Αυστηρότερο πειθαρχικό στο Δημόσιο το 2026 – Νέα παραπτώματα, βαρύτερες ποινές και πειθαρχική «συνδιαλλαγή»

Σε ισχύ από 1η Ιανουαρίου ο ν. 5225/2025 – Ριζικές αλλαγές για δημοσίους υπαλλήλους, ΟΤΑ και ΝΠΔΔ.

Αυστηρότερο και εκτενώς αναμορφωμένο γίνεται από σήμερα, 1η Ιανουαρίου 2026, το πειθαρχικό πλαίσιο στο Δημόσιο, με την έναρξη ισχύος του νέου πειθαρχικού δικαίου που θεσπίστηκε με τον ν. 5225/2025. Ο νόμος επανακαθορίζει τα όρια της υπηρεσιακής ευθύνης των δημοσίων υπαλλήλων, διευρύνει τον κατάλογο των πειθαρχικών παραπτωμάτων και αυστηροποιεί τις προβλεπόμενες κυρώσεις, φτάνοντας σε περισσότερες περιπτώσεις ακόμη και έως την οριστική παύση.

Στον νέο κατάλογο πειθαρχικών παραπτωμάτων εντάσσονται, μεταξύ άλλων, η παράλειψη δήλωσης κωλύματος συμφέροντος, η εκδήλωση κάθε μορφής βίας ή παρενόχλησης στον χώρο εργασίας, η καθυστέρηση ή παράλειψη έκδοσης διαπιστωτικής πράξης έκπτωσης από την υπηρεσία, καθώς και η συμμετοχή σε εταιρείες ή η άσκηση έργων ασυμβίβαστων με την ιδιότητα του δημοσίου υπαλλήλου. Παράλληλα, κωδικοποιούνται παραπτώματα που έως σήμερα προβλέπονταν σε ειδικές νομοθεσίες.

Ως αυτοτελές πειθαρχικό παράπτωμα αντιμετωπίζεται πλέον η άρνηση συμμετοχής στη διαδικασία αξιολόγησης, είτε ως αξιολογητής είτε ως αξιολογούμενος. Η πρώτη άρνηση επισύρει πρόστιμο ίσο με τις αποδοχές δύο μηνών, ενώ η επανάληψή της για δύο συνεχόμενες αξιολογικές περιόδους οδηγεί σε οριστική παύση.

Οι ρυθμίσεις, που εισηγήθηκαν ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος και η υφυπουργός Βιβή Χαραλαμπογιάννη, αφορούν το σύνολο των υπαλλήλων του Δημοσίου, των ΟΤΑ α’ και β’ βαθμού, καθώς και των ΝΠΔΔ. Ειδικές προβλέψεις υπάρχουν για τους δημοτικούς υπαλλήλους, όπου πειθαρχικό παράπτωμα συνιστά η άρνηση χρήσης μέσων ατομικής προστασίας ή η μη προσέλευση σε προληπτικό ιατρικό έλεγχο, ενώ σοβαρή παράβαση καθήκοντος για τα αρμόδια όργανα των δήμων θεωρείται η μη παροχή των μέσων αυτών. Για το ένστολο προσωπικό της δημοτικής αστυνομίας, παράπτωμα αποτελεί και η άρνηση χρήσης στολής και διακριτικών.

Στο πλέγμα των ποινών προστίθενται τρεις νέες κυρώσεις: η στέρηση μισθολογικού κλιμακίου για ένα έως πέντε έτη, η αφαίρεση έως τεσσάρων μισθολογικών κλιμακίων και η απαγόρευση άσκησης καθηκόντων προϊσταμένου για διάστημα έως πέντε έτη. Συνολικά, οι πειθαρχικές ποινές κλιμακώνονται από την έγγραφη επίπληξη έως την οριστική παύση, ενώ αυξάνονται και τα ανώτατα όρια ποινών που μπορούν να επιβάλλουν τα πειθαρχικά όργανα.

Καινοτομία του νέου πλαισίου αποτελεί η εισαγωγή της «πειθαρχικής συνδιαλλαγής», μέσω της οποίας ο ελεγχόμενος υπάλληλος μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να ζητήσει ευνοϊκότερη ποινή, εφόσον δεν πρόκειται για παράπτωμα που επισύρει οριστική παύση και δεν έχει προκληθεί οικονομική ζημία ή αυτή έχει αποκατασταθεί.

Από το 2026, την εξέταση των νέων υποθέσεων αναλαμβάνει το Πειθαρχικό Συμβούλιο Ανθρώπινου Δυναμικού Δημόσιου Τομέα, το οποίο θα στελεχωθεί από 60 μέλη του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και θα λειτουργεί σε τριμελή και πενταμελή κλιμάκια. Ειδικό πενταμελές κλιμάκιο θα εξετάζει υποθέσεις ιδιαίτερης σοβαρότητας που προκαλούν το δημόσιο αίσθημα.

Στόχος του νέου συστήματος είναι η επιτάχυνση και η τυποποίηση της πειθαρχικής Δικαιοσύνης, καθώς σήμερα καταγράφονται σημαντικές καθυστερήσεις. Σύμφωνα με στοιχεία της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, εκκρεμούν 3.360 ένορκες διοικητικές εξετάσεις και περισσότερες από 5.900 πειθαρχικές υποθέσεις υπαλλήλων. Τα υφιστάμενα πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια πειθαρχικά συμβούλια καταργούνται από τις αρχές του 2027, με υποχρέωση να ολοκληρώσουν έως τα τέλη του 2026 τις υποθέσεις που εκκρεμούν έως το τέλος του 2025.