Νέα ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις προκαλούν οι τελευταίες δηλώσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με την Άγκυρα να επαναφέρει με ιδιαίτερα αυστηρό τρόπο το ζήτημα της στρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών και να συνδέει πλέον ευθέως τις εξελίξεις στο Αιγαίο με την ευρύτερη περιφερειακή αντιπαράθεση.
Ο Τούρκος πρόεδρος υποστήριξε ότι η Ελλάδα θα πρέπει να εγκαταλείψει την ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας της στα νησιά που, σύμφωνα με την τουρκική θέση, υπόκεινται σε καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η Άγκυρα δεν θα ανεχθεί, όπως ανέφερε, παραβίαση των δικαιωμάτων της, αφήνοντας αιχμές για πιθανές συνέπειες εφόσον η Αθήνα συνεχίσει την ίδια πολιτική.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά το γεγονός ότι οι δηλώσεις αυτές ήρθαν λίγο μετά την υπογραφή της συμφωνίας Ελλάδας–Ισραήλ για την προμήθεια προηγμένων αντιαεροπορικών συστημάτων. Η συμφωνία ενισχύει σημαντικά τις ελληνικές αμυντικές δυνατότητες και, σύμφωνα με την τουρκική πλευρά, δημιουργεί νέα δεδομένα στην περιοχή.
Η Άγκυρα είχε ήδη ανεβάσει τους τόνους το προηγούμενο διάστημα, αντιδρώντας στις ελληνικές πρωτοβουλίες για τα θαλάσσια πάρκα, τον χωροταξικό σχεδιασμό και τις ενεργειακές υποδομές. Σε αυτό το ήδη επιβαρυμένο περιβάλλον προστίθεται τώρα και η επαναφορά της απαίτησης για αποστρατιωτικοποίηση των νησιών.
Την ίδια στιγμή, η τουρκική ρητορική συνοδεύεται από επαναφορά της θεωρίας των «γκρίζων ζωνών». Παρά τις δηλώσεις περί μη διεκδίκησης ελληνικών εδαφών, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών συνεχίζει να αμφισβητεί την ελληνική κυριαρχία σε συγκεκριμένα νησιά και γεωγραφικούς σχηματισμούς, υποστηρίζοντας ότι δεν έχουν παραχωρηθεί στην Ελλάδα μέσω διεθνών συνθηκών.
Οι εξελίξεις προκαλούν προβληματισμό στην Αθήνα, ιδιαίτερα ενόψει της περιόδου κατά την οποία παραδοσιακά πραγματοποιούνται υδρογραφικές έρευνες και υποθαλάσσιες εργασίες στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Στο επίκεντρο βρίσκεται και η τουρκική NAVTEX για τις έρευνες του ερευνητικού σκάφους TÜBİTAK Marmara στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς μέρος της περιοχής που δεσμεύτηκε αφορά ελληνική υφαλοκρηπίδα νότια του Καστελλόριζου. Παράλληλα, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα των εργασιών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, αλλά και αντίστοιχων ερευνών στο Ανατολικό Αιγαίο.
Η Αθήνα καλείται πλέον να διαχειριστεί ένα σύνθετο σκηνικό, καθώς η Τουρκία μπορεί να επιλέξει είτε τη συνέχιση των διπλωματικών αντιδράσεων είτε την κλιμάκωση μέσω ενεργειών επί του πεδίου. Στο παρελθόν, άλλωστε, η Άγκυρα είχε αντιδράσει έντονα και στην ανάπτυξη ελληνικών Patriot στην Κάρπαθο, χωρίς τότε να οδηγηθεί η κατάσταση σε σοβαρότερη κλιμάκωση.
Από την πλευρά της, η ελληνική κυβέρνηση διαμηνύει ότι δεν προτίθεται να υποχωρήσει στις πιέσεις της Άγκυρας όσον αφορά την αμυντική θωράκιση της χώρας. Παράλληλα, επιχειρεί να καταστήσει σαφές ότι οι πρωτοβουλίες στον χωροταξικό σχεδιασμό και στις θαλάσσιες ζώνες εντάσσονται στην άσκηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Το ζήτημα έχει ήδη τεθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ενώ η ελληνική πλευρά αναμένεται να ενημερώσει τους ευρωπαϊκούς θεσμούς για τις τελευταίες τουρκικές τοποθετήσεις και κινήσεις.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει, πάντως, και η ενεργοποίηση των διαύλων επικοινωνίας μεταξύ των δύο πλευρών. Η πρόσφατη παρουσία του διοικητή της τουρκικής ΜΙΤ, Ιμπραήμ Καλίν, στην Αθήνα και η συνάντησή του με τον επικεφαλής της ΕΥΠ, Θεμιστοκλή Δεμίρη, θεωρείται ότι μπορεί να συμβάλει στη διαχείριση ενδεχόμενων κρίσεων και στην αποφυγή ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης.
Ωστόσο, η επικοινωνία σε επίπεδο υπηρεσιών πληροφοριών δεν μπορεί να εξαλείψει τις βαθύτερες διαφωνίες που εξακολουθούν να χωρίζουν Αθήνα και Άγκυρα. Οι τουρκικές αξιώσεις για «γκρίζες ζώνες», η αμφισβήτηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων και η απαίτηση για περιορισμό της αμυντικής παρουσίας στα νησιά παραμένουν στο επίκεντρο.
Το επόμενο διάστημα θεωρείται κρίσιμο, καθώς η Αθήνα καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ενίσχυση της αποτρεπτικής της ικανότητας και στην προσπάθεια να διατηρηθούν ανοιχτοί οι δίαυλοι επικοινωνίας με την Άγκυρα, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ελληνοτουρκικές σχέσεις εμφανίζουν ξανά σημάδια έντονης πίεσης.
Πηγή: protothema.gr
