Στην τελική φάση εισέρχεται η προετοιμασία για την εφαρμογή της Εθνικής Πρωτοβουλίας Μείωσης Τιμών, με τις επιχειρήσεις της αγοράς να διαμορφώνουν τις τελευταίες λεπτομέρειες πριν από την έναρξη του μέτρου στις 31 Αυγούστου.
Βιομηχανίες, προμηθευτές, αλυσίδες σούπερ μάρκετ και η αρμόδια εποπτική αρχή βρίσκονται σε συνεχείς επαφές, καθώς μέχρι το τέλος Αυγούστου αναμένεται να οριστικοποιηθεί η τελική λίστα των προϊόντων που θα συμμετάσχουν στην πρωτοβουλία.
Μέχρι σήμερα έχουν υποβληθεί προτάσεις από 51 επιχειρήσεις για περισσότερους από 643 κωδικούς. Σε αυτούς προστίθενται περίπου 130 σχολικά είδη και σχεδόν 100 προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό των προϊόντων που βρίσκονται υπό εξέταση σε περισσότερα από 870.
Η διαδικασία, πάντως, παραμένει δυναμική. Νέοι κωδικοί προστίθενται, άλλοι αποσύρονται ή αντικαθίστανται, ενώ συνεχίζονται οι συζητήσεις για το ύψος των μειώσεων και τον αριθμό των προϊόντων που θα ενταχθούν τελικά στο μέτρο.
Περιορισμένες οι μειώσεις στις περισσότερες κατηγορίες
Το προβλεπόμενο πλαίσιο προβλέπει εκπτώσεις από 5% έως 15% για τα νωπά κρέατα και από 5% έως 20% για τις υπόλοιπες κατηγορίες. Ωστόσο, μέχρι στιγμής οι περισσότερες επιχειρηματικές προτάσεις φαίνεται να συγκεντρώνονται στα χαμηλότερα επίπεδα του εύρους.
Ο μέσος όρος των μειώσεων υπολογίζεται περίπου στο 7%, ενώ σημαντικά υψηλότερες εκπτώσεις, που σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν το 20% ή ακόμη και το 30%, εξετάζονται κυρίως για προϊόντα εκτός τροφίμων.
Στο πεδίο της πρωτοβουλίας έχουν ενταχθεί προϊόντα που βρίσκονται καθημερινά στο καλάθι των καταναλωτών, από γαλακτοκομικά, ζυμαρικά και καφέ μέχρι βρεφικές τροφές, αρτοσκευάσματα, έτοιμα γεύματα, προϊόντα προσωπικής φροντίδας και είδη καθαρισμού.
Αναμένονται οι αποφάσεις των μεγάλων αλυσίδων
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν πλέον οι κινήσεις των μεγάλων αλυσίδων λιανικής. Στο τραπέζι βρίσκεται το ενδεχόμενο να απορροφήσουν μέρος του κόστους και να προσφέρουν επιπλέον μειώσεις σε συγκεκριμένους κωδικούς, ώστε η τελική τιμή στο ράφι να είναι χαμηλότερη.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η κατηγορία των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας, καθώς οι αλυσίδες έχουν μεγαλύτερο περιθώριο παρέμβασης στην τελική τιμολόγηση. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν έχουν ανοίξει πλήρως τα χαρτιά τους για την τελική πολιτική που θα εφαρμόσουν.
Ήπια αποκλιμάκωση, αλλά οι τιμές παραμένουν υψηλές
Η πρωτοβουλία προωθείται σε μια περίοδο κατά την οποία καταγράφονται ενδείξεις σταθεροποίησης στην αγορά τροφίμων και καταναλωτικών αγαθών.
Τα διαθέσιμα στοιχεία από τη Eurostat και το ΙΕΛΚΑ δείχνουν ότι σε ορισμένες κατηγορίες οι τιμές άρχισαν να υποχωρούν, χωρίς όμως η τάση αυτή να αφορά το σύνολο των προϊόντων.
Τον Ιούλιο μεγαλύτερες μειώσεις καταγράφηκαν μεταξύ άλλων σε φρούτα και λαχανικά, τροφές κατοικίδιων, ζύμες, προϊόντα πρωινού και τυροκομικά. Στον αντίποδα, αυξητικές πιέσεις εξακολούθησαν να εμφανίζονται στα έτοιμα γεύματα, στα αναψυκτικά, στα αυγά και στα αλλαντικά.
Η συγκράτηση των τιμών αποδίδεται σε περισσότερους από έναν παράγοντες: στη σταδιακή εξομάλυνση της αγοράς, στη μείωση του κόστους συγκεκριμένων πρώτων υλών, στην αυξημένη ζήτηση για προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, αλλά και στις καιρικές συνθήκες που ευνόησαν την παραγωγή ορισμένων νωπών προϊόντων.
Ο χαμηλότερος πληθωρισμός δεν αρκεί
Η επιβράδυνση του πληθωρισμού δεν σημαίνει αυτομάτως ότι το κόστος των αγορών έχει επιστρέψει στα επίπεδα προηγούμενων ετών.
Ο πληθωρισμός αποτυπώνει κυρίως την ταχύτητα με την οποία μεταβάλλονται οι τιμές. Επομένως, ακόμη και όταν οι αυξήσεις περιορίζονται ή καταγράφονται μικρές μειώσεις, οι καταναλωτές εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν ένα υψηλότερο επίπεδο τιμών σε σχέση με την περίοδο πριν από το κύμα ανατιμήσεων του 2022-2024.
Τι έδειξε η αγορά μετά το τέλος του πλαφόν
Οι πρώτες εβδομάδες μετά την κατάργηση του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους δείχνουν ότι η εικόνα δεν είναι ενιαία. Σε αρκετούς κωδικούς οι τιμές παρέμειναν σταθερές, ενώ σε άλλους καταγράφηκαν διαφοροποιήσεις ανάλογα με την αλυσίδα.
Ενδεικτική είναι η εικόνα σε βασικά προϊόντα που εξετάστηκαν στις πέντε μεγαλύτερες αλυσίδες σούπερ μάρκετ της χώρας. Οι Σκλαβενίτης, Lidl, ΑΒ Βασιλόπουλος, My Market και Μασούτης αντιπροσωπεύουν σημαντικό μέρος του οργανωμένου λιανεμπορίου, με συνολικό τζίρο που το 2025 ξεπέρασε τα 12,4 δισ. ευρώ.
Σε δημοφιλές ψωμί για τοστ, η τιμή που ήταν 1,47 ευρώ στα τέλη Ιουνίου διατηρήθηκε στα ίδια επίπεδα σε ορισμένες αλυσίδες, ενώ σε άλλες έφτασε τα 1,87 ευρώ.
Στη φέτα ΠΟΠ των 400 γραμμαρίων, η χαμηλότερη τιμή αυξήθηκε από 5,40 σε 5,58 ευρώ, ενώ η υψηλότερη παρέμεινε στα 7,06 ευρώ.
Στο βούτυρο σημειώθηκε μικρή υποχώρηση σε μία αλυσίδα, με την τιμή να διαμορφώνεται στα 4,21 ευρώ, χωρίς αντίστοιχη μεταβολή στα υπόλοιπα καταστήματα.
Πιο αισθητή ήταν η διαφοροποίηση στο στραγγιστό γιαούρτι του ενός κιλού. Από τιμές που ξεκινούσαν από 3,70 ευρώ σε δύο αλυσίδες στα τέλη Ιουνίου, στις αρχές Αυγούστου η τιμή διαμορφωνόταν στα 4,95 ευρώ και στις πέντε μεγάλες αλυσίδες.
Στο γάλα υψηλής παστερίωσης, αντίθετα, καταγράφηκε μεγαλύτερο εύρος τιμών, με τη χαμηλότερη να πέφτει στα 2,07 ευρώ σε μία αλυσίδα, ενώ αλλού το ίδιο προϊόν έφτανε έως και τα 2,95 ευρώ.
Ανάλογες διαφοροποιήσεις καταγράφηκαν και στον φυσικό χυμό πορτοκαλιού, με μία αλυσίδα να διαθέτει το προϊόν στα 2,28 ευρώ και τις υπόλοιπες να κινούνται μεταξύ 2,70 και 3,38 ευρώ.
Σε άλλα βασικά προϊόντα, πάντως, δεν υπήρξε ουσιαστική μεταβολή. Ο στιγμιαίος καφές, το αναψυκτικό τύπου cola, το κριθαράκι και οι φακές διατηρήθηκαν περίπου στα ίδια επίπεδα τιμών που είχαν καταγραφεί πριν από την αλλαγή του καθεστώτος.
Το ζητούμενο πλέον είναι αν η νέα πρωτοβουλία θα οδηγήσει σε πραγματικές και διατηρήσιμες μειώσεις στο ράφι ή αν το τελικό όφελος για τα νοικοκυριά θα περιοριστεί σε επιλεγμένους μόνο κωδικούς.
Πηγή: capital.gr
