Τελικά, τι τους θέλουμε τους βουλευτές; Για να νομοθετούν ή για να «τακτοποιούν» υποθέσεις; Για να εκπροσωπούν την κοινωνία ή για να σβήνουν κλήσεις και να λύνουν προσωπικά αιτήματα;
Η αλήθεια είναι γνωστή: ένα μεγάλο κομμάτι του πολιτικού συστήματος εξακολουθεί να κινείται με όρους ρουσφετιού. Πολίτες που ζητούν «μια χάρη» και πολιτικοί που τη δίνουν για να εξασφαλίσουν ψήφους. Μια συναλλαγή σιωπηρή, αλλά βαθιά ριζωμένη. Και μέσα σε αυτό το περιβάλλον έρχονται τώρα οι προτάσεις για νέο εκλογικό νόμο από τον Κυριάκος Μητσοτάκης. Με αλλαγές που –θεωρητικά– στοχεύουν στη σταθερότητα και την καλύτερη εκπροσώπηση, το ερώτημα είναι αν μπορούν πραγματικά να αλλάξουν την ουσία.
Όμως εδώ χρειάζεται μια κρίσιμη διάκριση που συχνά μπαίνει στο ίδιο «τσουβάλι». Άλλο το ρουσφέτι και άλλο η θεσμική παρέμβαση. Το να ζητάς από έναν βουλευτή να μεσολαβήσει για μια παράνομη επιδότηση ή για να αποφύγει κάποιος τις υποχρεώσεις του –εκεί βρίσκεται η σκοτεινή πλευρά της σχέσης πολιτικού και πολίτη. Εκεί γεννιέται η διαφθορά. Αλλά το να ζητάς βοήθεια για πραγματικά προβλήματα της καθημερινότητας, για αδικίες, για ζητήματα ανάπτυξης, για να προχωρήσει μια υπόθεση που «κολλάει» στη γραφειοκρατία, δεν είναι ρουσφέτι.
Είναι δικαίωμα. Και ταυτόχρονα είναι συνταγματική και πολιτική υποχρέωση του εκλεγμένου να στέκεται δίπλα στον πολίτη. Αν δεν ξεκαθαρίσουμε αυτή τη γραμμή, τότε θα συνεχίσουμε να συγχέουμε τα πάντα: και το παράνομο με το δίκαιο, και την εξυπηρέτηση με την εκπροσώπηση. Το πρόβλημα λοιπόν δεν είναι μόνο οι κανόνες του παιχνιδιού. Είναι το ίδιο το παιχνίδι. Αν ο πολίτης ζητά παρανομία και ο πολιτικός την προσφέρει, τότε κανένας εκλογικός νόμος δεν θα αλλάξει τίποτα.
Αν όμως ο πολίτης απαιτεί λύσεις μέσα στους κανόνες και ο βουλευτής λειτουργεί θεσμικά, τότε εκεί αρχίζει να χτίζεται μια άλλη σχέση. Η ουσία είναι μία: θέλουμε βουλευτές που να φτιάχνουν κανόνες για όλους και να παρεμβαίνουν δίκαια, ή ανθρώπους που «λύνουν» υποθέσεις για λίγους; Αν δεν απαντήσουμε καθαρά σε αυτό, τότε όσους νόμους κι αν αλλάξουμε, το σύστημα θα μένει πάντα το ίδιο.
