Αυστηρότερη εποπτεία των νέων κρατών-μελών, με δυνατότητα περιορισμού ευρωπαϊκών κονδυλίων και αναστολής του δικαιώματος ψήφου, περιλαμβάνει το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη διεύρυνση.
Η πρόταση, με τίτλο «Προετοιμασία της ΕΕ για μια ευρύτερη Ένωση», προβλέπει ότι οι δικλίδες θα μπορούν να ισχύουν έως και 15 χρόνια μετά την ένταξη. Θα καλύπτουν τομείς όπως η οικονομία, η ενιαία αγορά, η δικαιοσύνη και οι εσωτερικές υποθέσεις, ενώ θεσμική ρήτρα θα αφορά σοβαρές παραβιάσεις του κράτους δικαίου, της δημοκρατίας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της προστασίας μειονοτήτων και της καλόπιστης συνεργασίας.
Η Κομισιόν εκτιμά ότι μπορούν να προστεθούν μέλη χωρίς αλλαγή των υφιστάμενων Συνθηκών, αλλά αναγνωρίζει την ανάγκη προσαρμογών στη λήψη αποφάσεων, στη διοικητική ικανότητα, στις πολιτικές και στον προϋπολογισμό. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε τη διεύρυνση γεωπολιτική επιταγή, υπογραμμίζοντας ότι μια μεγαλύτερη Ένωση πρέπει να παραμείνει αποτελεσματική και προσηλωμένη στις κοινές αξίες. Η επίτροπος Διεύρυνσης Μάρτα Κος δήλωσε ότι η ΕΕ μπορεί να δεχθεί περισσότερα μέλη, αλλά χρειάζεται ισχυρότερα μέσα κατά της οπισθοδρόμησης.
Η πρόταση συνδέεται με την εμπειρία της Ουγγαρίας υπό τον Βίκτορ Όρμπαν, καθώς η Βουδαπέστη έχει χρησιμοποιήσει επανειλημμένα το βέτο για να καθυστερήσει ή να εμποδίσει αποφάσεις. Η Επιτροπή ζητεί περισσότερες αποφάσεις με ειδική πλειοψηφία, μεταξύ άλλων για κυρώσεις, φορολογική απάτη και ορισμένα ενεργειακά ζητήματα. Αντίστοιχη διαδικασία εξετάζεται για το άνοιγμα διαπραγματευτικών κεφαλαίων και ενδιάμεσες αποφάσεις ένταξης, ώστε να αποφεύγονται καθυστερήσεις από ένα κράτος. Οι αλλαγές χρειάζονται έγκριση και των 27 χωρών.
Οι υποψήφιες χώρες θα μπορούν να συμμετέχουν σταδιακά, πριν από την ένταξη, σε επιλεγμένες πολιτικές για την ενέργεια, τις μεταφορές, την ψηφιακή πολιτική και την άμυνα, εφόσον πληρούν κριτήρια. Η συμμετοχή θα μπορεί να ανακληθεί σε περίπτωση απόκλισης από δεσμεύσεις ή τη στρατηγική κατεύθυνση της ΕΕ. Η πρόωρη συνεργασία θα προσφέρει εμπειρία εφαρμογής ευρωπαϊκών πολιτικών και οφέλη σε πολίτες και επιχειρήσεις.
Για την Ουκρανία προβλέπονται μεταβατικοί περιορισμοί στη χρηματοδότηση του αγροτικού τομέα και στην πρόσβαση ευαίσθητων προϊόντων της στην ευρωπαϊκή αγορά. Παράλληλα, η ΕΕ σκοπεύει να βοηθήσει το Κίεβο να ανακτήσει πρόσβαση στις παραδοσιακές αγορές τρίτων χωρών. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η διεύρυνση μπορεί να χρηματοδοτηθεί χωρίς εγκατάλειψη των σημερινών προτεραιοτήτων: πριν από την ένταξη, οι υποψήφιοι θα λαμβάνουν πόρους από το Global Europe και κατόπιν μέσω εθνικών και περιφερειακών σχεδίων, με πρόσθετη στήριξη για συνοχή, γεωργία, εσωτερικές υποθέσεις και διασυνοριακή συνεργασία.
Το πακέτο θα αποτελέσει βάση συζητήσεων ενόψει του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Οκτωβρίου. Στο πλαίσιο της δέσμης διεύρυνσης του 2026, αναμένονται ενδεικτικοί οδικοί χάρτες για Μαυροβούνιο, Αλβανία, Μολδαβία και Ουκρανία, εφόσον συνεχίσουν τις μεταρρυθμίσεις.
Το περιεχομενο δημιουργηθηκε με την βοηθεια ΑΙ – powered by PIKIS AGENTS THE AI EXPERTS – www.pikistech.gr
