Οι πολεοδομίες αλλάζουν χέρια

Από την 1η Ιουλίου προβλέπεται να ξεκινήσει η μετάβαση σε ένα νέο πολεοδομικό καθεστώς, καθώς οι πρώτες «πρότυπες πολεοδομίες» ενσωματώνονται στο Κτηματολόγιο.

Πρόκειται για το πρώτο πρακτικό βήμα μιας εκτεταμένης διοικητικής αναδιάρθρωσης που αλλάζει τον φορέα στον οποίο θα υπάγονται στο εξής οι ΥΔΟΜ. Σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό, στις αρχές του 2027 το νέο σύστημα θα καλύπτει το σύνολο της επικράτειας, αντικαθιστώντας οριστικά τις δημοτικές Υπηρεσίες Δόμησης.

Η μεταρρύθμιση προβλέπει ότι οι πολεοδομικές αρμοδιότητες μεταφέρονται σταδιακά στο Εθνικό Κτηματολόγιο, το οποίο αποκτά διευρυμένο ρόλο στη διαχείριση της ιδιοκτησίας και της αδειοδότησης της δόμησης. Οι πρώτες ΥΔΟΜ που θα ενταχθούν στο νέο σχήμα, θα λειτουργήσουν ως «πρότυπα κέντρα δόμησης», όπου θα δοκιμαστούν στην πράξη νέες διαδικασίες ελέγχου, στελέχωσης και ψηφιακής διαχείρισης φακέλων.

Πιλοτική εφαρμογή με αυστηρό χρονοδιάγραμμα

Κεντρικός στόχος της κυβέρνησης είναι να τερματιστεί το σημερινό κατακερματισμένο σύστημα, όπου δεκάδες πολεοδομίες λειτουργούν με διαφορετικούς κανόνες και ταχύτητες, με πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα την στάση που κράτησαν στις διατάξεις του ΝΟΚ αλλά και την διαχείριση της εκτός σχεδίου δόμησης όπου άλλες πολεοδομίες εκδίδουν άδειες και άλλες όχι.

Η ευθύνη περνά πλέον σε έναν ενιαίο φορέα, τον Εθνικό Οργανισμό Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης, με ενιαία διοίκηση και κοινά πρωτόκολλα λειτουργίας. Ο νέος φορέας θα έχει ένα κοινό διοικητή και δύο υποδιοικητές που θα καλύψουν αντίστοιχα τις αρμοδιότητες στο κτηματολόγιο και την δόμηση.

Γιατί επιλέχθηκε το Κτηματολόγιο

Κυβερνητικά στελέχη σημειώνουν ότι το Κτηματολόγιο διαθέτει πανελλαδική παρουσία και ψηφιοποιημένες βάσεις δεδομένων, γεγονός που επιτρέπει τη σύνδεση της οικοδομικής άδειας με σαφή στοιχεία ιδιοκτησίας, περιορίζοντας ασάφειες και καθυστερήσεις.

Οι μηχανικοί θα συνεχίσουν να υποβάλλουν ψηφιακά τους φακέλους, ωστόσο οι έλεγχοι θα είναι πλέον υποχρεωτικοί πριν από την έναρξη των εργασιών. Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία νέου μητρώου ανεξάρτητων ελεγκτών και η χρήση αυτοματοποιημένων εργαλείων για την ιεράρχηση των ελέγχων.

Αντίδραση της ΚΕΔΕ και νομική προσφυγή

Το κυβερνητικό σχέδιο έχει ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από την Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας. Η ΚΕΔΕ κάνει λόγο για θεσμική αποδυνάμωση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και για αφαίρεση κρίσιμων αρμοδιοτήτων από τους δήμους, χωρίς επαρκή διάλογο.

Οι δήμοι μάλιστα έχουν δηλώσει ότι θα προσβάλλουν δικαστικά την απόφαση, υποστηρίζοντας ότι η μεταφορά της αδειοδότησης στο κεντρικό κράτος παραβιάζει την αυτοτέλεια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και αλλοιώνει τον ρόλο της στην πολεοδομική λειτουργία των πόλεων.

Από την πλευρά της, η κυβέρνηση επιμένει ότι το νέο μοντέλο θα εξασφαλίσει ταχύτερες διαδικασίες, ενιαία εφαρμογή της νομοθεσίας και αυξημένη διαφάνεια.

Αυθαίρετα: Προς παράταση η ρύθμιση, ανοιχτό το παράθυρο για τις μεταβιβάσεις

Οι πολεοδομίες αποτελούσαν μέχρι σήμερα ένα μεγάλο αγκάθι για την κυβέρνηση που οδήγησε σε μετωπική σύγκρουση στην εφαρμογή του ΝΟΚ αλλά και με την αυθαιρεσία στην έκδοση οικοδομικών αδειών που έφερε σε δύσκολη θέση το ΥΠΕΝ σε αρκετές περιπτώσεις με πιο χαρακτηριστική την άδεια για τουριστική μονάδα στο Σαρακήνικο.

Όμως δεν είναι ο μόνος πονοκέφαλος για την πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ που πασχίζει να αναδείξει ως κεντρικό πυλώνα της πολιτικής της, τον πολεοδομικό και χωροταξικό σχεδιασμό κατά την φετινή χρονιά και να τακτοποιήσει πολλές εκκρεμότητες αρχής γενομένης από τα ειδικά χωροταξικά πλαίσια για τουρισμό, ΑΠΕ και βιομηχανία αλλά και το θέμα της αναγνώρισης των δρόμων που θα δώσει λύσεις στην εκτός σχεδίου δόμηση.

Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας βρίσκεται παράλληλα σε τροχιά παράτασης της προθεσμίας τακτοποίησης αυθαίρετων κατασκευών Κατηγοριών 1 έως 4 καθώς πλησιάζει η καταληκτική ημερομηνία της 31ης Μαρτίου 2026. Η πίεση από την αγορά ακινήτων αλλά και ο φόβος μαζικού «παγώματος» μεταβιβάσεων οδηγούν το ΥΠΕΝ στην αναζήτηση νέας ρύθμισης.

Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, στο υπουργείο επικρατεί έντονος προβληματισμός ότι, εάν δεν υπάρξει νομοθετική παρέμβαση, θα προκληθεί εκτεταμένο μπλοκάρισμα αγοραπωλησιών, γονικών παροχών και δωρεών. Κρίσιμος παράγοντας είναι η υποχρεωτική έκδοση Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου, η οποία στις περισσότερες περιπτώσεις φέρνει στο φως παλιές και συχνά «αόρατες» πολεοδομικές παραβάσεις. Όταν αυτές δεν έχουν τακτοποιηθεί, η μεταβίβαση σταματά αυτομάτως.

Τα σενάρια στο τραπέζι

Στο πλαίσιο αυτό εξετάζονται δύο εναλλακτικές: είτε η γενική παράταση της προθεσμίας τακτοποίησης είτε ένα στοχευμένο σχήμα, που θα επιτρέπει τη ρύθμιση μικρών και μεσαίων παραβάσεων κατά τον χρόνο της μεταβίβασης, ώστε να αποφεύγεται η παράλυση της αγοράς.

Σε κάθε περίπτωση, παραμένει αμετακίνητη η βασική «κόκκινη γραμμή» της κυβέρνησης: δεν θα επιτραπεί καμία νομιμοποίηση αυθαιρέτων που κατασκευάστηκαν μετά τον Ιούλιο του 2011, όριο που έχει τεθεί με βάση τη νομολογία του Συμβούλιο της Επικρατείας.

Το αδιέξοδο της Κατηγορίας 5

Την ίδια ώρα, παραμένει άλυτο το ζήτημα των αυθαιρέτων Κατηγορίας 5, τα οποία έχουν τεθεί εκτός κάθε ρύθμισης από το 2020. Πρόκειται κυρίως για μεγάλα ιδιωτικά αλλά και δημόσια κτίρια, που σήμερα βρίσκονται σε θεσμικό κενό.

Όπως επισημαίνουν παράγοντες της αγοράς και το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, η απουσία πλαισίου στερεί από τα συγκεκριμένα ακίνητα τη δυνατότητα ένταξης σε προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης και στατικής ενίσχυσης, παρότι υπάρχουν διαθέσιμοι ευρωπαϊκοί πόροι. Το αποτέλεσμα είναι κτίρια με πραγματικές ανάγκες παρεμβάσεων να παραμένουν εγκλωβισμένα εκτός χρηματοδοτικών εργαλείων.

Πηγή: newmoney.gr