Εφημερεύοντα
Κίνηση
Καιρός
Έναν χρόνο μετά την επιστροφή του στην προεδρία των ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ανατρέψει την παγκόσμια τάξη, όπως αυτή ορίστηκε μετά το τέλος του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, και ενδέχεται να αφήσει πίσω του έναν κόσμο εντελώς διαφορετικό μετά το τέλος της δεύτερης θητείας του.
Ο Αμερικανός πρόεδρος ξεκίνησε τη φετινή χρονιά με μια σειρά ενεργειών που αψηφούν ανοικτά την παγκόσμια τάξη που ισχύει εδώ και δεκαετίες και την οποία υπερασπίζονταν οι ΗΠΑ.
Στις 3 Ιανουαρίου έδωσε εντολή για στρατιωτική επιχείρηση στη Βενεζουέλα, μια χώρα πλούσια σε πετρέλαιο, από την οποία σκοτώθηκαν περισσότεροι από 100 άνθρωποι και στη διάρκειά της Αμερικανοί κομάντο έπιασαν τον πρόεδρο Νικολάς Μαδούρο και τον μετέφεραν στις ΗΠΑ.
Έκτοτε ο Τραμπ έχει απειλήσει να χρησιμοποιήσει βία εναντίον φίλων και εχθρών.
Ο Ρεπουμπλικάνος ηγέτης έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι επιθυμεί οι ΗΠΑ να αναλάβουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας, αυτόνομης περιοχής της Δανία, μιας χώρας συμμάχου στο ΝΑΤΟ, και έχει απειλήσει να πλήξει το Ιράν, όπου συνεχίζονται οι αντικυβερνητικές διαδηλώσεις.
Επίσης έχει αναφερθεί στο ενδεχόμενο ανάληψης στρατιωτικής δράσης εναντίον της Κολομβίας και του Μεξικού, αλλά φαίνεται να έκανε πίσω αφού συνομίλησε με τους προέδρους των δύο χωρών.
Ο Τραμπ, που χρησιμοποιεί τους δασμούς ως όπλο, έχει επίσης εγκαταλείψει τον παραδοσιακό τρόπο διακυβέρνησης, υποσχόμενος να προχωρήσει στην υλοποίηση του οράματός του “Πρώτα η Αμερική”.
Εξάλλου έχει αποσύρει τις ΗΠΑ από δεκάδες διεθνείς οργανισμούς, περιλαμβανομένων υπηρεσιών του ΟΗΕ.
“Πολλοί διεθνείς οργανισμοί υπηρετούν πλέον ένα σχέδιο παγκοσμιοποίησης που βασίζεται στο ξεπερασμένο φάντασμα του ‘τέλους της ιστορίας’”, εξήγησε ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο.
Ο Στίβεν Μίλερ, αρχιτέκτονας της αντιμεταναστευτικής πολιτικής του Τραμπ που διαδραματίζει ολοένα και σημαντικότερο ρόλο στη χάραξη της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ ως αναπληρωτής προσωπάρχης του προέδρου, δήλωσε ότι έχει έρθει η ώρα να ξεπεράσουμε “τις διεθνείς λεπτότητες”.
“Ζούμε σε έναν κόσμο, σε έναν πραγματικό κόσμο (…) που καθορίζεται από τη δύναμη, που καθορίζεται από την ισχύ, που καθορίζεται από την εξουσία”, δήλωσε ο Μίλερ σε συνέντευξή του στο CNN.
“Νέος ιμπεριαλισμός”
Κάνοντας λόγο για “πραγματιστικό ρεαλισμό” στην εξωτερική πολιτική, ο απεσταλμένος και γαμπρός του προέδρου Τζάρεντ Κούσνερ, ανέφερε πρόσφατα σε συνέντευξή του στο CBS ότι αυτό σημαίνει “μερικές φορές να προτιμώνται τα συμφέροντα έναντι των αξιών”.
Οι ΗΠΑ πρωτοστάτησαν στη δημιουργία διεθνών θεσμών της μεταπολεμικής περιόδου –από τον ΟΗΕ ως το ΝΑΤΟ–, τους οποίους ο Ντόναλντ Τραμπ τώρα καταγγέλλει ως άδικους έναντι των ΗΠΑ.
Οι Αμερικανοί ηγέτες έχουν συχνά κατηγορηθεί για υποκρισία, όπως το 2003 όταν ο Τζορτζ Ου. Μπους εισέβαλε στο Ιράκ παρακάμπτοντας τα Ηνωμένα Έθνη.
Η διαφορά, σύμφωνα με ορισμένους παρατηρητές, έγκειται στο γεγονός ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δεν προσποιείται ότι στόχος του είναι πιο “ευγενείς” αρχές “παγκόσμιου χαρακτήρα”, όπως η προώθηση της δημοκρατίας.
Στη Βενεζουέλα, όπου ο Μάρκο Ρούμπιο και άλλοι θεωρούσαν για καιρό ότι ο Μαδούρο βρίσκεται παράνομα στην εξουσία, ο Τραμπ προτίμησε να συνεργαστεί με την αντιπρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκες αντί για την αντιπολίτευση. Κατά την άποψή του, προτεραιότητα είναι ο έλεγχος του πετρελαίου της Βενεζουέλας, και χρησιμοποίησε την απειλή της χρήσης βίας για να διατηρήσει τη χώρα στον “σωστό δρόμο”.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν προειδοποίησε ότι η νέα αμερικανική προσέγγιση θα μπορούσε να σηματοδοτεί την αρχή μιας εποχής “νέας αποικιοκρατίας και μιας νέας ιμπεριαλιστικής πολιτικής”, τέσσερα χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Οι ΗΠΑ αποτελούν μια δύναμη που “απομακρύνεται σταδιακά από ορισμένους συμμάχους της και απαλλάσσεται από τους διεθνείς κανόνες που προωθούσε μέχρι πρόσφατα”, πρόσθεσε ο Μακρόν.
Μακροπρόθεσμα
Σύμφωνα με την Μέλανι Σίσον, ερευνήτρια στο Brookings Institution, για καιρό οι ΗΠΑ είχαν επιτυχία “χωρίς να χρειάζεται να επιτεθούν, να κατακτήσουν, να εισβάλουν”. “Συνήθως καταφέρναμε να πετύχουμε αυτό που θέλαμε, κυρίως χρησιμοποιώντας άλλα εργαλεία επιρροής μέσω διεθνών οργανισμών και συμμαχιών”, επεσήμανε.
Όμως, πρόσθεσε, πλέον και άλλες δυνάμεις είναι βέβαιο ότι θα ακολουθήσουν το παράδειγμα του Αμερικανού προέδρου προωθώντας τα δικά τους συμφέροντα.
“Δε νομίζω ότι θα υπάρξει μια αναδιάταξη της μεταπολεμικής διεθνούς τάξης όπως τη γνωρίζουμε”, σημείωσε, αν και υπογράμμισε ότι ο Τραμπ “αναδιαμορφώνει την παγκόσμια πολιτική με τρόπο που θα είναι μακροπρόθεσμος”.
Διπλωμάτης συμμαχικής χώρας, που θέλησε να διατηρήσει την ανωνυμία του, παραδέχθηκε ωστόσο ότι, παρ’ όλο που οι αμερικανικές μέθοδοι μπορεί να σοκάρουν, έχει έρθει η ώρα για αλλαγή. “Ήταν σαφές ότι η παγκόσμια τάξη δεν λειτουργούσε, ακόμα κι αν προσποιούμασταν το αντίθετο”, εκτίμησε.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ