Ο καύσωνας που πλήττει μεγάλο μέρος της Δυτικής Ευρώπης και ευθύνεται για περισσότερους από 40 θανάτους, μόνο στη Γαλλία, οφείλεται σε ένα καιρικό μοτίβο γνωστό ως «Εμποδισμός Τύπου Ωμέγα».
Ο «Εμποδισμός Ωμέγα» (Omega Block) παίρνει το όνομά του από το σχήμα του ελληνικού γράμματος Ω, όπου μια «φούσκα» θερμού αέρα (αντικυκλώνας) εγκλωβίζεται ανάμεσα σε δύο συστήματα χαμηλής πίεσης, διακόπτοντας τον αεροχείμαρρο. Υπό κανονικές συνθήκες, ο αεροχείμαρρος ωθεί τα καιρικά συστήματα σταθερά από τα δυτικά προς τα ανατολικά.
Όμως κατά το φαινόμενο Ωμέγα, αυτή η ροή διαταράσσεται και ως αποτέλεσμα ο θερμός, στάσιμος αέρας εγκλωβίζεται πάνω από μια περιοχή. Οι «Εμποδισμοί Τύπου Ωμέγα» διαρκούν συνήθως από 3 έως 10 ημέρες – σε κάποιες περιπτώσεις όμως επιμένουν επί εβδομάδες.
Ως αποτέλεσμα του υψηλού βαρομετρικού (αντικυκλώνας) στο κεντρικό τμήμα, οι συνθήκες γίνονται θερμές και ξηρές. Το υψηλό βαρομετρικό εμποδίζει επίσης τον σχηματισμό νεφών, οδηγώντας σε καθαρό ουρανό που επιτρέπει την αύξηση της θερμοκρασίας. Αυτές οι συνθήκες «ψήνουν» τη Γαλλία και την Ισπανία, όπου η θερμοκρασία ξεπέρασε τους 40 βαθμούς Κελσίου.
Αντιθέτως, στις περιοχές όπου επιδρούν τα συστήματα χαμηλής πίεσης (κυκλώνας) στις δύο πλαϊνές πλευρές του συστήματος, ο καιρός μπορεί να είναι ψυχρός και βροχερός. Η Βρετανία βρίσκεται στο όριο μεταξύ του συστήματος υψηλής πίεσης και του ψυχρότερου αέρα στα βορειοδυτικά. Έτσι, στα νότια και ανατολικά επικρατεί έντονη ζέστη ενώ στα βόρεια και δυτικά οι συνθήκες είναι πιο ψυχρές και υγρές, σύμφωνα με την τοπική μετεωρολογική υπηρεσία Met Office.
Ευθύνεται η κλιματική αλλαγή;
Οι επιστήμονες δεν έχουν συμφωνήσει ακόμη για το πώς η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τη συχνότητα εμφάνισης των φαινομένων «Εμποδισμού». Γενικά πάντως, η επιστημονική κοινότητα θεωρεί ότι η κλιματική αλλαγή αυξάνει τη συχνότητα και την ένταση των καυσώνων.
Οι εκπομπές αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου και οφείλονται στην καύση άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου, έχουν αυξήσει τη θερμοκρασία του πλανήτη κατά περίπου 1,3 βαθμό Κελσίου σε σύγκριση με την προβιομηχανική εποχή.
Αυτό σημαίνει ότι, ξεκινώντας από αυτή τη θερμότερη βάση αναφοράς, στους καύσωνες καταγράφονται πλέον υψηλότερες θερμοκρασίες. Στην Ευρώπη, οι καύσωνες είναι κατά 2-4 βαθμούς θερμότεροι απ’ ότι θα ήταν χωρίς την ανθρωπογενή υπερθέρμανση, είπε η Κλερ Μπαρνς, ερευνήτρια στο Imperial College του Λονδίνου, σε θέματα που αφορούν το κλίμα και τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Ως αποτέλεσμα, όταν εμφανίζονται φαινόμενα όπως οι «Εμποδισμοί Τύπου Ωμέγα», η ζέστη μπορεί ναι είναι αισθητά εντονότερη.
