Εφημερεύοντα
Κίνηση
Καιρός
Η αναθεώρηση του ιταλικού ΚΟΚ, που υποχρεώνει τους ιδιοκτήτες ηλεκτρικών πατινιών να τα ασφαλίζουν και να τους εκδίδουν πινακίδες «περιπλέκει την κατάσταση», όπως αναφέρουν οι τοπικές Αρχές. Υποχρεωτική έγινε η ασφάλιση των πατινιών και στην Ισπανία – όπου μάλιστα δημιουργήθηκε κρατικό ταμείο που θα αποζημιώνει τα θύματα τροχαίων στα οποία εμπλέκονται ανασφάλιστα πατίνια, ακολουθώντας το παράδειγμα της Γερμανίας, όπου η κυκλοφορία ανασφάλιστου πατινιού χωρίς πινακίδες είναι ποινικό αδίκημα. Υπάρχει ενδεχόμενο να δούμε ανάλογα μέτρα και στην Ελλάδα, όπου κυκλοφορούν περίπου 5.000 πατίνια, ενοικιαζόμενα ή ιδιωτικής χρήσης;
Κυβερνητικές πηγές εξηγούν στο «ΘΕΜΑ» ότι το ζήτημα είναι στα υπ’ όψιν της κυβέρνησης, όμως θα εξεταστεί όταν τακτοποιηθούν τα θέματα προτεραιότητας που αφορούν την οδική ασφάλεια. Αλλωστε, επισημαίνουν οι ίδιοι παράγοντες, το βασικό ζήτημα είναι να μειωθούν, αν όχι να μηδενιστούν οι θάνατοι και οι τραυματισμοί από τροχαία στην Ελλάδα με κάθε είδους όχημα και μετά να ρυθμιστούν και τα ζητήματα αστικής ευθύνης. Η υπόθεση βέβαια είναι αρκετά πιο περίπλοκη απ’ ό,τι φαίνεται.
Η αρχή του νέου ΚΟΚ να μην τιμωρείται το όχημα, αλλά ο/η οδηγός για την παράβαση, αποδεικνύεται σωστή με τις πρώτες «καμπάνες». Στο πλαίσιο αυτό, η πρώτη οδηγός ηλεκτρικού πατινιού που δέχτηκε πρόστιμο (ύψους 300 ευρώ και απομάκρυνση του οχήματος με γερανό) επειδή συνελήφθη να οδηγεί μεθυσμένη (στην Πανεπιστημίου, όπου έπεσε σε μπλόκο για αλκοτέστ), φέρεται πως μερικές ημέρες νωρίτερα είχε χάσει το δίπλωμά της για την ίδια παράβαση – αυτή τη φορά με αυτοκίνητο.
Φυλάκιση
Και αν ο πατέρας της διαμαρτύρεται λέγοντας ότι θα προσφύγει δικαστικά για το άδικο του προστίμου, σε άλλες χώρες το ζήτημα το παίρνουν ακόμα πιο σοβαρά. Για παράδειγμα στη Νορβηγία, μια 40χρονη που συνελήφθη να οδηγεί μεθυσμένη ηλεκτρικό πατίνι, καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης 2 εβδομάδων (με αναστολή), έχασε την άδεια οδήγησης (πρέπει να δώσει εξετάσεις εκ νέου, 18 μήνες αργότερα) και της επιβλήθηκε πρόστιμο ύψους 9.500 ευρώ.
Καθώς, λοιπόν, φαίνεται ότι στη χώρα μας δεν έχουμε φτάσει ακόμα στο κοινωνικό επίπεδο της ευθύνης που απαιτεί η κυκλοφορία οποιουδήποτε οχήματος για να μην επιβαρύνει άλλους χρήστες των οδών (ή των πεζοδρομίων κ.λπ.), νομικοί, καθώς και επαγγελματίες του ασφαλιστικού κλάδου έχουν αρχίσει να ανεβάζουν τους τόνους σε ό,τι αφορά την κάλυψη ζημιών και άλλων αστικού τύπου απαιτήσεων που προκλήθηκαν από ηλεκτρικά πατίνια. Ενα άλλο ζήτημα επίσης είναι ο εντοπισμός ατόμων που διαπράττουν παραβάσεις με τέτοιου είδους οχήματα.
Νομικοί εξηγούν ότι μοιραία στα δικαστήρια θα οδηγηθούν υποθέσεις διεκδίκησης αποζημιώσεων από οδηγούς που θα έχουν υποστεί ζημιές από ανασφάλιστους χρήστες ηλεκτρικών πατινιών. Κι αυτό γιατί -τουλάχιστον προς το παρόν- υπάρχει η διάκριση που θέλει τους μισούς χρήστες της οδού -δηλαδή τους οδηγούς ΙΧ, φορτηγών και μοτοσικλετών- να έχουν ασφάλεια και πινακίδες κυκλοφορίας, ενώ τους οδηγούς πατινιών να μην είναι υποχρεωμένοι να έχουν ασφάλεια, ούτε αναγνωριστικά του οχήματός τους.
Αυτό το γεγονός, ότι η αποζημίωση -ακόμα και παραδοχή της ζημιάς- εξαρτάται από την καλή θέληση του χρήστη ΕΠΗΟ (Ελαφρύ Προσωπικό Ηλεκτρικό Οχημα), καθώς σε διαφορετική περίπτωση είναι μάλλον αδύνατη ακόμα και η ταυτοποίησή του, είναι και ο λόγος για τον οποίο ουσιαστικά δεν έχουμε στην Ελλάδα αξιόπιστα, επίσημα νούμερα σε ό,τι αφορά τα τροχαία συμβάντα με εμπλοκή τέτοιων οχημάτων.
Αποζημιώσεις
Το… ακόμα μεγαλύτερο κακό είναι ότι καθώς τα πατίνια θεωρούνται Ελαφρά Προσωπικά Ηλεκτρικά Οχήματα και δεν απαιτείται ασφάλιση βάσει νόμου, οι ζημιές και οι τραυματισμοί που προκαλούνται από αυτά δεν καλύπτονται από το Επικουρικό Κεφάλαιο, όπως συμβαίνει με τις ανασφάλιστες μοτοσικλέτες ή τα αυτοκίνητα. Από την άλλη, οι οδηγοί που θα υποστούν ζημιά από ΕΠΗΟ, μπορούν να απευθυνθούν στο Επικουρικό Κεφάλαιο (epikef.gr), το οποίο αποζημιώνει ζημιές (σωματικές και υλικές) που προκαλούνται από οχήματα όταν ο υπαίτιος παραμένει άγνωστος, ανασφάλιστος ή όταν η ασφαλιστική εταιρεία έχει καταρρεύσει/ανακληθεί. Αν και το Επικουρικό Κεφάλαιο δεν δημοσιεύει κατηγοριοποιημένα, βάσει οχήματος, στοιχεία, πέρυσι καταβλήθηκαν από αυτό αποζημιώσεις ύψους 14,39 εκατ. ευρώ (εκ των οποίων τα 8,28 εκατομμύρια αφορούσαν ανασφάλιστα και τα υπόλοιπα άγνωστα οχήματα και αρωγή).
Αυτό πάντως το οποίο είναι ικανό να μας δείξει τι… έρχεται σε ό,τι αφορά τα ηλεκτρικά πατίνια και την υποχρέωση -ή μη- της ασφάλισής τους, είναι το τι συμβαίνει στις άλλες χώρες της Ε.Ε. Τα ηλεκτρικά πατίνια πέρασαν μέσα σε λίγα χρόνια από το περιθώριο στο κέντρο της αστικής κινητικότητας. Είναι γρήγορα, σχετικά φθηνά και ευέλικτα, ιδίως στις πυκνοδομημένες πόλεις. Μαζί τους, όμως, ήρθαν και τα ερωτήματα: ποιος επιτρέπεται να τα οδηγεί, πού, με ποια ταχύτητα, αν χρειάζεται κράνος, ασφάλιση ή ακόμα και πινακίδες. Στην Ευρώπη δεν υπάρχει ενιαίος κανόνας. Κάθε χώρα χαράζει τη δική της γραμμή, άλλοτε αυστηρή και άλλοτε πιο χαλαρή, προσπαθώντας να ισορροπήσει ανάμεσα στην οδική ασφάλεια και την ενθάρρυνση της μικροκινητικότητας. Το αποτέλεσμα είναι ένα ρυθμιστικό μωσαϊκό, με σημαντικές διαφορές από χώρα σε χώρα.
Ακολουθεί μια αναλυτική εικόνα του τι ισχύει σήμερα σε βασικά ευρωπαϊκά κράτη, με έμφαση στην ασφάλιση, τις αλλαγές στον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας και την υποχρέωση ή μη έκδοσης πινακίδων.
Στη χώρα, οι εταιρείες που διαχειρίζονται κοινόχρηστα πατίνια υποχρεούνται να τοποθετούν ειδική συσκευή με GPS που διαβάζει τη θέση του πατινιού και αποτρέπει τη χρήση του εκτός καθορισμένων αστικών περιοχών.
Ενα από τα κομβικά ζητήματα αφορά την παραγωγή των ειδικών σημάτων οδικής κυκλοφορίας. Το εθνικό τυπογραφείο της Ιταλίας (Poligrafico dello Stato) καθορίζει τα κριτήρια για τη σύνθεση των αλφαριθμητικών κωδικών για τις πινακίδες κυκλοφορίας, αλλά θα πρέπει να αποφασιστεί ποιος θα παράγει τα σήματα και πόσο θα κοστίζουν στον καταναλωτή.
Τροχαία ατυχήματα
Στην Ισπανία, η έκρηξη της χρήσης πατινιών οδήγησε και σε έκρηξη των τροχαίων ατυχημάτων και τραυματισμών πεζών. Με τη σειρά τους, οδήγησαν σε νέους, αυστηρούς κανόνες για τα συγκεκριμένα οχήματα, που ισχύουν από τις 2 Ιανουαρίου. Βάσει αυτών, όλοι οι χρήστες ηλεκτρικών πατινιών και ποδηλάτων έχουν τις ίδιες υποχρεώσεις με τους υπόλοιπους ιδιοκτήτες οχημάτων. Υποχρεωτικά λοιπόν, πρέπει να διαθέτουν ασφάλιση αστικής ευθύνης, η οποία θα καλύπτει υλικές ή προσωπικές ζημιές που μπορεί να προκληθούν σε τρίτους. Η εκτιμώμενη τιμή αυτών των ασφαλειών κυμαίνεται μεταξύ 20 και 100 ευρώ ετησίως, σύμφωνα με τις ασφαλιστικές εταιρείες. Σε περίπτωση που συλληφθούν να οδηγούν ανασφάλιστο το πατίνι τους, τα πρόστιμα φτάνουν τα 1.000 ευρώ, ενώ άλλα 500 ευρώ είναι το πρόστιμο για τη μη έκδοση πινακίδων κυκλοφορίας. Κι αυτό γιατί ο νέος κανονισμός επιβάλλει την υποχρέωση εγγραφής αυτών των οχημάτων στο Μητρώο της Γενικής Διεύθυνσης και την κατοχή πιστοποιητικού κυκλοφορίας που θα εγγυάται ότι το όχημα πληροί τις απαιτούμενες τεχνικές προδιαγραφές.
Πινακίδα κυκλοφορίας
Τα οχήματα θα πρέπει επίσης να φέρουν ορατή πινακίδα κυκλοφορίας ή ετικέτα που επιτρέπει την ταυτοποίησή τους σε περίπτωση παράβασης. Με τον ίδιο τρόπο, το ισπανικό Επικουρικό Κεφάλαιο, το Consorcio de Compensaciοn de Seguros, ο δημόσιος οργανισμός που αποζημιώνει τα θύματα όταν ο υπαίτιος ενός τροχαίου είναι άγνωστος ή δεν διαθέτει ασφαλιστήριο, πλέον θα καλύπτει και τα ηλεκτρικά πατίνια.
Η Γερμανία ήταν από τις πρώτες χώρες που έθεσαν σαφές νομικό πλαίσιο για τα ηλεκτρικά πατίνια ήδη από το 2019, με ειδικό κανονισμό (Elektrokleinstfahrzeuge-Verordnung). Τα πατίνια θεωρούνται μηχανοκίνητα οχήματα μικρής ισχύος και η μέγιστη ταχύτητά τους περιορίζεται στα 20 χλμ./ώρα. Η ασφάλιση αστικής ευθύνης είναι υποχρεωτική. Ο οδηγός πρέπει να φέρει ειδικό ασφαλιστικό αυτοκόλλητο, το οποίο λειτουργεί πρακτικά ως απόδειξη κάλυψης και ανανεώνεται κάθε χρόνο. Δεν απαιτείται κλασική πινακίδα κυκλοφορίας, αλλά το αυτοκόλλητο είναι υποχρεωτικό και η απουσία του επισύρει πρόστιμα, ενώ ουσιαστικά υποκαθιστά την πινακίδα.
Στη Γαλλία, τα ηλεκτρικά πατίνια εντάχθηκαν επίσημα στον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας το 2019, ως «engins de déplacement personnel motorisés». Εκτοτε, το πλαίσιο έχει τροποποιηθεί αρκετές φορές, κυρίως μετά από θανατηφόρα ατυχήματα στο Παρίσι και σε άλλες μεγάλες πόλεις.
Τι ισχύει
ΙΤΑΛΙΑ: Ο νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας της Ιταλίας απαιτεί από τους οδηγούς πατινιών υποχρεωτική χρήση κράνους ανεξαρτήτως ηλικίας, πινακίδα αναγνώρισης, ασφαλιστική κάλυψη και απαγόρευση εξόδου (με geofencing) από τα όρια του αστικού ιστού.
ΙΣΠΑΝΙΑ: Ολοι οι χρήστες ηλεκτρικών πατινιών και ποδηλάτων έχουν τις ίδιες υποχρεώσεις με τους υπόλοιπους ιδιοκτήτες οχημάτων. Υποχρεωτικά λοιπόν, πρέπει να διαθέτουν ασφάλιση αστικής ευθύνης, η οποία θα καλύπτει υλικές ή προσωπικές ζημιές που μπορεί να προκληθούν σε τρίτους.
ΓΕΡΜΑΝΙΑ: Τα πατίνια θεωρούνται μηχανοκίνητα οχήματα μικρής ισχύος και η μέγιστη ταχύτητά τους περιορίζεται στα 20 χλμ./ώρα. Η ασφάλιση αστικής ευθύνης είναι υποχρεωτική. Ο οδηγός πρέπει να φέρει ειδικό ασφαλιστικό αυτοκόλλητο, το οποίο λειτουργεί πρακτικά ως απόδειξη κάλυψης και ανανεώνεται κάθε χρόνο. Δεν απαιτείται κλασική πινακίδα κυκλοφορίας, αλλά το αυτοκόλλητο είναι υποχρεωτικό και η απουσία του επισύρει πρόστιμα.
ΓΑΛΛΙΑ: Η μέγιστη ταχύτητα είναι 25 χλμ./ώρα, ενώ σε πολλές αστικές ζώνες ισχύουν χαμηλότερα όρια. Η κυκλοφορία στα πεζοδρόμια απαγορεύεται. Η ασφάλιση αστικής ευθύνης είναι υποχρεωτική. Πινακίδες κυκλοφορίας δεν απαιτούνται. Υποχρεωτικός εξοπλισμός με φώτα, ανακλαστικά και κουδούνι. Το κράνος είναι υποχρεωτικό για ανηλίκους και προαιρετικό για ενήλικες.