Γράφει η Ειρήνη Αντωνάκη
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Νοηματικών Γλωσσών, που έχει καθιερωθεί στις 23 Σεπτεμβρίου, αναδεικνύεται η σημασία της ενημέρωσης και της ευαισθητοποίησης του κοινού γύρω από τη νοηματική γλώσσα και τον καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζει στη ζωή των κωφών ανθρώπων. Με αφορμή τη συγκεκριμένη ημέρα, μίλησε στο «Θέμα Κρήτης» ο διευθυντής του Ειδικού Δημοτικού Σχολείου Κωφών και Βαρηκόων Ηρακλείου, Μανόλης Κουφάκης.
Η νοηματική ως μητρική γλώσσα
Ο κ. Κουφάκης εξηγεί ότι η νοηματική γλώσσα αποτελεί τη μητρική γλώσσα των κωφών, το βασικό μέσο επικοινωνίας τους και την πύλη τους στην καθημερινότητα και την κοινωνία. Η προσβασιμότητα, επομένως, δεν αφορά μόνο τις υποδομές, αλλά και την επικοινωνία, καθώς η δυνατότητα πρόσβασης στη νοηματική γλώσσα είναι απαραίτητη για την ισότιμη συμμετοχή των κωφών στην κοινωνική ζωή.
Μια πλήρης και αναγνωρισμένη γλώσσα
Η ελληνική νοηματική γλώσσα είναι μια πλήρης και αναγνωρισμένη γλώσσα, με τη δική της γραμματική και συντακτική δομή. Δεν πρόκειται για έναν απλό τρόπο επικοινωνίας ούτε για παντομίμα. Είναι μια οπτική και κινητική γλώσσα, η οποία γίνεται αντιληπτή μέσω της όρασης και εκφράζεται με κινήσεις των χεριών, του σώματος και του προσώπου, έχοντας τη δυνατότητα να αποδώσει κάθε είδους έννοια, είτε συγκεκριμένη είτε αφηρημένη.
Δεν υπάρχει μία παγκόσμια νοηματική γλώσσα
Ο κ. Κουφάκης αναφέρει ότι ένας από τους συχνότερους μύθους είναι πως υπάρχει μία ενιαία, διεθνής νοηματική γλώσσα. Στην πραγματικότητα, κάθε χώρα διαθέτει τη δική της νοηματική γλώσσα, η οποία διαμορφώνεται μέσα από την ιστορία, την παράδοση και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε κοινωνίας. Για παράδειγμα, στην ελληνική νοηματική, ακόμη και τα νοήματα για ορισμένους μήνες ή έννοιες μπορεί να συνδέονται με στοιχεία της ελληνικής ιστορίας και παράδοσης.
Τα διεθνή νοήματα διευκολύνουν την επικοινωνία
Υπάρχουν, βέβαια, ορισμένα διεθνή νοήματα που χρησιμοποιούνται για να διευκολύνουν την επικοινωνία μεταξύ κωφών ανθρώπων από διαφορετικές χώρες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι υπάρχει μία παγκόσμια νοηματική γλώσσα. Παράλληλα, η κοινή εμπειρία της κώφωσης και η χρήση εκφράσεων του προσώπου και του σώματος μπορούν να διευκολύνουν την επικοινωνία, ακόμη και όταν δεν υπάρχει κοινή νοηματική γλώσσα.
Αυξάνεται το ενδιαφέρον για την εκμάθηση
Ο κ. Κουφάκης τονίζει ότι τα τελευταία χρόνια καταγράφεται αυξημένο ενδιαφέρον και από ακούοντες ανθρώπους για την εκμάθηση της νοηματικής γλώσσας. Δεν αφορά πλέον μόνο επαγγελματίες που χρειάζονται τη συγκεκριμένη γνώση, αλλά και πολίτες που επιθυμούν να μπορούν να επικοινωνούν με κωφούς συνανθρώπους τους.
Πού μπορεί κάποιος να μάθει νοηματική
Μαθήματα νοηματικής γλώσσας προσφέρονται από την Ομοσπονδία Κωφών Ελλάδος, αλλά και από σχολές και σωματεία κωφών σε διάφορες περιοχές της χώρας. Υπάρχουν επίσης δυνατότητες εκμάθησης μέσω τηλεδιάσκεψης, με κέντρα μεγάλων πόλεων, όπως η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη.
Περιορισμένες οι δυνατότητες εκμάθησης στο Ηράκλειο
Στο Ηράκλειο, τα τελευταία δύο με τρία χρόνια, η εκμάθηση της νοηματικής γλώσσας έχει περιοριστεί, καθώς το τοπικό Σωματείο Κωφών αντιμετωπίζει προβλήματα στέγασης και δεν λειτουργούν οργανωμένα τμήματα. Έτσι, αρκετοί ενδιαφερόμενοι στρέφονται σε εξ αποστάσεως προγράμματα.
«Η επικοινωνία είναι δικαίωμα όλων»
Τέλος, ο κ. Κουφάκης επισημαίνει ότι η Παγκόσμια Ημέρα Νοηματικών Γλωσσών αποτελεί μια ευκαιρία να θυμηθούμε ότι η επικοινωνία είναι δικαίωμα όλων. Η ενημέρωση, ο σεβασμός και η διάθεση να γνωρίσουμε τη νοηματική γλώσσα μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη δημιουργία μιας κοινωνίας χωρίς επικοινωνιακούς αποκλεισμούς, όπου οι κωφοί άνθρωποι έχουν ισότιμη πρόσβαση στην ενημέρωση, την εκπαίδευση και την καθημερινή ζωή.
