Γράφει η Ειρήνη Αντωνάκη
Η Παγκόσμια Ημέρα Αναισθησιολογίας τιμάται κάθε χρόνο στις 16 Οκτωβρίου, αναδεικνύοντας τη σημασία μιας ιατρικής ειδικότητας που άλλαξε ριζικά τη χειρουργική και επέτρεψε την πραγματοποίηση πολύπλοκων επεμβάσεων με ασφάλεια και χωρίς πόνο. Φέτος συμπληρώνονται 180 χρόνια από την ιστορική πρώτη δημόσια επίδειξη αιθέριας αναισθησίας, ένα γεγονός-σταθμός για την εξέλιξη της σύγχρονης ιατρικής.
Για τη σημασία της ημέρας και τον πολύτιμο ρόλο των αναισθησιολόγων μίλησε στο «Θέμα Κρήτης» η καθηγήτρια Αναισθησιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και διευθύντρια της Αναισθησιολογικής Κλινικής του ΠΑΓΝΗ, Αλεξάνδρα Παπαϊωάννου.
Ο καθοριστικός ρόλος του αναισθησιολόγου
Η κ. Παπαϊωάννου εξηγεί ότι ο ρόλος του αναισθησιολόγου είναι καθοριστικός πριν, κατά τη διάρκεια αλλά και μετά από μια χειρουργική επέμβαση. Πριν από το χειρουργείο, αξιολογεί το ιατρικό ιστορικό του ασθενούς, εξετάζει τυχόν χρόνια προβλήματα υγείας και σχεδιάζει την κατάλληλη αναισθησία σε συνεργασία μαζί του.
Κατά τη διάρκεια της επέμβασης, παρακολουθεί συνεχώς τις ζωτικές λειτουργίες του οργανισμού, όπως την καρδιακή και την αναπνευστική λειτουργία, την αρτηριακή πίεση και την οξυγόνωση του αίματος, παρεμβαίνοντας όποτε χρειάζεται για να διασφαλίσει τη σταθερότητα και την ασφάλεια του ασθενούς. Η φροντίδα του συνεχίζεται και μετά το χειρουργείο, με ιδιαίτερη έμφαση στην αντιμετώπιση του πόνου, την ταχύτερη ανάρρωση και την επιστροφή του ασθενούς στις καθημερινές του δραστηριότητες.
Η ασφάλεια της αναισθησίας και οι προϋποθέσεις
Η ασφάλεια αποτελεί βασική προτεραιότητα της Αναισθησιολογίας, μιας ειδικότητας που έχει δώσει ιδιαίτερη έμφαση στην πρόληψη και την αντιμετώπιση των επιπλοκών. Στην Ελλάδα, το νομοθετικό πλαίσιο καθορίζει τις προδιαγραφές για τη χορήγηση αναισθησίας και καταστολής, ενώ η τήρησή τους, η κατάλληλη στελέχωση και η ύπαρξη του απαραίτητου εξοπλισμού παρακολούθησης είναι καθοριστικής σημασίας.
Η πρόοδος της επιστήμης και της τεχνολογίας έχει συμβάλει σημαντικά στη βελτίωση της ασφάλειας των ασθενών και στη μείωση των θανάτων που σχετίζονται με την αναισθησία. Η ασφάλεια, ωστόσο, δεν είναι αυτονόητη, αλλά προϋποθέτει εξειδικευμένο προσωπικό, συνεχή παρακολούθηση και δυνατότητα άμεσης αντιμετώπισης κάθε επιπλοκής.
Ελλείψεις αναισθησιολόγων και λίστες αναμονής στα νοσοκομεία
Η κ. Παπαϊωάννου αναφέρει ότι είναι σημαντικές οι προκλήσεις που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τα δημόσια νοσοκομεία, ιδιαίτερα εξαιτίας της έλλειψης αναισθησιολόγων. Οι συνθήκες εργασίας και οι οικονομικές απολαβές στον ιδιωτικό τομέα αποτελούν παράγοντες που επηρεάζουν τη στελέχωση των δημόσιων δομών.
Το πρόβλημα έχει άμεσο αντίκτυπο στην εξυπηρέτηση των ασθενών, καθώς περιορίζει τη δυνατότητα διενέργειας χειρουργικών επεμβάσεων και συμβάλλει στη δημιουργία μεγάλων λιστών αναμονής. Η κατάσταση απασχολεί και τα νοσοκομεία της Κρήτης, μεταξύ των οποίων εκείνα των Χανίων και του Ρεθύμνου, το Βενιζέλειο και οι υγειονομικές δομές του Λασιθίου.
Προποφόλη και μιδαζολάμη: Η σημασία της σωστής χορήγησης
Ιδιαίτερη συζήτηση έχει προκαλέσει και η χρήση φαρμάκων όπως η προποφόλη και η μιδαζολάμη, με αφορμή την υπόθεση που αφορά τον Γιώργο Μαζωνάκη. Οι συγκεκριμένες ουσίες χρησιμοποιούνται στην αναισθησία και την καταστολή, ωστόσο η χορήγησή τους απαιτεί εξειδικευμένη γνώση, σωστή δοσολογία και κατάλληλη παρακολούθηση.
Η προποφόλη είναι γενικό αναισθητικό, ενώ η μιδαζολάμη ανήκει στις βενζοδιαζεπίνες και χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, για την καταστολή και την αγχόλυση. Και τα δύο φάρμακα μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές επιπλοκές, μεταξύ των οποίων η αναπνευστική καταστολή, εάν δεν χρησιμοποιηθούν υπό τις κατάλληλες συνθήκες.
Όπως επισημαίνεται, η χορήγησή τους πρέπει να συνοδεύεται από κατάλληλη παρακολούθηση της αρτηριακής πίεσης, των καρδιακών παλμών και της οξυγόνωσης, καθώς και της αναπνευστικής λειτουργίας. Σε αυτό το πλαίσιο, η καπνογραφία, η οποία καταγράφει το διοξείδιο του άνθρακα στην εκπνοή, συμβάλλει στην έγκαιρη αναγνώριση αναπνευστικών προβλημάτων.
Η μιδαζολάμη διαθέτει ειδικό αντίδοτο, ωστόσο αυτό δεν αναιρεί την ανάγκη έγκαιρης αναγνώρισης και άμεσης αντιμετώπισης πιθανών επιπλοκών. Η ασφαλής χρήση των συγκεκριμένων φαρμάκων προϋποθέτει εκπαιδευμένο προσωπικό και δυνατότητα άμεσης παρέμβασης σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.
Μια ειδικότητα απαραίτητη για την ασφάλεια του ασθενούς
Η Αναισθησιολογία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της σύγχρονης ιατρικής, ακόμη κι αν η συμβολή της συχνά περνά απαρατήρητη όταν όλα εξελίσσονται ομαλά. Η ασφάλεια που προσφέρει είναι αποτέλεσμα επιστημονικής κατάρτισης, συνεχούς επαγρύπνησης, κατάλληλου εξοπλισμού και αυστηρής τήρησης των κανόνων.
Η Παγκόσμια Ημέρα Αναισθησιολογίας υπενθυμίζει, επομένως, ότι πίσω από κάθε ασφαλή χειρουργική επέμβαση βρίσκεται και η συμβολή μιας εξειδικευμένης ιατρικής ομάδας, με τον αναισθησιολόγο να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στην προστασία της ζωής και της υγείας του ασθενούς.
