Τρεισήμισι μήνες μετά την έναρξη του πολέμου, η κρίση στη Μέση Ανατολή φαίνεται να βρίσκεται ένα βήμα πριν τον τερματισμό της. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν ανακοίνωσαν ότι κατέληξαν σε συμφωνία με στόχο τον τερματισμό των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
Το κυριότερο θολό σημείο αφορά το τι θα γίνει με τα Στενά του Ορμούζ. Αν και ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ είχε ανακοινώσει πως θα επανελειτουργήσουν πλήρως και χωρίς διόδια, αυτό τελικά φαίνεται να είναι βέβαιο μόνο για το διάστημα των 60 ημερών, κατά το οποίο θα διαρκέσουν οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Τεχεράνη.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ (Doland Trump) επιβεβαίωσε, λίγο αργότερα, τη συμφωνία, ανακοινώνοντας την άρση του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών και το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ μετά την υπογραφή της συμφωνίας, προσθέτοντας ότι θα φέρει ειρήνη και ασφάλεια σε ολόκληρη την περιοχή, κάτι που πολλές αμερικανικές κυβερνήσεις επιχείρησαν χωρίς επιτυχία.
Ο Τραμπ, πάντως, απείλησε να επαναλάβει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά της Τεχεράνης, σε περίπτωση που οι δύο χώρες αποτύχουν να καταλήξουν σε οριστική συμφωνία για τα πυρηνικά.
Η Τεχεράνη, από τη μεριά της, παρουσιάζει τη συμφωνία ως αποτέλεσμα πίεσης προς τις ΗΠΑ. Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών της χώρας, Καζέμ Γκαριμπαμπάντι, δήλωσε ότι οι διαπραγματεύσεις για την οριστική συμφωνία θα διαρκέσουν 60 ημέρες και θα ξεκινήσουν μόνο αφού η άλλη πλευρά υλοποιήσει τις δεσμεύσεις της, με βασικά ζητήματα την αποδέσμευση δισεκατομμυρίων σε παγωμένα ιρανικά κεφάλαια, την ανοικοδόμηση και τον μηχανισμό επιτήρησης.
Παρά την ανακοίνωση, παραμένει ασαφές τι ακριβώς θα ακολουθήσει, καθώς Αμερικανός αξιωματούχος απέρριψε αυτή την εκδοχή, αναδεικνύοντας τις αποκλίσεις ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Την ίδια ώρα, το Ισραήλ δια στόματος κορυφαίων στελεχών της κυβέρνηση Νετανιάχου διατείνεται ότι «δεν δεσμεύεται από τη συμφωνία Τραμπ-Ιράν» για τον Λίβανο και τονίζει ότι δεν πρόκειται να αποσυρθεί από τα εδάφη που έχει καταλάβει στον νότο. Την Κυριακή, μάλιστα, πριν γίνει γνωστή η συμφωνία, ισραηλινές δυνάμεις εξαπέλυσαν αεροπορικά πλήγματα στη Βηρυτό, κάτι που εξόργισε τον Τραμπ, ο οποίος χαρακτήρισε τον Μπενιαμίν Νετανιάχου «πολύ δύσκολο άνθρωπο».
Αρκετοί ηγέτες πάντως, μεταξύ των οποίων οι μεσολαβητές Πακιστάν και Κατάρ, έσπευσαν να χαιρετήσουν τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν.
Βανς: Η συμφωνία υπογράφηκε ήδη «ψηφιακά» χθες – Πρόσβαση του Ιράν σε ταμείο 300 δισ. δολαρίων εφόσον τηρήσει τις δεσμεύσεις του για τα πυρηνικά
Ενώ η τελετή υπογραφής με φυσική παρουσία έχει προγραμματιστεί για την Παρασκευή στην Ελβετία, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι το Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν υπογράφηκε «ψηφιακά» χθες.
«Υπογράψαμε ήδη τη συμφωνία ψηφιακά χθες», είπε ο Βανς κατά τη διάρκεια συνέντευξης στην εκπομπή «Good Morning America» του ABC.
Παράλληλα δήλωσε στο CBS ότι το Ιράν θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε ένα ταμείο ανασυγκρότησης ύψους 300 δισ. δολαρίων, το οποίο, όπως είπε, θα χρηματοδοτηθεί από χώρες του Κόλπου, υπό την προϋπόθεση ότι θα τηρήσει τις δεσμεύσεις που θα αναλάβει στο πλαίσιο της συμφωνίας.
«Αυτό είναι κάτι στο οποίο θα μπορούσαν να έχουν πρόσβαση, με χρηματοδότηση από τον συνασπισμό των χωρών του Κόλπου, εφόσον τηρήσουν τις υποχρεώσεις τους», τόνισε.
Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος προειδοποίησε ότι οι σκληροπυρηνικοί κύκλοι στο Ιράν ενδέχεται να υπερτονίσουν τα οφέλη που θα αποκομίσει η χώρα από τη συμφωνία, υποβαθμίζοντας παράλληλα τις παραχωρήσεις που θα απαιτηθούν για να αποκτήσει πρόσβαση στα σχετικά οφέλη.
Παράλληλα, διέψευσε ότι η αποδέσμευση 24 δισ. δολαρίων από παγωμένα ιρανικά κεφάλαια περιλαμβάνεται στο κείμενο της συμφωνίας, το οποίο δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί.
Σε σειρά τηλεοπτικών συνεντεύξεων, ο Βανς υποστήριξε ότι οι τεχνικές και λεπτομερείς πτυχές της συμφωνίας θα καθοριστούν στις διαπραγματεύσεις που θα ακολουθήσουν μετά την υπογραφή της. Επανέλαβε ότι οποιαδήποτε πρόσβαση του Ιράν σε κεφάλαια ή οικονομικά οφέλη θα εξαρτηθεί από τη συμμόρφωσή του με τη δέσμευση να μην αναπτύξει ή αποκτήσει πυρηνικό όπλο.
«Είμαστε πρόθυμοι να συζητήσουμε την αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων», δήλωσε στο CBS. «Αλλά πολύ σημαντικότερη είναι η άρση των κυρώσεων στην οικονομία τους, εφόσον αναλάβουν μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις για το πυρηνικό τους πρόγραμμα».
Τι προβλέπει η προκαταρκτική συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου – «Διόδια» στο Ορμούζ
Τα βασικά σημεία.
Η κατά στάδια εφαρμογή της συμφωνίας, τι συμβαίνει και πότε
* Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεμπάζ Σαρίφ δήλωσε ότι οι δύο πλευρές κήρυξαν τον άμεσο και διαρκή τερματισμό όλων των εχθροπραξιών.
* Ολες οι πλευρές δήλωσαν ότι το μνημόνιο κατανόησης για τον τερματισμό του πολέμου θα υπογραφεί στην Ελβετία την Παρασκευή. Ο υφυπουργός Εξωτερικών του Ιράν Κάζεμ Γαριμπαμπάντι διευκρίνισε ότι το μνημόνιο θα δοθεί τότε στην δημοσιότητα.
* Το Ιράν και οι ΗΠΑ δήλωσαν και οι δύο ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν και ότι ο ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών θα αρχίσει να αίρεται μόλις υπογραφεί το μνημόνιο.
* Και οι δύο πλευρές δήλωσαν ότι διαπραγματεύσεις επί περισσότερο δύσκολων τομέων διαφωνίας , κυρίως για τα θέματα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και των αμερικανικών κυρώσεων κατά του Ιράν, θα διεξαχθούν τις προσεχείς 60 ημέρες.
Στενά του Ορμούζ και αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών
* Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν την Παρασκευή και έδωσε εντολή για την άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών.
* Υψηλόβαθμος ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι τα Στενά θα ανοίξουν «σε όλα τα εμπορικά πλοία» όταν θα υπογραφεί το μνημόνιο.
* Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Fars μετέδωσε ότι, σύμφωνα με το μνημόνιο, την ναυσιπλοΐα στα Στενά θα διαχειρίζεται το Ιράν σε συντονισμό με το Ομάν.
* Σύμφωνα με το Fars, η Τεχεράνη πρόσθεσε την τελευταία στιγμή στις διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες ρήτρα που προβλέπει την επιβολή τελών για ναυτιλιακές υπηρεσίες στα στρατηγικά Στενά του Ορμούζ.
«Τα τελευταία λεπτά των διαπραγματεύσεων, το κείμενο του μνημονίου κατανόησης τροποποιήθηκε για να τονίσει ξεκάθαρα και απερίφραστα το ζήτημα της ιρανο-ομανικής κυριαρχίας στα Στενά του Ορμούζ», γράφει το Fars επικαλούμενο ανώνυμη πηγή.
«Η χρήση του όρου “ναυτιλιακές υπηρεσίες” (στο τελικό κείμενο) σημαίνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα απαιτήσουν την καταβολή τελών στο Ιράν», διευκρινίζει το πρακτορείο.
Το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα
* Και οι δύο πλευρές έχουν δηλώσει ότι το Ιράν συμφωνεί ότι δεν θα κατασκευάσει ούτε θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα, μία δέσμευση που η Τεχεράνη επαναλαμβάνει επί δεκαετίες.
* Ο υψηλόβαθμος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι, εν όψει τελικής συμφωνίας, το Ιράν θα παγώσει τις πυρηνικές του δραστηριότητες, δηλαδή θα απόσχει από περαιτέρω εμπλουτισμό ουρανίου και την επέκταση των πυρηνικών του εγκαταστάσεων.
* Ο αξιωματούχος είπε ότι οι ΗΠΑ συμφώνησαν ότι το Ιράν θα αραιώσει το απόθεμα υψηλού εμπλουτισμού ουρανίου που βρίσκεται στο ιρανικό έδαφος βάσει μελλοντικής συνολικής συμφωνίας.
* Ο Τραμπ δήλωσε το Σάββατο ότι δεν υπάρχει επείγουσα ανάγκη για την απομάκρυνση του πυρηνικού καυσίμου του Ιράν και ότι οι ΗΠΑ θα το ανακτήσουν «όταν αποκατασταθεί η ηρεμία».
* Ο Τραμπ δήλωσε ότι θα υπάρξει αυστηρό καθεστώς επιθεωρήσεων του Ιράν βάσει οποιασδήποτε συμφωνίας, αλλά δεν έδωσε λεπτομέρειες.
Κυρώσεις, παγωμένα περιουσιακά στοιχεία
* Ο υψηλόβαθμος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι οι ΗΠΑ συμφώνησαν να μην επιβάλουν νέες κυρώσεις κατά του Ιράν μέχρι την επίτευξη οριστικής συμφωνίας.
* Πρόσθεσε ότι οι ΗΠΑ θα άρουν τις κυρώσεις επί του πετρελαίου για μία συγκεκριμένη περίοδο και μετά την τελική συμφωνία όλες οι κυρώσεις των ΗΠΑ και του ΟΗΕ θα αρθούν βάσει συμπεφωνημένου χρονοδιαγράμματος.
* Ο Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι οι ΗΠΑ συμφώνησαν να αποδεσμεύσουν παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία ύψους 25 δισεκατομμυρίων δολαρίων, μέσω άμεσων χρηματικών μεταβιβάσεων, της συνεργασίας μεταξύ των χωρών της περιοχής και της παροχής πιστωτικών γραμμών χρηματοδότησης.
* Η Ουάσινγκτον, σε συνεργασία με τους περιφερειακούς της συμμάχους, θα καταρτίσει σχέδιο ανοικοδόμησης και ανάπτυξης για το Ιράν, το οποίο θα συζητηθεί με την Τεχεράνη εντός 60 ημερών.
* Ο Τραμπ δήλωσε ότι το Ιράν δεν θα λάβει μετρητά, αλλά οι κυρώσεις πιθανόν να αρθούν.
Λίβανος
* Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν δήλωσε ότι άμεση κατάπαυση όλων των εχθροπραξιών θα περιλαμβάνει και τον Λίβανο.
* Η Γραμματεία του Ανωτάτου Εθνικού Συμβουλίου του Ιράν ανακοίνωσε ότι οι πολεμικές επιχειρήσεις θα τερματισθούν οριστικά το βράδυ της Δευτέρας και στον Λίβανο.
* Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι πρέπει να υπάρξει πλήρης τερματισμός των ισραηλινών επιθέσεων κατά του Λιβάνου και οι ΗΠΑ φέρουν την ευθύνη για την εφαρμογή του πλαισίου της συμφωνίας.
* Ο υπουργός Αμυνας του Ισραήλ Ισραελ Κατς δήλωσε ότι ο ισραηλινός στρατός θα παραμείνει στις ζώνες ασφαλείας που έχει καταλάβει στον Λίβανο, την Συρία και την Γάζα και ότι ο Μπενιαμίν Νετανιάχου το έχει αυτό καταστήσει σαφές στον Τραμπ.
* Πριν από την ανακοίνωση της συμφωνίας για το μνημόνιο, ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι «θα φέρει την ειρήνη στην περιοχή, περιλαμβανομένου του Λιβάνου». Είπε ότι δεν πρέπει να υπάρξουν άλλες ισραηλινές επιθέσεις κατά του Λιβάνου και άλλες επιθέσεις της Χεζμπολάχ κατά του Ισραήλ.
ΠΗΓΗ: REALNEWS
