Είχαμε τελικά χθες τα «γεννητούρια» του νέου κόμματος του Αλέξης Τσίπρας. Μόνο που η λέξη γεννητούρια, με βάση όσα παρουσιάστηκαν από το Θησείο, μάλλον δεν αποτυπώνει ακριβώς την εικόνα. Περισσότερο έμοιαζε με επανεμφάνιση ενός πολιτικού αφηγήματος που η ελληνική κοινωνία έχει ήδη ξανακούσει, παρά με κάτι πραγματικά νέο. Και αν κάτι έγινε οριστικά σαφές από τη χθεσινή πρεμιέρα, είναι πως ο SYRIZA από χθες μοιάζει πολιτικά και οργανωτικά κλινικά νεκρός, περιμένοντας απλώς τον τυπικό ενταφιασμό του.
Η παρουσίαση του νέου κόμματος είχε έντονη δόση πολιτικής σκηνοθεσίας, συμβολισμών και προσεκτικά μελετημένης επικοινωνίας. Ξεκινώντας από το ίδιο το όνομα: «ΕΛΑΣ – Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη». Η επιλογή μόνο τυχαία δεν είναι. Η λέξη «ΕΛΑΣ» ενεργοποιεί πατριωτικούς και ιστορικούς συνειρμούς που αγγίζουν ακόμη και δεξιά ακροατήρια. Όμως το «Αριστερή» που ακολουθεί ακυρώνει αμέσως αυτή τη διεύρυνση, δημιουργώντας ένα αντιφατικό πολιτικό μήνυμα. Σαν να προσπαθεί το νέο εγχείρημα να πατήσει ταυτόχρονα σε δύο διαφορετικά πολιτικά ακροατήρια: στο παραδοσιακό αριστερό κοινό αλλά και σε ένα πιο πατριωτικό ή αντισυστημικό δεξιό κοινό.
Η προσπάθεια αυτή θύμισε έντονα την πρώτη περίοδο του Ανδρέα Παπανδρέου και το παλιό ΠΑΣΟΚ της δεκαετίας του ’80. Όχι μόνο στο ύφος, αλλά και στη σκηνοθεσία. Το κορίτσι που παρέδωσε το μήνυμα με το όνομα του κόμματος στον Αλέξη Τσίπρα έφερε αμέσως στη μνήμη την εμβληματική εικόνα του μικρού κοριτσιού με τα πολύχρωμα γαρύφαλλα στις συγκεντρώσεις του Ανδρέα Παπανδρέου το 1985. Η αναφορά μόνο τυχαία δεν μπορεί να θεωρηθεί. Ο Τσίπρας συνεχίζει να επιχειρεί να δανειστεί στοιχεία από τη συναισθηματική και συμβολική κληρονομιά του ΠΑΣΟΚ, προσπαθώντας να διεισδύσει σε κοινά που σήμερα παραμένουν κοντά στο ΠΑΣΟΚ.
Αντίστοιχο μήνυμα εξέπεμψαν και τα χρώματα του νέου κόμματος. Μπλε, γαλάζιο, πορτοκαλί, μοβ. Μια παλέτα σχεδόν ολόκληρου του πολιτικού φάσματος. Προφανής στόχος να σταλεί μήνυμα διεύρυνσης πέρα από τον στενό πυρήνα της παραδοσιακής Αριστεράς. Ειδικά η παρουσία του μπλε και του γαλάζιου μόνο απαρατήρητη δεν περνά. Δείχνει καθαρά προσπάθεια προσέγγισης απογοητευμένων ψηφοφόρων της New Democracy ή αντισυστημικών δεξιών που αναζητούν πολιτική έκφραση εκτός κυβερνητικού χώρου.
Το πρόβλημα όμως για τον πρώην πρωθυπουργό είναι ότι πίσω από τη σκηνοθεσία και τους συμβολισμούς δεν παρουσιάστηκε κάτι πραγματικά νέο πολιτικά. Η ομιλία του ήταν γεμάτη συνθήματα, συναισθηματικές αναφορές και γενικές διαπιστώσεις περί δημοκρατίας, δικαιοσύνης και κοινωνικής προστασίας, χωρίς συγκεκριμένες και πειστικές προτάσεις διακυβέρνησης. Οι βασικές δεσμεύσεις κινήθηκαν ξεκάθαρα αριστερότερα, με αναφορές στον κόσμο της εργασίας, στους μετανάστες, στους «λίγους και ισχυρούς» και σε μια πιο αντισυστημική εξωτερική πολιτική.
Ειδικά οι αναφορές στην Ουκρανία και το Ιράν έδειξαν ότι ο Τσίπρας επιχειρεί να επανασυνδεθεί και με κοινά που διατηρούν έντονα αντιδυτικά ή φιλορωσικά αντανακλαστικά. Η φράση για «πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική» παρέπεμψε ευθέως σε παλαιότερες θέσεις του ΣΥΡΙΖΑ πριν από την κυβερνητική του προσαρμογή.
Το βασικό πολιτικό ερώτημα πλέον είναι ποιος απειλείται περισσότερο από την επιστροφή Τσίπρα. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δύσκολα θα ανησυχήσει σοβαρά. Για σημαντικό κομμάτι των μεσαίων ψηφοφόρων, το όνομα Τσίπρας εξακολουθεί να συνδέεται με την περίοδο της υπερφορολόγησης, της αβεβαιότητας και της οικονομικής στασιμότητας. Για τον Nίκο Ανδρουλάκη τα πράγματα είναι πιο σύνθετα, καθώς ο Τσίπρας διαθέτει σαφώς μεγαλύτερη επικοινωνιακή άνεση. Ωστόσο, η χθεσινή παρουσίαση δεν έδειξε πραγματική στροφή προς το Κέντρο. Αντίθετα, επιβεβαίωσε ότι το νέο κόμμα θα κινηθεί κυρίως στον χώρο αριστερά του ΠΑΣΟΚ. Και εκεί ακριβώς βρίσκεται και η βασική δεξαμενή από την οποία θα επιχειρήσει να αντλήσει πολιτική δύναμη.
