες δεν εξαντλείται στη σχολή στην οποία εισάγονται. Το πτυχίο αποτελεί πλέον την αφετηρία και όχι τον προορισμό.
