Ο δικηγόρος και συγγραφέας, Μιχάλης Σφακιανάκης, μιλά για την διάλεξη με θέμα: «Η μητριαρχία στην αρχαία ελληνική τραγωδία» που διοργανώνει η Ένωση Φιλολόγων Ν. Ηρακλείου στην οποία θα είναι και ο ίδιος εισηγητής, τονίζοντας ότι ως δικηγόρος, προσεγγίζει το θέμα με διαφορετικό βλέμμα, αναζητώντας προεκτάσεις και πλευρές μελέτης πέρα από τη δογματική προσέγγιση των ειδικών.
Μιλώντας στο Θέμα Κρήτης 103.1 και στην εκπομπή «Πίσω Σελίδες» με τον Μάριο Διονέλλη, εξήγησε ότι ασχολήθηκε με μεταφράσεις αρχαίων τραγωδιών και κωμωδιών, κάτι που τον έφερε σε επαφή με δομές που επιβίωσαν στο αρχαίο δράμα και περιέγραψε το αρχαίο δράμα ως μια τελετή που είναι εξέλιξη των δρώμενων που συνέβαιναν στις αρχαίες κοινωνίες, μια αναβίωση δοξασιών και μύθων.
Ο κ. Σφακιανάκης επισήμανε τη σημασία της Κρήτης στην ανάλυσή του: Στην αρχαιότητα, η Κρήτη φάνηκε να έχει παλάτια που δεν ήταν κατοικήσιμα αλλά χώροι συγκέντρωσης, βασιλιάδες με τίτλους (όπως ο Μίνωας) αντί για ονόματα, και μια κοινωνία ελεύθερων, συνεργαζόμενων ανθρώπων χωρίς συγκεντρωτική δεσποτική εξουσία ή δούλους ενώ επέμεινε ότι η λέξη “οικέτης” σε μινωικές πινακίδες δεν σημαίνει δούλος, αλλά «συγκάτοικος, φιλοξενούμενος ή συνεργάτη», προσθέτοντας ότι στην Κρήτη, η γυναίκα ζούσε παράλληλα και ισότιμα με τον άνδρα, ως συμπολεμίστρια και ιέρεια και όχι ως διακοσμητικό στοιχείο.
Σχετικά με τη Μητριαρχία, είπε ότι ο όρος ξεκίνησε τον 19ο αιώνα και εξελίχθηκε έντονα μετά το ’60 και σχολίασε την επιγραφή της Γόρτυνας, ένα ελληνικό νομοθέτημα που θεωρείται σημαντικό για τα δικαιώματα των γυναικών. Ωστόσο, ο ίδιος πιστεύει ότι το νομοθέτημα της Γόρτυνας στην πραγματικότητα περιέστειλε τα δικαιώματα των γυναικών, καθώς η κοινωνική ανάπτυξη ήθελε τη γυναίκα περιορισμένη, όπως στην κλασική Αθήνα, υπονοώντας ότι τα δικαιώματα αυτά ήταν τόσο έντονα που χρειάστηκε γραπτή νομοθεσία για να περιοριστούν.
Όπως είπε, στην αρχαία ελληνική τραγωδία, ο τραγωδός θυμάται τον κεντρικό ρόλο της γυναίκας, φέρνοντας ως παράδειγμα, τον θηβαϊκό κύκλο, όπου η βασιλική εξουσία έχει μητρική γραμμή και όπως σημείωσε, αυτή η μητρογραμμική γραμμή, είναι μια ανάμνηση από το βάθος της ιστορίας όπου αποτυπώνεται στην τραγωδία, φτάνοντας στην κορύφωση στον Ευριπίδη (π.χ. Βάκχες), όπου αποκαλύπτονται τα μυστήρια.
Τέλος, ο κ. Σφακιανάκης αναφέρθηκε στο πρόσφατο εύρημα στην Παπούρα, εκφράζοντας την απογοήτευσή του για την έλλειψη επικοινωνίας από τους αρχαιολόγους προς τον λαό για τη σημασία αυτών των ευρημάτων, όπως η σπείρα στην Παπούρα που συμβολίζει το σύμπαν του μινωικού κόσμου.
*Η διάλεξη με θέμα: «Η μητριαρχία στην αρχαία ελληνική τραγωδία» θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 25 Φεβρουαρίου 2026 στις 7 το απόγευμα στην Πειραματική Σκηνή του Πολιτιστικού Συνεδριακού Κέντρου Ηρακλείου, με ελεύθερη είσοδο.
