Μια αθόρυβη οικολογική κρίση φαίνεται να εξελίσσεται στην Πάρνηθα, εκεί όπου το κόκκινο ελάφι, το εμβληματικό σύμβολο του βουνού και ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα είδη της ελληνικής άγριας πανίδας, δίνει μάχη για την επιβίωσή του.
Παρά τις επιστημονικές εκτιμήσεις που υπολογίζουν τον συνολικό πληθυσμό των ελαφιών στην ευρύτερη περιοχή της Πάρνηθας από 75 έως 234 ζώα, με πιθανότερο αριθμό τα 132 άτομα, οι μαρτυρίες από τον πυρήνα του Εθνικού Δρυμού προκαλούν έντονη ανησυχία. Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Συνδέσμου Πάρνηθας (ΣΥΝ.ΠΑ.) Βασίλη Λαζάρου που μίλησε στο Protothema.gr και παρακολουθεί την κατάσταση στο βουνό, στην «καρδιά» της Πάρνηθας ενδέχεται να έχουν απομείνει μόλις 30 ελάφια.
Οι εικόνες που μεταφέρουν πυροφύλακες από τη θέση Μόλα, μία από τις σημαντικότερες περιοχές του Εθνικού Δρυμού, είναι αποκαρδιωτικές. Σημεία όπου μέχρι πριν από λίγα χρόνια συναντούσε κανείς αγέλες ελαφιών, σήμερα παραμένουν άδεια. Οι καταγραφές έχουν ήδη διαβιβαστεί στις αρμόδιες αρχές και στον εισαγγελέα Περιβάλλοντος, ο οποίος συγκεντρώνει στοιχεία για την υπόθεση.
Οι λύκοι και η φυγή των ελαφιών
Η αυξημένη παρουσία λύκων θεωρείται ο βασικός λόγος για τον οποίο τα ελάφια εγκαταλείπουν τον φυσικό τους χώρο και κατεβαίνουν σε αστικές περιοχές αναζητώντας ασφάλεια.
Σχετικά με τον αριθμό των λύκων που υπάρχουν στον Εθνικό Δρυμό, οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για περίπου 60 ζώα, ενώ σύμφωνα με περιβαλλοντικές μελέτες η φέρουσα ικανότητα της περιοχής θα μπορούσε να αντιστοιχεί σε σημαντικά μικρότερο αριθμό. Από την άλλη πλευρά, ο κ. Λαζάρου εκφράζει την άποψη ότι ο πραγματικός πληθυσμός ενδέχεται να ξεπερνά ακόμη και τα 100 ζώα, καθώς παρατηρούνται ολοένα και συχνότερες εμφανίσεις σε κατοικημένες περιοχές όπως οι Θρακομακεδόνες, η Βαρυμπόμπη, το Κρυονέρι και η Ιπποκράτειος Πολιτεία.
Το αποτέλεσμα είναι τα ελάφια να εγκαταλείπουν τον φυσικό τους βιότοπο αναζητώντας καταφύγιο κοντά σε κατοικημένες περιοχές. Η εξάπλωση του κόκκινου ελαφιού εκτός του βουνού είναι πλέον εμφανής. Ζώα έχουν καταγραφεί στα Δερβενοχώρια, στην περιοχή Ασωπού – Τανάγρας, ακόμη και μέχρι τη Θήβα, γεγονός που αποτυπώνει τη μεγάλη αλλαγή που συντελείται στον πληθυσμό του είδους.
Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος του ΣΥΝ.ΠΑ., μας αναφέρει ότι το σχέδιο απομάκρυνσης μέρους του πληθυσμού των λύκων δεν εφαρμόστηκε ποτέ, καθώς υπήρξαν ενστάσεις σχετικά με το πού θα μπορούσαν να μεταφερθούν τα ζώα και αν αυτό θα δημιουργούσε προβλήματα σε άλλες περιοχές με κτηνοτροφική δραστηριότητα.
Ο φόβος της εξαφάνισης και της αιμομιξίας
Η μεγαλύτερη ανησυχία των ειδικών δεν αφορά μόνο τη μείωση των αριθμών. Εάν ο πληθυσμός των ελαφιών πέσει κάτω από τα 50 ζώα, τότε εμφανίζεται ένας ακόμη σοβαρός κίνδυνος: η αιμομιξία.
Επιστημονικές αναφορές προειδοποιούν ότι ένας τόσο μικρός πληθυσμός μπορεί να οδηγηθεί σε γενετική αποδυνάμωση, με σοβαρές επιπτώσεις στην αναπαραγωγή και τη μακροπρόθεσμη επιβίωση του είδους. Με απλά λόγια, ακόμη και αν οι θηρευτές ή άλλοι εξωτερικοί παράγοντες περιοριστούν, ο ίδιος ο πληθυσμός ενδέχεται να οδηγηθεί σε αδιέξοδο εξαιτίας της γενετικής απομόνωσης.
Δύο καταφύγια για να σωθεί το είδος
Μέσα σε αυτό το κλίμα ανησυχίας, προχωρά ο σχεδιασμός για τη δημιουργία δύο νέων καταφυγίων προστασίας του κόκκινου ελαφιού στην Πάρνηθα.
Σύμφωνα με πληροφορίες του protothema.gr το πρώτο θα είναι ένας μεγάλος προστατευμένος χώρος περίπου 250 στρεμμάτων στον ορεινό όγκο της Πάρνηθας, όπου τα ελάφια θα μπορούν να ζουν με ασφάλεια, μακριά από απειλές. Το δεύτερο, μικρότερο καταφύγιο, περίπου 25 στρεμμάτων, θα δημιουργηθεί στο κτήμα της Αμυγδαλέζας και θα λειτουργεί ως χώρος περίθαλψης, φιλοξενίας και περιβαλλοντικής εκπαίδευσης.
Στόχος είναι όχι μόνο η προστασία των ζώων αλλά και η ευαισθητοποίηση των πολιτών, ώστε οι νεότερες γενιές να γνωρίσουν από κοντά ένα είδος που κινδυνεύει να χαθεί από το βουνό με το οποίο ταυτίστηκε επί δεκαετίες.
«Δεν πρέπει να αφήσουμε το σύμβολο της Πάρνηθας να χαθεί»
Τον κώδωνα του κινδύνου κρούει και ο δήμαρχος Αχαρνών Σπύρος Βρεττός, ο οποίος επισημαίνει στο Protothema.gr ότι ο πληθυσμός των ελαφιών μειώνεται δραματικά και ότι απαιτούνται άμεσες και συντονισμένες παρεμβάσεις.
Όπως τονίζει, ο Δήμος Αχαρνών: «Ο πληθυσμός των ελαφιών μειώνεται δραματικά και πλέον μόνο μερικές δεκάδες έχουν απομείνει στο βουνό της Πάρνηθας. Δεν θέλουμε να εξαφανιστεί αυτό το σπάνιο είδος θηλαστικού, μοναδικό σε όλη την Ελλάδα. Με συντονισμένες κινήσεις, σε στενή συνεργασία με το Υπουργείο, τον ΟΦΥΠΕΚΑ και όλους τους αρμόδιους φορείς προσπαθούμε να τα προστατέψουμε από όλους τους κινδύνους που τα απειλούν. Σημαντικό είναι το πρόβλημα της αυξημένης παρουσίας των λύκων, οι οποίοι μάλιστα πλέον απαντώνται μέχρι και στα όρια του αστικού ιστού. Οι προσπάθειες της Δημοτικής Αρχής δε σταματούν. Η προστασία της πανίδας, ο σεβασμός στη φύση και το περιβάλλον αποτελούν βασικές προτεραιότητές μας, πόσο μάλλον για την Πάρνηθα, η οποία παραμένει ο βασικότερος “πνεύμονας” της Αττικής. Συνεχίζουμε δυναμικά, σε στενή συνεργασία πάντα με το εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό και είμαι βέβαιος πως το αποτέλεσμα θα μας δικαιώσει».
