Η ανάγκη για ένα πιο φιλόδοξο και αποτελεσματικό πρόγραμμα ανακαίνισης κατοικιών γίνεται ολοένα και πιο επιτακτική, ιδιαίτερα για τους ιδιοκτήτες που αδυνατούν να αξιοποιήσουν τα ακίνητά τους λόγω έλλειψης κεφαλαίων ή πρόσβασης σε τραπεζικό δανεισμό. Τα υφιστάμενα εργαλεία, αν και κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση, δεν καλύπτουν ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας που παραμένει αποκλεισμένο.
Το πρόγραμμα «Ανακαινίζω – Νοικιάζω» δεν αποτελεί ελληνική πρωτοτυπία, αλλά βασίζεται σε αντίστοιχη πολιτική που εφαρμόστηκε στην Κύπρο. Εκεί, η κρατική επιδότηση συνοδεύτηκε από σαφείς κοινωνικούς όρους: οι ιδιοκτήτες που ενισχύονταν οικονομικά όφειλαν να διαθέτουν τα ακίνητά τους με προσιτό ενοίκιο σε νοικοκυριά χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Αντίθετα, στην Ελλάδα δόθηκε μεγαλύτερη έμφαση στη χρηματοδότηση, χωρίς αντίστοιχη βαρύτητα στην κοινωνική ανταποδοτικότητα.
Το πρόβλημα της στέγασης αποτυπώνεται ξεκάθαρα στα στοιχεία: μόνο στην Αττική καταγράφονται πάνω από 500.000 κενές κατοικίες, την ώρα που η χώρα αντιμετωπίζει από τα υψηλότερα κόστη στέγασης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, η πλειονότητα των νέων 18–34 ετών εξακολουθεί να ζει με την οικογένειά της, αδυνατώντας να αποκτήσει αυτονομία.
Η αντίφαση είναι εμφανής: από τη μία πλευρά υπάρχει τεράστιο ανεκμετάλλευτο οικιστικό απόθεμα και από την άλλη έντονη στεγαστική πίεση. Για να υπάρξει ουσιαστική εικόνα της κατάστασης, απαιτείται καλύτερη καταγραφή των πραγματικά κλειστών ακινήτων, μέσω διασταύρωσης στοιχείων μεταξύ φορολογικών αρχών και παρόχων ενέργειας και ύδατος.
Στο πλαίσιο των παρεμβάσεων, το ελληνικό πρόγραμμα προβλέπει επιδοτήσεις που μπορεί να φτάσουν έως και τις 36.000 ευρώ ανά κατοικία, καλύπτοντας μεγάλο μέρος του κόστους ανακαίνισης. Ωστόσο, οι προϋποθέσεις συμμετοχής –όπως εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια– σε συνδυασμό με την ανάγκη ιδίων κεφαλαίων ή δανεισμού, αφήνουν εκτός πολλούς ιδιοκτήτες.
Επιπλέον, τίθεται ζήτημα επάρκειας της επιδότησης, καθώς το αυξημένο κόστος κατασκευών συχνά καθιστά δύσκολη μια ολοκληρωμένη ανακαίνιση. Έτσι, ακόμη και όσοι εντάσσονται στο πρόγραμμα ενδέχεται να μην μπορούν να καλύψουν πλήρως τις ανάγκες των ακινήτων τους.
Το βασικό ζητούμενο, ωστόσο, παραμένει η φιλοσοφία της στεγαστικής πολιτικής. Αν ο στόχος είναι η αύξηση της προσφοράς και η αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, απαιτείται ένα πιο ολοκληρωμένο μοντέλο που:
- δεν θα εξαρτάται αποκλειστικά από την οικονομική δυνατότητα του ιδιοκτήτη,
- θα ενεργοποιεί το ανενεργό κτιριακό απόθεμα,
- και θα εξασφαλίζει προσιτά ενοίκια για τους πολίτες.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η γεωγραφική στόχευση των παρεμβάσεων, με προτεραιότητα στις περιοχές όπου οι πιέσεις είναι εντονότερες.
Παράλληλα, η δημόσια χρηματοδότηση θα πρέπει να συνδέεται με συγκεκριμένες κοινωνικές υποχρεώσεις. Η διάθεση των ανακαινισμένων κατοικιών με προσιτό ενοίκιο για ορισμένο χρονικό διάστημα θα μπορούσε να αποτελέσει βασική προϋπόθεση, διασφαλίζοντας ότι η κρατική ενίσχυση επιστρέφει στην κοινωνία.
Το παράδειγμα της Κύπρου δείχνει ότι ένα τέτοιο μοντέλο μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά, συνδυάζοντας επιδότηση, φορολογικά κίνητρα και υποχρέωση προσιτής μίσθωσης. Αντίθετα, στην Ελλάδα η απουσία αυτών των όρων περιορίζει το κοινωνικό αποτύπωμα των πολιτικών.
Συνολικά, η αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης δεν μπορεί να βασιστεί μόνο στην αγορά. Απαιτείται ξεκάθαρη πολιτική βούληση και στοχευμένες παρεμβάσεις που θα εξυπηρετούν τόσο τους ιδιοκτήτες όσο και την κοινωνία.
Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: μπορεί η Ελλάδα να προχωρήσει σε ένα πιο δίκαιο και αποτελεσματικό μοντέλο στεγαστικής πολιτικής που θα εξασφαλίζει πραγματικά προσιτή κατοικία;
Πηγή: newmoney.gr
