Μάχη για τα ηνία της Ορθοδοξίας

Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει πολλά μέτωπα -δεν είναι μόνο τα όπλα στα πεδία των μαχών ανάμεσα στους Ρώσους εισβολείς και τους Ουκρανούς που υπερασπίζονται τη χώρα τους.

Όταν το 2022 ο Βλαντιμίρ Πούτιν δικαιολόγησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία αναφέρθηκε και στο ρήγμα στις σχέσεις της Κωνσταντινούπολης με τη Μόσχα, ένα ρήγμα που σχεδόν έχει πάρει τις διαστάσεις σχίσματος. Πήρε θέση με τον τρόπο αυτό σε μια θρησκευτική και πολιτική διαμάχη ανάμεσα σε δύο ορθόδοξους Πατριάρχες με διαφορετικές φιλοσοφίες και στοχεύσεις, τον Βαρθολομαίο στην Κωνσταντινούπολη και τον Κύριλλο στη Μόσχα.

Το αμερικανικό περιοδικό Atlantic σε εκτενές άρθρο του Ρόμπερτ Γουόρθ αναφέρεται σε αυτόν τον πόλεμο, πώς άρχισε και την πορεία του, πώς και γιατί εκτείνεται πέρα από το Φανάρι και τη Μόσχα -και πώς μπορεί να καταλήξει.

Πεδίο μάχης και η Ελλάδα

Η ρωσική εκστρατεία για την αποκατάσταση της επιρροής της Ρωσίας στα.. σοβιετικά μεγέθη και πέρα από αυτά, άρχισε από την Ελλάδα, γράφει το Atlantic, μια χώρα με παμπάλαιους θρησκευτικούς δεσμούς με τη Ρωσία και κοινούς εχθρούς.

Μετά το 2000 οι ρωσικές επενδύσεις στη θρησκεία στην Ελλάδα (εκκλησίες, εκδρομές στη Ρωσία και τα συναφή) αυξήθηκαν. Το ρωσικό μοναστήρι του Αγίου Παντελεήμονα είναι το πλέον φιλορωσικό από τα 20 της χερσονήσου του Άθω –αλλά και το πιο καλοφτιαγμένο χάρη στα χρήματα από Ρώσους ολιγάρχες. Το είδε από κοντά το 2005 και ο Πούτιν, η άνοδος του οποίου μετά το 1999 «πάτησε» και στην αξιοποίηση της θρησκείας.

Βήμα δεύτερο λίγο αργότερα, οι προσπάθειες μέσα από ιστοσελίδες, μπλογκ και ομάδες στο Facebook να απαξιωθεί ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος ως χειραγωγούμενο όργανο των Τούρκων, του Βατικανού ή των ΗΠΑ.

Η μάχη για την επιρροή έφτασε μέχρι και τις μητροπόλεις της Αφρικής όπου το ρωσικό χρήμα, αλλά και το Instagram για την προσέγγιση των πιστών, προσπαθούν να φέρουν ενορίες στην μεριά της Μόσχας. Οι ιερείς, όπως εξηγεί Ορθόδοξος Αφρικανός επίσκοπος, είναι επιρρεπείς στη δωροδοκία γιατί έχουν και μεγάλες οικογένειες να θρέψουν. Τα 300 ευρώ τον μήνα που δίνουν οι Ρώσοι δεν είναι και ευκαταφρόνητο ποσό για αυτές τις χώρες.

Ο Βαρθολομαίος, απορροφημένος από την οργάνωση μιας Πανορθόδοξης Συνόδου, δεν έδωσε σημασία σε αυτές τις επιθέσεις. Οι Ρώσοι έβαζαν, πάντως, τα αιτήματά τους που κατέληγαν να γίνονται εμπόδια: δεν ήθελαν, για παράδειγμα, να γίνονται αναφορές στα ανθρώπινα δικαιώματα (που τα θεωρούν σιωπηρή αποδοχή της ομοφυλοφιλίας).

Τελικά, μία εβδομάδα πριν αρχίσει η Σύνοδος, στην Κρήτη το 2016, οι Ρώσοι αποσύρθηκαν. Ήταν μια απόφαση, που όπως γράφει το άρθρο, εξέθεσε τα ρήγματα στο εσωτερικό της Ορθοδοξίας.