Δυσπιστία των καταναλωτών για την λειτουργία της αγοράς – Η ακρίβεια κυρίαρχο κοινωνικό και οικονομικό φαινόμενο

Σοβαρή οικονομική πίεση, περιορισμένη αγοραστική δύναμη και έντονη αβεβαιότητα χαρακτηρίζουν σήμερα τα νοικοκυριά της Αττικής, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της νέας Έρευνας Γνώμης Καταναλωτών που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών (ΕΕΑ), από την εταιρεία RASS.

Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, η ακρίβεια αναδεικνύεται ως το κυρίαρχο κοινωνικό και οικονομικό φαινόμενο, με περισσότερους από 8 στους 10 πολίτες να δηλώνουν ότι έχουν επηρεαστεί πολύ ή αρκετά από την άνοδο των τιμών, ενώ το 74% αναφέρει ότι η αγοραστική του δύναμη έχει επιδεινωθεί τα τελευταία δύο χρόνια.

Παράλληλα, σχεδόν 8 στους 10 πολίτες έχουν αναγκαστεί να μειώσουν δαπάνες, ακόμη και σε βασικές κατηγορίες όπως τρόφιμα, ενέργεια και υπηρεσίες υγείας.

Ιδιαίτερα ανησυχητικό χαρακτηρίζεται το εύρημα ότι οι πολίτες αντιλαμβάνονται εκτεταμένα φαινόμενα στρεβλώσεων και αθέμιτων πρακτικών σε βασικούς κλάδους της οικονομίας. Οι τομείς που συγκεντρώνουν τις περισσότερες αναφορές είναι τα τρόφιμα, η ενέργεια και τα καύσιμα, δηλαδή αγαθά πρώτης ανάγκης που επηρεάζουν άμεσα το κόστος ζωής. Παράλληλα, το 68% θεωρεί ότι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί δεν ελέγχουν επαρκώς την αγορά.

Το περιβάλλον αυτό, όπως σημειώνεται, υπονομεύει την εμπιστοσύνη των καταναλωτών και δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες για τις υγιείς επιχειρήσεις που λειτουργούν με όρους θεμιτού ανταγωνισμού.

Υγεία

Στον τομέα της υγείας, καταγράφεται σαφής διαφοροποίηση μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών υπηρεσιών. Περίπου 6 στους 10 πολίτες δηλώνουν ικανοποιημένοι από τις ιδιωτικές υπηρεσίες υγείας, ενώ μόλις 4 στους 10 από τις δημόσιες. Παρά τη χαμηλότερη ικανοποίηση, το δημόσιο σύστημα παραμένει βασικός πυλώνας νοσηλείας, κυρίως λόγω κόστους και καθολικής πρόσβασης

Η ασφάλιση υγείας αντιμετωπίζεται κυρίως ως εργαλείο κάλυψης σοβαρών περιστατικών (νοσηλεία) και λιγότερο ως μέσο καθημερινής φροντίδας.

Η έρευνα καταδεικνύει ότι η ασφάλιση στην Ελλάδα παραμένει σε μεγάλο βαθμό υποχρεωτική επιλογή (π.χ. αυτοκίνητο) και όχι συνειδητή πράξη πρόληψης. Σημαντικό ποσοστό πολιτών δεν διαθέτει ασφαλιστικό προϊόν ή έχει διακόψει συμβόλαια λόγω υψηλού κόστους ή μη ικανοποιητικών παροχών.

Παράλληλα, καταγράφεται σοβαρό έλλειμμα ασφαλιστικής γνώσης, καθώς πάνω από 8 στους 10 πολίτες αγνοούν βασικές χρεώσεις των συμβολαίων, γεγονός που ενισχύει τη δυσπιστία και την ανασφάλεια απέναντι στον κλάδο.

Οι πολίτες εμφανίζονται μέτρια ικανοποιημένοι από τις τραπεζικές υπηρεσίες, ωστόσο η σχέση με το τραπεζικό σύστημα παραμένει εύθραυστη. Οι τράπεζες χρησιμοποιούνται κυρίως ως υποδομή συναλλαγών και όχι ως φορείς αποταμίευσης ή επένδυσης, ενώ ιδιαίτερα αρνητική είναι η εικόνα για τη διαχείριση των «κόκκινων δανείων» και τις εισπρακτικές εταιρείες.

Επιπλέον, η πλειονότητα των πολιτών δηλώνει χαμηλή εμπιστοσύνη στα ασφαλιστικά προϊόντα που προωθούνται από τις τράπεζες, ενώ σημαντικό ποσοστό αναφέρει ότι η ασφάλιση παρουσιάστηκε ως προϋπόθεση για τη χορήγηση άλλου τραπεζικού προϊόντος.

Για την έρευνα της RASS ο πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών, Γιάννης Χατζηθεοδοσίου, δήλωσε: «Η ακρίβεια έχει πάψει να είναι μια αφηρημένη οικονομική έννοια και έχει μετατραπεί σε καθημερινή δοκιμασία για την κοινωνία και την αγορά. Όπως προκύπτει και από την έρευνα της RASS για λογαριασμό του ΕΕΑ, η αύξηση των τιμών επηρεάζει άμεσα την ποιότητα ζωής των πολιτών, συμπιέζει το διαθέσιμο εισόδημα και περιορίζει τη δυνατότητα επιλογών, ενώ ταυτόχρονα υπονομεύει την εμπιστοσύνη στη λειτουργία των βασικών μηχανισμών της οικονομίας.

Οι πολίτες αισθάνονται ότι η αγορά δεν λειτουργεί πάντα με όρους διαφάνειας και θεμιτού ανταγωνισμού, γεγονός που επιβαρύνει τόσο τους καταναλωτές όσο και τις υγιείς μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Παράλληλα, στην έρευνα αναδεικνύονται σημαντικά ζητήματα εμπιστοσύνης σε τομείς όπως η υγεία, η ασφάλιση και το τραπεζικό σύστημα, με κυρίαρχο αίτημα την προσβασιμότητα, τη σαφήνεια και τη δικαιοσύνη.

Η αντιμετώπιση της ακρίβειας απαιτεί ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών, στήριξη της αγοραστικής δύναμης, διαφάνεια και επένδυση στην οικονομική παιδεία. Μόνο έτσι μπορεί να προστατευθεί η πραγματική οικονομία και να ενισχυθεί η κοινωνική συνοχή».