Γράφει η Ειρήνη Αντωνάκη
Με αφορμή την επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα και τη σημασία της για τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις, μίλησε στο «Θέμα Κρήτης 103.1» ο πολιτικός επιστήμονας και διεθνολόγος Θεόδωρος Τσίκας.
Ο κ. Τσίκας εξηγεί ότι η επίσκεψη του Αμερικανού αξιωματούχου έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς ο Μάρκο Ρούμπιο είναι υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ και παράλληλα σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Ο συνδυασμός των δύο αυτών ρόλων του προσδίδει σημαντική επιρροή στη διαμόρφωση της αμερικανικής εξωτερικής και στρατηγικής πολιτικής.
Η επίσκεψη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς ο Ρούμπιο επρόκειτο να επισκεφθεί την Ελλάδα από πέρυσι, στο πλαίσιο του στρατηγικού διαλόγου Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών. Όπως επισημαίνει ο κ. Τσίκας, από την έναρξη της δεύτερης διακυβέρνησης Τραμπ δεν είχε υπάρξει μέχρι σήμερα αντίστοιχη συνάντηση σε τόσο υψηλό πολιτικό επίπεδο. Ως εκ τούτου, η παρουσία του στην Αθήνα αποτελεί ευκαιρία να αποτυπωθεί από κοντά ο τρόπος με τον οποίο η αμερικανική ηγεσία αντιλαμβάνεται τις εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή, οι οποίες ενδιαφέρουν άμεσα και την Ελλάδα.
Η αμυντική συνεργασία Ελλάδας – ΗΠΑ
Η άμυνα βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα της επίσκεψης, με τις δύο πλευρές να συζητούν για εξοπλιστικά προγράμματα και την περαιτέρω εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας.
Ελλάδα και Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν θεσμοθετημένη συμφωνία αμυντικής συνεργασίας, στο πλαίσιο της οποίας εξετάζονται ζητήματα που αφορούν τόσο τα εξοπλιστικά προγράμματα όσο και την παρουσία και λειτουργία αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στην Ελλάδα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η βάση της Σούδας, λόγω της στρατηγικής της θέσης στην Ανατολική Μεσόγειο και της εγγύτητάς της με τη Μέση Ανατολή. Η αμυντική συνεργασία αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες των ελληνοαμερικανικών σχέσεων, χωρίς ωστόσο να εξαντλεί το σύνολο των διμερών σχέσεων.
Η ενέργεια και ο ρόλος της Ελλάδας
Σημαντική θέση στην ατζέντα καταλαμβάνει και η ενέργεια. Όπως εξηγεί ο κ. Τσίκας, για τις Ηνωμένες Πολιτείες η ενεργειακή ασφάλεια συνδέεται πλέον άμεσα με τη συνολική ασφάλεια, καθώς η ενεργειακή εξάρτηση μπορεί να επηρεάσει την ικανότητα μιας χώρας να ανταποκριθεί σε κρίσεις και γεωπολιτικές προκλήσεις.
Η Ευρώπη, μετά την εμπειρία της ενεργειακής εξάρτησης από τη Ρωσία, επιχειρεί να διαφοροποιήσει τις πηγές εφοδιασμού της. Παράλληλα, οι ΗΠΑ ενδιαφέρονται για την αύξηση των εξαγωγών αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου, του γνωστού LNG, προς την Ευρώπη.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο ως ενεργειακός κόμβος. Η Αλεξανδρούπολη αποτελεί κομβικό σημείο του λεγόμενου Κάθετου Διαδρόμου, με στόχο τη μεταφορά φυσικού αερίου προς την Ουκρανία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Πρόκειται, επομένως, για ένα πεδίο στο οποίο συναντώνται ελληνικά και αμερικανικά συμφέροντα.
Το μήνυμα Ρούμπιο για τη Δύση
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει, σύμφωνα με τον κ. Τσίκα, και το μήνυμα που μεταφέρει ο Μάρκο Ρούμπιο για τις κοινές αξίες της Δύσης και τον τρόπο με τον οποίο αυτή θα πρέπει να αντιμετωπίσει τη νέα διεθνή πραγματικότητα.
Σήμερα καταγράφονται εμφανείς διαφοροποιήσεις στις σχέσεις ΗΠΑ και Ευρώπης, ιδιαίτερα επί της δεύτερης προεδρίας Τραμπ. Ο Ρούμπιο, ωστόσο, υποστηρίζει την ανάγκη μεγαλύτερης συνοχής μεταξύ των δυτικών χωρών.
Παράλληλα, το μήνυμα που μεταφέρει έχει και εσωτερική πολιτική διάσταση στις ΗΠΑ, καθώς ο ίδιος αποτελεί κεντρικό πολιτικό πρόσωπο και θεωρείται πιθανός μελλοντικός υποψήφιος για την προεδρία των Ηνωμένων Πολιτειών.
Τι πρέπει να κρατήσει η Ελλάδα
Το βασικό μήνυμα για την Ελλάδα, σύμφωνα με τον κ. Τσίκα, είναι ότι η επίσκεψη Ρούμπιο πραγματοποιείται σε μια εντελώς διαφορετική διεθνή συγκυρία. Σε αντίθεση με το παρελθόν, το διεθνές περιβάλλον είναι σήμερα πολύ πιο απρόβλεπτο.
Η Ελλάδα θα πρέπει να διατηρήσει τις καλές σχέσεις της με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά ταυτόχρονα να επενδύσει περισσότερο στις σχέσεις της με την Ευρωπαϊκή Ένωση και στην ενίσχυση της κοινής ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής και άμυνας.
Όπως επισημαίνει ο διεθνολόγος, οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να επιδιώκουν σταδιακά μικρότερη παρουσία τόσο στην Ευρώπη όσο και στη Μέση Ανατολή. Επομένως, οι ευρωπαϊκές χώρες καλούνται να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για τη δική τους ασφάλεια και άμυνα.
Για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να συμβάλει όχι μόνο σε επίπεδο εξοπλισμών, αλλά και πολιτικά, στην προσπάθεια διαμόρφωσης μιας ισχυρότερης κοινής ευρωπαϊκής άμυνας.
