Τι είναι το «εμπορικό μπαζούκα» της Ευρωπαϊκής Ένωσης και πώς θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στην υπόθεση της Γροιλανδίας;

Οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξετάζουν πώς θα απαντήσουν στις απειλές του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει τελωνειακούς δασμούς στο πλαίσιο της διευρυνόμενης διένεξης για τη Γροιλανδία, περιλαμβανομένης της ενδεχόμενης ανάπτυξης του Μηχανισμού Αποτροπής Μέσων Εξαναγκασμού (Anti-Coercion Instrument, ACI), του αποκαλούμενου «εμπορικού μπαζούκα» της ΕΕ.

Η Γαλλία έχει ανακοινώσει τη πρόθεσή της να ζητήσει την ενεργοποίηση του εν λόγω μηχανισμού αφού ο Τραμπ ανακοίνωσε προχθές, Σάββατο, ότι θα επιβάλει επιπρόσθετους δασμούς σε αγαθά από οκτώ ευρωπαϊκές χώρες μέχρι να επιτευχθεί «η πλήρης αγορά της Γροιλανδία»

Ο μηχανισμός, ο οποίος υιοθετήθηκε το 2023, μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε περιπτώσεις οικονομικού εξαναγκασμού όταν μια χώρα που δεν είναι μέλος της ΕΕ αποπειράται να ασκήσει πίεση, μέσω εμπορικών περιορισμών, στο συνασπισμό ή σε κάποιο από τα 27 μέλη του ώστε να λάβει κάποια απόφαση.

Τέτοιες πρακτικές «παρεμβαίνουν αδικαιολόγητα στις θεμιτές κυρίαρχες επιλογές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της», αναφέρει στον ισότοπό της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Ως παράδειγμα, η Κομισιόν επικαλείται έναν εμπορικό εταίρο που εισάγει ή απειλεί να εισαγάγει πρόσθετους τελωνειακούς δασμούς, η επιβολή των οποίων συνιστά διακριτική μεταχείριση.

Η κλίμακα των αντιμέτρων, που μπορεί να εφαρμόσει η ΕΕ, είναι ευρεία, καθώς περιλαμβάνει τελωνειακούς δασμούς, περιορισμούς στις εισαγωγές και τις εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών ή διάφορους περιορισμούς στην πρόσβαση στην αγορά της ΕΕ.

Μέτρα αντιποίνων βάσει του ACI αποτελούν ωστόσο ύστατη προσφυγή και πρέπει να είναι αναλογικά.

Για να εφαρμοσθεί το εργαλείο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει πρώτα να εξετάσει αν υφίσταται στην προκειμένη περίπτωση οικονομικός εξαναγκασμός. Οι χώρες της ΕΕ πρέπει στη συνέχεια να υποστηρίξουν το συμπέρασμα της Επιτροπής, πριν ο εκτελεστικός βραχίονας της ΕΕ αρχίσει ιδανικά συνομιλίες με τη χώρα.

Αν οι συνομιλίες αυτές αποβούν ανεπιτυχείς, η ΕΕ μπορεί να επιβάλει αντίμετρα.

Σε περίπτωση που ο ACI τεθεί σε ισχύ για τις τελευταίες εμπορικές απειλές του Τραμπ, είναι πιθανή η επιβολή δασμών ως αντίποινα σε εισαγωγές αμερικανικών αγαθών. Επίσης μπορεί να τεθεί σε αναστολή η συμφωνία για τους δασμούς που επιτεύχθηκε τον Ιούλιο μεταξύ της ΕΕ και των ΗΠΑ.