Υλικά που μέχρι σήμερα θεωρούνταν άχρηστα ή κατέληγαν ως απόβλητα, όπως το μαλλί των προβάτων και τα υπολείμματα της ελαιοπαραγωγής, αλλά και στοιχεία της κρητικής παράδοσης, όπως η κεραμική των Μαργαριτών, η υφαντική των Ανωγείων και τα παραδοσιακά αντικείμενα της υπαίθρου, βρίσκονται στο επίκεντρο μιας πρωτοποριακής διεθνούς δράσης στην Κρήτη.
Τριάντα φοιτητές, ερευνητές και πανεπιστημιακοί από 25 κορυφαία εκπαιδευτικά ιδρύματα του κόσμου συμμετέχουν στα Periplus Workshops, ένα διεθνές εργαστήριο που πραγματοποιείται στον Ψηλορείτη και στα Ανώγεια, με στόχο να αναδείξει πώς ο φυσικός και πολιτιστικός πλούτος του νησιού μπορεί να μετατραπεί σε νέα προϊόντα, επιχειρηματικές ιδέες και λύσεις βασισμένες στην κυκλική οικονομία.
Η δράση ξεκίνησε στις 20 Ιουλίου και ολοκληρώνεται στις 30 Ιουλίου, συγκεντρώνοντας επιστήμονες και δημιουργούς από τους χώρους του design, της αρχιτεκτονικής, των εφαρμοσμένων τεχνών, των media και της χειροτεχνίας. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν εκπρόσωποι διεθνώς αναγνωρισμένων πανεπιστημίων, όπως το Royal College of Art, το Central Saint Martins, το UC Berkeley, το ETH Zurich, το TU Delft, το Yale University και άλλα σημαντικά ακαδημαϊκά ιδρύματα.
Στόχος του εργαστηρίου δεν είναι μόνο η θεωρητική έρευνα, αλλά η δημιουργία προτάσεων που μπορούν να οδηγήσουν σε πραγματικές εφαρμογές, νέες επιχειρήσεις και διαφορετικούς τρόπους αξιοποίησης των παραγωγικών δυνατοτήτων της Κρήτης.
«Αναζητούμε νέα αξία σε υλικά που σήμερα χάνονται»
«Θέλουμε να αναδείξουμε την αξία υλικών που σήμερα παραμένουν αναξιοποίητα», σημειώνει ο επικεφαλής του προγράμματος στην Κρήτη, designer Δημήτρης Σκουρογιάννης.
Όπως εξηγεί, το Periplus Project εστιάζει στην αναζήτηση νέων χρήσεων για πρώτες ύλες που θεωρούνται υπολείμματα, μετατρέποντάς τες σε υλικά με οικονομική και δημιουργική προοπτική.
«Από την ελιά αξιοποιείται περίπου μόνο ένα μικρό μέρος του συνολικού προϊόντος, ενώ σημαντικές ποσότητες υπολειμμάτων παραμένουν χωρίς αξιοποίηση. Το ίδιο συμβαίνει και με άλλα προϊόντα της Κρήτης. Εκεί βρίσκεται το πεδίο της έρευνάς μας», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Στο επίκεντρο της δράσης βρίσκονται υλικά που συνδέονται άμεσα με την ταυτότητα του νησιού, όπως το μαλλί από την κτηνοτροφία, τα υπολείμματα της ελαιοκαλλιέργειας και το αβοκάντο, μια καλλιέργεια που έχει αναπτυχθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.
Μέσα από σύγχρονες μεθόδους σχεδιασμού και τη συνεργασία επιστημόνων και δημιουργών, οι συμμετέχοντες αναζητούν τρόπους ώστε αυτά τα υλικά να αποκτήσουν νέα χρήση και να αποτελέσουν τη βάση για καινοτόμα προϊόντα.
Η Κρήτη ως πρότυπο κυκλικής ανάπτυξης
Ο Δημήτρης Σκουρογιάννης εκτιμά ότι το νησί διαθέτει όλα τα χαρακτηριστικά για να αποτελέσει παράδειγμα ανάπτυξης εφαρμογών κυκλικής οικονομίας.
«Η Κρήτη συνδυάζει έναν ισχυρό πρωτογενή τομέα, πλούσια παραγωγική δραστηριότητα, μοναδική πολιτιστική κληρονομιά και μεγάλη παράδοση στη χειροτεχνία. Όλα αυτά δημιουργούν ένα ιδανικό περιβάλλον για τη δοκιμή νέων μοντέλων ανάπτυξης», τονίζει.
Σύμφωνα με τον ίδιο, εφόσον αποδειχθεί ότι υλικά που σήμερα θεωρούνται άχρηστα μπορούν να αποκτήσουν νέα οικονομική αξία, το μοντέλο αυτό θα μπορούσε να εφαρμοστεί και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, προσαρμοσμένο στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε τόπου.
Παράλληλα, η δράση επιχειρεί να αλλάξει και την αντίληψη των τοπικών κοινωνιών για τις δυνατότητες του τόπου τους, αναδεικνύοντας ότι η παράδοση, η γνώση και οι διαθέσιμοι πόροι μπορούν να αποτελέσουν βάση για νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες.
Από τη Νίδα μέχρι τις Μαργαρίτες
Οι εργασίες των διεθνών ομάδων πραγματοποιούνται μέσα στην κρητική ύπαιθρο και όχι σε κλειστούς χώρους.
Οι συμμετέχοντες επισκέφθηκαν το μιτάτο του Γιώργου Σαμόλη στο οροπέδιο της Νίδας, όπου γνώρισαν από κοντά την παραδοσιακή κτηνοτροφία και τυροκομία, ενώ στη συνέχεια βρέθηκαν στις Μαργαρίτες, στο εργαστήριο κεραμικής των Γιώργου Δαλαμβέλα και Μαρινίκης Μανιά, γνωρίζοντας την ιστορία και την τεχνική μιας από τις σημαντικότερες κεραμικές παραδόσεις της Κρήτης.
Παράλληλα, μέσα από τις παρουσιάσεις της Νίκης Κουτάντου από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Αξού – Λιβάδας και της Ρίτας Σκουλά από τα Ανώγεια, οι συμμετέχοντες ήρθαν σε επαφή με παραδοσιακά αντικείμενα της καθημερινής ζωής και τη σημασία τους στη λαογραφική κληρονομιά του τόπου.
Στο επίκεντρο και οι μαθητές
Στη φετινή διοργάνωση συμμετέχει για πρώτη φορά και η τοπική εκπαιδευτική κοινότητα, με 12 μαθητές από σχολεία της περιοχής να λαμβάνουν μέρος σε ένα παράλληλο Δημιουργικό Θερινό Σχολείο.
Όπως επισημαίνει ο κ. Σκουρογιάννης, η συμμετοχή των παιδιών αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της δράσης, καθώς στόχος είναι η νέα γενιά να γνωρίσει τις έννοιες της κυκλικής οικονομίας, της καινοτομίας και της δημιουργικής αξιοποίησης των πόρων του τόπου.
Παρουσιάζονται τα αποτελέσματα
Το Periplus Workshops διοργανώνεται από τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό The Periplus Project και διεθνές δίκτυο ακαδημαϊκών συνεργατών, σε συνεργασία με τον Δήμο Ανωγείων, το Παγκόσμιο Γεωπάρκο UNESCO Ψηλορείτη, τη Σχολή και το Κέντρο Υφαντικής Ανωγείων, τα σχολεία της περιοχής και τοπικές επιχειρήσεις.
Οι προτάσεις που θα προκύψουν από τη δεκαήμερη ερευνητική διαδικασία θα παρουσιαστούν σε δημόσια έκθεση την Τετάρτη 29 Ιουλίου, στις 19:00, στο Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ανωγείων.
Εκεί οι διεθνείς ομάδες θα παρουσιάσουν νέες ιδέες για προϊόντα, υλικά και εφαρμογές, με στόχο να αποδείξουν ότι η κρητική παράδοση, ο πρωτογενής τομέας και οι μέχρι σήμερα αναξιοποίητοι πόροι μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για ένα νέο, βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
