Λήγει σε δέκα ημέρες η προθεσμία για επιλογή ανώτερης ασφαλιστικής κατηγορίας – Τι κερδίζουν ελεύθεροι επαγγελματίες και αγρότες

Σε δέκα ημέρες εκπνέει η προθεσμία για την επιλογή ανώτερης ασφαλιστικής κατηγορίας από περίπου 1.500.000 ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες, μια επιλογή που μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για το ύψος της μελλοντικής τους σύνταξης.

Η σημασία της επιλογής έγκειται στο γεγονός ότι το ποσοστό αναπλήρωσης, ανάλογα με τα έτη ασφάλισης, εφαρμόζεται στο ποσό της σύνταξης που προκύπτει από το σύνολο των ασφαλιστικών εισφορών που έχουν καταβληθεί στη διάρκεια του εργασιακού βίου.

Σύμφωνα με σχετικό ρεπορτάζ της «Απογευματινής», ακόμη και μια περιορισμένη χρονικά μεταβολή των εισφορών μπορεί να επηρεάσει αισθητά την τελική σύνταξη. Ενδεικτικά, μια αλλαγή ασφαλιστικής κατηγορίας για ένα μόνο έτος επηρεάζει την τελική σύνταξη κατά 1/40, ενώ μια πενταετία με υψηλότερες εισφορές μπορεί να επηρεάσει το τελικό ποσό έως και κατά 1/8.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα ασφαλισμένου που το 2026 επιλέγει ανώτερη κατηγορία από την κατώτερη, καταβάλλοντας επιπλέον 100 ευρώ τον μήνα. Το ετήσιο κόστος των 1.200 ευρώ αυξάνει τον μέσο συντάξιμο μισθό κατά περίπου 9 ευρώ και την τελική σύνταξη κατά 4,5 ευρώ.

Η διαδικασία επιλογής

Από τις 10 Δεκεμβρίου 2025 βρίσκεται σε λειτουργία η ηλεκτρονική εφαρμογή του ΕΦΚΑ, μέσω της οποίας οι μη μισθωτοί μπορούν να υποβάλουν αίτηση–δήλωση μεταβολής κατηγορίας για κύρια ασφάλιση, επικουρική και εφάπαξ.

Η κατηγορία που θα επιλεγεί λαμβάνεται υπόψη στην τελική εκκαθάριση των εισφορών. Για τον λόγο αυτό, μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία επιλογής, έχει ανασταλεί η αποστολή ειδοποιητηρίων, ώστε να ενσωματωθούν οι νέες δηλώσεις.

Η «παγίδα» της πρώτης κατηγορίας

Παρά τη δυνατότητα επιλογής υψηλότερης ασφαλιστικής κλάσης, η πλειονότητα των μη μισθωτών εξακολουθεί να παραμένει στην πρώτη κατηγορία, λόγω του χαμηλότερου μηνιαίου κόστους. Ωστόσο, η επιλογή αυτή ενδέχεται να έχει σημαντικές συνέπειες στο μέλλον, καθώς με 40 έτη ασφάλισης οι συντάξεις που προκύπτουν από την πρώτη κατηγορία δύσκολα ξεπερνούν τα 800 ευρώ.

Αυξήσεις εισφορών από το 2026

Από την 1η Ιανουαρίου 2026, οι ασφαλιστικές εισφορές των μη μισθωτών αυξάνονται κατά 2,6%, ποσοστό που βασίζεται στην πρόβλεψη πληθωρισμού για το 2025 και έχει ήδη ενσωματωθεί στον κρατικό προϋπολογισμό.

Νέες μηνιαίες εισφορές για το 2026:

• 1η κατηγορία: 261,01 € (από 254,65 €)

• 2η κατηγορία: 311,22 € (από 303,59 €)

• 3η κατηγορία: 370,99 € (από 361,84 €)

• 4η κατηγορία: 443,90 € (από 432,90 €)

• 5η κατηγορία: 529,96 € (από 516,78 €)

• 6η κατηγορία: 686,53 € (από 669,39 €)